Tôi được nghe như vầy.

Một thuớ, Thế Tôn đang ngự tại Sāvatthī, trong Đông Viên, tại Migāramātupāsāde.

Lúc bấy giờ, một số Tỳ khưu đang trú ở tầng dưới của Migāramātupāsāde  với tâm tư dao động, kiêu mạn, tự cao, nhiều lời, tạp thoại, tâm ý không tu tập, không tỉnh giác, không định tĩnh, thất niệm, các căn buông thả.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Mahāmoggallāna và nói:

“Này Moggallāna, các Tỳ khưu đồng phạm hạnh của Thầy đang trú ở tầng dưới Migāramātupāsāde với tâm tư dao động, kiêu mạn, tự cao, nhiều lời, tạp thoại, tâm ý không tu tập, không tỉnh giác, không định tĩnh, thất niệm, các căn buông thả. Hãy đi, này Moggallāna, hãy khơi dậy ý thức  cấp thiết cho những Tỳ khưu ấy.”

“Dạ vâng, bạch Thế Tôn”, Tôn giả Mahāmoggallāna vâng lời.

Sau đó, Tôn giả Mahāmoggallāna đã thực hiện một phép thần thông, dùng ngón chân cái làm cho cả Migāramātupāsāde rung chuyển, chấn động và run lên.

Khi ấy, những Tỳ khưu kia kinh hãi, hoảng sợ, đứng sang một bên và nói:

“Thật hy hữu thay! Thật vi diệu thay! Không có gió, mà lâu đài của mẹ Migāra này có nền móng sâu, được xây dựng vững chắc, bất động, không rung chuyển, vậy mà lại rung chuyển, chấn động và lắc mạnh.”

Bấy giờ, Thế Tôn đến chỗ các Tỳ khưu ấy và hỏi:

“Này các Tỳ khưu, vì sao các Thầy đứng sang một bên, kinh hãi và hoảng sợ như vậy?”

“Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Thật vi diệu! Không có gió, mà lâu đài của mẹ Migāra này có nền móng sâu, được xây dựng vững chắc, bất động, không rung chuyển, vậy mà lại rung chuyển, chấn động và lắc mạnh.”

“Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Moggallāna muốn khơi dậy ý thức cấp thiết cho các Thầy, nên đã dùng ngón chân cái làm cho Migāramātupāsāde rung chuyển, chấn động và lắc mạnh. Này các Tỳ khưu, các Thầy nghĩ thế nào? Nhờ tu tập và làm cho sung mãn những pháp gì mà Tỳ khưu Moggallāna trở nên có đại thần lực, đại uy lực như vậy?”

“Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con lấy Thế Tôn làm gốc rễ, lấy Thế Tôn làm hướng dẫn, nương tựa vào Thế Tôn. Lành thay nếu Thế Tôn giải thích rõ ý nghĩa của câu hỏi này. Sau khi được nghe từ Ngài, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.”

“Vậy hãy lắng nghe, này các Tỳ khưu…

Chính vì Tỳ khưu Moggallāna đã tu tập và làm cho sung mãn bốn nền tảng thần lực nên vị ấy trở nên có đại thần lực, đại uy lực. Bốn nền tảng ấy là gì?

Ở đây, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Moggallāna tu tập nền tảng thần lực có sự định do dục, cùng với các nỗ lực kết thành, nghĩ rằng: ‘Như vậy, dục của ta sẽ không quá lỏng lẻo cũng không quá căng thẳng; nó sẽ không bị co rút bên trong cũng không bị tán loạn bên ngoài.’ Và ông ấy trú, quán trước sau: ‘Như trước, như sau; như sau, như trước; như dưới, như trên; như trên, như dưới; như ban ngày, như ban đêm; như ban đêm, như ban ngày.’ Như vậy, với tâm rộng mở, không bị che phủ, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng chói sáng.

Vị ấy tu tập nền tảng thần lực có sự định do tinh tấn… do tâm… do tuệ… cùng với các nỗ lực kết thành, và tu tập tâm có ánh sáng chói sáng.

Này các Tỳ khưu, chính vì Tỳ khưu Moggallāna đã tu tập và làm cho sung mãn bốn nền tảng thần lực này mà ông ấy trở nên có đại thần lực, đại uy lực.

Chính vì đã tu tập và làm cho sung mãn bốn nền tảng thần lực này mà Tỳ khưu Moggallāna chứng được các loại thần thông khác nhau: từ một thân biến thành nhiều thân… thực hành sự tự tại với thân cho đến cõi Phạm thiên…

Chính vì đã tu tập và làm cho sung mãn bốn nền tảng thần lực này mà Tỳ khưu Moggallāna, nhờ sự diệt trừ các lậu hoặc, ngay trong đời hiện tại chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát vô lậu, tuệ giải thoát, tự mình chứng ngộ với thắng trí.”

Chú Thích

Migāramātupāsāda có nghĩa là "Lâu đài của mẹ Migāra". “Mẹ Migāra” là mỹ danh của nữ thí chủ Visākha: Người xây dựng và dâng cúng giảng đường này là bà Visākha, nữ thí chủ đệ nhất của Đức Phật. Tại sao gọi là "Mẹ Migāra"?  vốn là tên của cha chồng bà Visākha. Ông vốn là người theo ngoại đạo, nhưng nhờ sự dẫn dắt của bà, ông đã quy hướng Tam bảo và đắc quả Tu-đà-hoàn. Để bày tỏ lòng tri ân, ông tôn kính bà như người mẹ tinh thần và gọi bà là "Migāramātā" (Mẹ của Migāra). Từ đó, giảng đường bà xây dựng mang tên này. Trong kinh chữ Hán thường dịch là Giảng đường Lộc Mẫu vì Migāra nghĩa đen là con nai (đúng ra tên riêng thì không nên dịch nghĩa ngoại trừ lý do cần thiết nào đó (…). Đây là một trong những thánh tích quan trọng nhất tại Sāvatthī (Xá-vệ), nơi Đức Phật đã lưu trú trong nhiều mùa an cư kiết hạ và thuyết giảng nhiều bài kinh quan trọng.

Migāramātupāsāda nằm trong tu viện Pubbārāma (Đông Viên), phía Đông thành Sāvatthī. Đây là đối trọng với tu viện Jetavana (Kỳ Viên) nằm ở phía Tây.

Bà Visākha đã bán chiếc áo choàng quý giá nhất của mình (Mahālatā-pasādhana) với giá 90 triệu đồng vàng để lấy kinh phí xây dựng.

Migāramātupāsāda có hai tầng, mỗi tầng có 500 phòng (tổng cộng 1.000 phòng).Công trình được trang trí lộng lẫy, kiên cố và có nền móng rất sâu (như đã mô tả trong chú giải về thần thông của ngài Mục-kiền-liên).Đức Phật thường ở tầng trên, còn các Tỳ-khưu lưu trú ở tầng trệt. Chính vì sự nguy nga của pháp xá nầy nên gọi là pāsāda mà nhiều bản kinh dịch là “lâu đài”

 Nhiều bài kinh quan trọng được thuyết tại đây, bao gồm các bài kinh về Bốn Pháp Thần Túc, các bài kinh về Tánh Không (như Tiểu Không Kinh - Cūḷasuññata Sutta), và nhiều hướng dẫn dành cho hàng cư sĩ. Đức Phật đã trải qua tổng cộng 6 mùa an cư tại giảng đường này (trong tổng số 24 mùa an cư tại Sāvatthī).

Một phần của bài kinh được chánh văn rút gọn mô tả về lục thông của Tôn giả Moggallāna.

Sớ giải mô tả tình trạng yếu kém trong sự tu tập của một số Tỳ khưu ở tầng dưới pháp xá Migāramātupāsāda. Đây không phải là những vị ác xấu mà là sự thiếu tu tập nghiêm túc rất thường xẩy ra trong các chùa chiền (bất an, kiêu mạn, phóng dật, thất niệm, thiếu định…).

Sớ giải cũng chú thích cách Tôn giả Mahāmoggallāna dùng thần thông (làm rung chuyển lâu đài) để khơi dậy ý thức cấp thiết (saṃvega) cho họ. Đồng thời, đoạn chú cũng phân tích rõ ý nghĩa của từng từ chỉ trích mà Đức Phật dùng để mô tả tâm trạng buông lung, thiếu tu tập của các Tỳ khưu.

Sớ Giải

826. catutthe uddhatāti uddhaccapakatikā vipphandamānacittā. uddhaccena hi ekārammaṇe cittaṃ vipphandati dhajayaṭṭhiyaṃ vātena pahatadhajo viya. unnaḷāti uggatanaḷā, uṭṭhitatucchamānāti vuttaṃ hoti. capalāti pattacīvaramaṇḍanādicāpallena yuttā. mukharāti mukhakharā, kharavacanāti vuttaṃ hoti. vikiṇṇavācāti asaṃyatavacanā divasampi niratthakavacanappalāpino. muṭṭhassatīti naṭṭhassatino.
asampajānāti paññārahitā. asamāhitāti upacārappanāsamādhivirahitā. bhantacittāti ubbhantacittā samādhivirahena laddhokāsena uddhaccena. pākatindriyāti asaṃvutindriyā. iddhābhisaṅkhāranti āpokasiṇaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya pāsādapatiṭṭhitaṃ pathavibhāgaṃ “udakan”ti adhiṭṭhāya, udakapiṭṭhe ṭhitapāsādaṃ vehāsaṃ abbhuggantvā aṅguṭṭhakena pahari. gambhīranemoti gambhīrāavāṭo, gambhīrabhūmibhāgaṃ anupaviṭṭhoti attho. sunikhātoti suṭṭhu nikhāto, koṭṭetvā suṭṭhu ṭhapito. idha abhiññāpādakiddhi kathitā.

826. Trong bài kinh thứ tư,

“Uddhatā” nghĩa là những người có tính chất dao dộng (uddhacca), tâm thường không yên. Tâm của họ bị phóng dật làm cho rung động, lung lay trên một đối tượng, giống như ngọn cờ bị gió thổi lay mạnh trên cây cột cờ.

“Unnaḷā” nghĩa là kiêu mạn, ngạo mạn, tự cao tự đại, giống như cây lau sậy mọc cao nhưng ruột rỗng (chỉ có hình thức bên ngoài mà không có nội dung).

“Capalā” nghĩa là hay thay đổi, không vững chãi, hay chuộng sự trang sức bên ngoài như y phục, bát, chỗ ở… (thích làm đẹp bề ngoài).

“Mukharā” nghĩa là miệng lưỡi thô lỗ, nói năng gay gắt, lời nói cứng rắn, thiếu từ hòa.

 “Vikiṇṇavācā” nghĩa là nói năng lan man, không kiểm soát, suốt ngày nói những lời vô ích, ba hoa, không có ý chính rõ ràng.

 “Muṭṭhassati” nghĩa là thất niệm, mất chánh niệm.

 “Asampajāna” nghĩa là thiếu tỉnh giác, không có trí tuệ sáng suốt.

“Asamāhita” nghĩa là không có định, thiếu cả cận định (upacāra-samādhi) lẫn an chỉ định (appanā-samādhi).

“Bhantacitta” nghĩa là tâm bị xáo động, tán loạn, vì thiếu định nên phóng dật có cơ hội trỗi dậy mạnh mẽ.

“Pākatindriya” nghĩa là các căn không được chế ngự, không được bảo vệ, để lộ ra ngoài.

“Iddhābhisaṅkhāra” nghĩa là sự tạo tác thần thông. Tôn giả Mahāmoggallāna nhập vào thiền án nước (āpokasiṇa), xuất định, rồi biến một phần đất dưới nền lâu đài thành nước, sau đó dùng ngón chân cái làm rung chuyển cả lâu đài đang đứng trên mặt nước ấy.

“Gambhīranemo” nghĩa là có nền móng sâu, được chôn sâu vào lòng đất.

“Sunikhāto” nghĩa là được đóng xuống rất chắc chắn, được xây dựng kiên cố.

Trong bài kinh này, Đức Phật đang nói về thần thông dựa trên thắng trí (abhiññāpādaka-iddhi), tức là thần thông xuất phát từ sức mạnh của tuệ giác và thiền định bậc cao.