Kinh Văn

II. CHƯƠNG PHỤ THỨ HAI (PHẨM MỘT NGÀN)

Kinh Một Ngàn Kiếp

909. ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ ... pe ... ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ —
“katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto”ti? “catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. katamesaṃ catunnaṃ? idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ... pe ... vedanāsu ... pe ... citte ... pe ... dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ — imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī”ti. paṭhamaṃ.

Một thuở, Tôn giả Anuruddha đang trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong Kỳ Viên, tại vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, một số đông Tỳ-khưu đi đến chỗ Tôn giả Anuruddha, sau khi đến, họ trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Khi đã kết thúc những lời chào hỏi và nói chuyện thân mật, họ ngồi xuống một bên và thưa với Tôn giả Anuruddha:

"Thưa Tôn giả Anuruddha, nhờ tu tập và trau dồi những pháp gì mà Tôn giả đạt được sự vĩ đại của thắng trí?"

"Này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm (Tứ Niệm Xứ) mà tôi đã đạt được sự vĩ đại của thắng trí. Bốn pháp ấy là gì? Ở đây, này chư hiền, tôi an trú quán thân trong thân... quán thọ trong thọ... quán tâm trong tâm... quán pháp trong pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, sau khi đã loại bỏ tham ái và ưu phiền đối với thế gian.

Này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi đạt được sự vĩ đại của thắng trí. Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi có thể nhớ lại được một ngàn đại kiếp."

Kinh Thần Túc Thông

910. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi — ekopi hutvā bahudhā homi ... pe ... yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemī”ti. dutiyaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thực hiện được các loại thần thông khác nhau: một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện lại một thân... tôi có thể tự tại điều khiển thân mình cho đến tận thế giới Phạm thiên."

Kinh Thiên Nhĩ Thông

911. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāmi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā”ti. tatiyaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà với thiên nhĩ thanh tịnh siêu việt loài người, tôi có thể nghe được cả hai loại âm thanh: thiên quốc và nhân gian, dù ở xa hay ở gần."

Kinh Tha Tâm Thông

912. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi — sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ cittan’ti pajānāmi ... pe ... avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ cittan’ti pajānāmī”ti. catutthaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thấu hiểu tâm của các chúng sinh và các cá nhân khác sau khi đã bao trùm chúng bằng tâm của mình. Tôi biết tâm có tham là tâm có tham... biết tâm chưa giải thoát là tâm chưa giải thoát."

Kinh Xứ và Phi Xứ (Khả Tính và Bất khả )

913. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. pañcamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri được điều gì là khả thi (xứ) như là khả thi, và điều gì là bất khả thi (phi xứ) như là bất khả thi."

Kinh Thọ Báo Của Nghiệp

914. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. chaṭṭhaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về kết quả của các nghiệp quá khứ, vị lai và hiện tại tùy theo địa điểm và tùy theo nguyên nhân."

Kinh Con Đường Dẫn Đến Mọi Cảnh Giới

915. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sabbatthagāminippaṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. sattamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về con đường dẫn đến mọi cảnh giới (thú)."

Kinh Đa  Giới

916. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. aṭṭhamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về thế giới với các thành phần (giới) sai biệt và đa dạng."

Kinh Đa Dạng Khuynh Hướng

917. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. navamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về sự đa dạng trong khuynh hướng của các chúng sinh."

Kinh Căn Cơ Cao Thấp

918. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. dasamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về các mức độ thuần thục trong các căn quyền tâm linh của các chúng sinh và các cá nhân khác."

Kinh Các Tầng Thiền, v.v.

919. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī”ti. ekādasamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi thắng tri như thực về sự ô nhiễm, sự thanh tịnh và sự xuất khởi liên quan đến các tầng thiền (jhāna), các giải thoát, các định và các chứng đắc."

Kinh Túc Mạng Thông

920. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ — ekampi jātiṃ dvepi jātiyo ... pe ... iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmī”ti. dvādasamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà tôi nhớ lại được nhiều đời sống quá khứ của mình, đó là: một đời, hai đời... nhiều kiếp hoại và kiếp thành của thế giới... Như vậy tôi nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với những đặc điểm và chi tiết cụ thể."

Kinh Thiên Nhãn Thông

921. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne ... pe ... iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yathākammūpage satte pajānāmī”ti. terasamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà với thiên nhãn thanh tịnh siêu việt loài người, tôi thấy được sự sống và sự chết của các chúng sinh... và tôi thấu hiểu các chúng sinh diễn tiến theo nghiệp báo của mình như thế nào."

Kinh Sự Lậu Tận Thông

922. “imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭhe dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī”ti. cuddasamaṃ.

... "Hơn nữa, này chư hiền, chính nhờ tu tập và trau dồi bốn nền tảng chánh niệm này mà nhờ sự diệt tận các lậu hoặc, ngay trong đời hiện tại, tôi đã tự mình thắng tri, chứng đạt và an trú vào sự giải thoát tâm không lậu hoặc, giải thoát bằng trí tuệ."

Chú Thích

Sớ giải khẳng định rằng những khả năng trong “thập lực” có  xuất hiện nơi các vị Thánh đệ tử, nhưng chỉ mang tính từng phần và giới hạn. Trái lại, nơi Đức Phật Toàn Giác, các năng lực ấy đạt đến mức độ viên mãn tuyệt đối, không phân đoạn và bao trùm mọi phương diện của thực tại. Qua đó, truyền thống chú giải thiết lập một ranh giới rõ ràng giữa trí tuệ của Thanh văn và toàn trí của Phật, đồng thời bảo vệ đặc tính độc nhất của quả vị Chánh Đẳng Giác.

Sớ Giải

909-922. dutiyavagge ṭhānañca ṭhānatotiādīhi thero dasabalañāṇaṃ paṭijānāti. kimpanetaṃ sāvakānaṃ hotīti? ekadesena hoti, sabbaññubuddhānaṃ panetaṃ nippadesaṃ sabbākāraparipūranti. “909–922. Trong phẩm thứ hai, bằng các câu như ‘ṭhānañca ṭhānatoti’ v.v., vị Trưởng lão xác nhận (tuyên bố) trí thập lực. Điều này có phải thuộc về các vị đệ tử không? Có, nhưng chỉ một phần; còn đối với các vị Phật Toàn Giác thì điều này là trọn vẹn, hoàn toàn đầy đủ về mọi phương diện.”