BÀI HỌC HẰNG NGÀY

  Thứ Bảy ngày 21 tháng 08, 2021

MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA

CHƯƠNG 1. TƯƠNG ƯNG CHƯ THIÊN, PHẨM THẮNG (S.i,39)

 

NGÀY 21/08/2021

Bài 1. Kinh Danh (Nāmasuttaṃ) -NGỠ LÀ KHÔNG ĐÁNG KỂ VẬY MÀ ĐÁNG KỂ.  

 Có những thứ trong đời thoạt nghe thì rất tầm thường bé nhỏ nhưng khi xét kỹ thì lại ảnh hưởng rộng lớn vô cùng. Những câu hỏi trong bài kinh nầy mới nghe dường như nói về cái gì phi thường chưa từng được biết: cái gì trên tất cả, bao trùm tất cả? Thế nhưng câu trả lời của Bậc Đại Giác khiến chúng ta bất ngờ: chính là tên gọi. Trước khi biết thực tướng thì phải có tên gọi. Dù đó là bản thể hay thi thiết, vô vi hay hữu vi, hữu danh hữu thực hoặc hữu danh vô thực. Tên gọi để lại ấn tượng ban đầu mà ngay cả cái tên dường như vô nghĩa là “vô danh”.

Tên gọi là tục đế, chế định, quy ước nhưng không vì vậy mà vô nghĩa.

Đức Phật trả lời do duyên câu hỏi được nêu nhưng không vì sự đối ứng mà không mang ý nghĩa để chiêm nghiệm.

Nhận biết ảnh hưởng thật sự của cái gì đó thì chúng ta sẽ không rơi vào trường hợp quá nặng lòng hay quá xem thường. Thái độ đó thật sự cần cho cuộc sống.

‘‘Kiṃsu sabbaṃ addhabhavi
kismā bhiyyo na vijjati;
Kissassu ekadhammassa,
sabbeva vasamanvagū’’ti

-- Vật gì thắng tất cả?
Vật gì không số hơn?
Và có một pháp nào,
Mọi vật đều tùy thuộc?

‘‘Nāmaṃ sabbaṃ addhabhavi,
nāmā bhiyyo na vijjati;
Nāmassa ekadhammassa,
sabbeva vasamanvagū’’ti.

-- Danh vượt thắng tất cả,
Danh không số nào hơn,
Chính danh là một pháp,
Mọi vật đều tùy thuộc.

Bản hiệu đính:

Cái gì trên tất cả?
Cái gì trùm phủ khắp
Cái gì riêng chính nó
Lại chi phối tất cả?

Tên gọi, trên tất cả
Tên gọi, trùm phủ khắp
Tên gọi, chính tự nó
Chi phối mọi sự vật

Nāma = định danh, tên gọi
Sabba = tất cả
Addhabhavi (=abhibhavati) = thù thắng
bhiyyo = vượt trội, cao hơn
vijjati = tìm thấy, tồn tại
ekadhamma = một pháp, tự nó, chính riêng pháp ấy
sabbeva (sabba+eva)= tất cả
vasamanvagū (vasa= anvagū) = chi phối, ảnh hưởng, kiểm soát.

Tên gọi hay định danh tuy chỉ là thi thiết nhưng có sức chi phối tất cả pháp. Pháp tồn tại do nhận thức. Sự nhận thức khởi sự từ tên gọi. Sớ giải đề cập đến hai trường hợp định danh: Một là gọi do đặc tính tự nhiên (opapātikena) thí dụ bánh xèo, bánh phồng; hai là do đơn thuần đặt định mà không có nghĩa gì (kittimena) thí dụ bánh bò, bánh nậm. Hoặc ngay cả trường hợp gọi cái gì đó “vô danh” (anāmakotveva tassa nāmaṃ hoti) thì cũng là tên gọi. Nói một cách ngắn gọi tến gọi là quy định pháp nào đó để nhận biết. Nhận biết là năng tri, cái được biết là sở tri. Sở tri của tâm thức tạo thành thế giới muôn màu muôn vẻ khởi sự từ tên gọi, xác lập phạm trù do tên gọi, tạo thành ấn tượng sơ khởi từ tên gọi.