Tập II – Thiên Nhân Duyên. Chương IV. Tương Ưng Vô Thỉ – Phẩm Thứ Nhất (S.ii, 180).

Bài 127. Kinh Sữa Mẹ (Khīrasuttaṃ)

Giòng sữa mẹ là nguồn sống của bao chúng sanh khi mới bước vào đời. Đó là giai đoạn của cuộc sống mà tất cả tuỳ thuộc vào tình thương và sự bảo bọc của Mẹ. Ít ai nghĩ rằng sữa mẹ là một thiền án. Chiêm nghiệm để thấy những lúc bé bỏng nhỏ nhoi trong kiếp phù sinh. Chiêm nghiệm để thấy sự thâm ân sanh dưỡng là vô cùng. Chiêm nghiệm để lãnh hội hành trình sanh tử với bao khổ đau đã quá dài, quá đủ để phát tâm cầu giải thoát. Rất ít người còn nhớ hương vị của giòng sữa mẹ. Nhưng bằng trí tuệ quán sát thì hiểu được rằng có giòng sữa như thế đã nuôi dưỡng sự tồn tại suốt cuộc trầm luân dài đăng đẳng. Xin cho lòng mẹ bao la được cảm nhận mà cũng xin sự trầm nịch trong sanh tử được bừng sáng giữa bóng tối vô minh.

Sāvatthiyaṃ viharati...pe... ‘‘anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ, yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti? ‘‘Yathā kho mayaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāma, etadeva, bhante, bahutaraṃ yaṃ no iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ, na tveva catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti.

... Ngự ở Sāvatthi .

-- Này chư Tỳ Khưu, cuộc trầm luân là vô thủy. Không thể nêu rõ khởi điểm đối với luân hồi sanh tử đối với chúng sanh bị vô minh bao phủ, ái dục buộc ràng.

Này chư Tỳ Khưu, các Thầy nghĩ thế nào khi so sánh cái nào nhiều hơn nước trong bốn biển so với sữa mẹ mà các thầy đã uống trong thời gian dài luân hồi sanh tử?

-- Bạch Đức Thế Tôn, theo như lời Ngài giảng dạy chúng con hiểu rằng sữa mẹ mà chúng con đã uống trong thời gian dài luân hồi sanh tử thật sự nhiều hơn nước trong bốn biển.

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhave, sādhu kho me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha. Etadeva, bhikkhave, bahutaraṃ yaṃ vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ mātuthaññaṃ pītaṃ, na tveva catūsu mahāsamuddesu udakaṃ. Taṃ kissa hetu? Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro...pe... alaṃ vimuccitu’’nti.

-- Lành thay, lành thay, này chư Tỳ Khưu, như vậy là các Thầy lãnh hội được điều ta giảng dạy. Sữa mẹ mà các Thầy đã uống trong thời gian dài luân hồi sanh tử thật sự nhiều hơn nước trong bốn biển.

Tại sao vậy? Vì cuộc trầm luân là vô thủy. Không thể nêu rõ khởi điểm đối với luân hồi sanh tử đối với chúng sanh bị vô minh bao phủ, ái dục buộc ràng.

Tương tự như vậy, này chư Tỳ khưu, diệu vợi là luân hồi. Các Thầy đã chịu không biết bao nhiêu là khổ đau, hiểm nạn, rồi những mộ phần mỗi lúc nhiều thêm. Đã quá đủ để nhàm chán, quá đủ để buông bỏ, quá đủ để giải thoát khỏi pháp hữu vi.

Chú Thích

Bài kinh nầy mang ý nghĩa tương tự như bài kinh trước - Kinh Những Giọt Lệ (Assusuttaṃ) – trong sự giảng dạy về dòng sanh tử trầm luân diệu vợi. Tuy nhiên bên cạnh đó còn một khía cạnh tiềm ẩn khác là không ai giữa cuộc trầm luân mà không thọ ơn sanh dưỡng. Chẳng những thế mà khó có thể báo đáp thâm ân phụ mẫu đời nầy còn nói gì đến từ bao kiếp tử sanh. Hiểu điều đó người con Phật phát khởi tâm nguyện làm cái gì đó để báo ân đồng thời cũng hiều rõ thực trạng khổ đau khôn cùng khi mang thân sanh tử.

Tỳ kheo Giác Đẳng soạn dịch.