Không thể gọi là người tu nếu không có khả năng quán chiếu tự thân. Quán chiếu tự thân đồng nghĩa với sự nhận thức về năm thủ uẩn là sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Nhận thức đầy đủ phải bao gồm sự tập khởi, sự hoại diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm, và phương cách vượt thoát. Tất cả những điểm nầy được hàm tàng trong tứ diệu đế: bản chất của khổ đau, nguyên nhân của đau khổ, sự giải thoát khổ, và con đường đưa đến sự giải thoát. Nhận thức phiến diện không dẫn đến đâu. Sự giác ngộ và giải thoát đòi hỏi cái nhìn toàn diện.

Sa Môn (1)

Tại Sāvatthī, Đức Phật dạy: “Này chư Tỳ khưu, có năm thủ uẩn. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn”.

“Này chư Tỳ khưu, những vị sa môn và Bà la môn nào không hiểu rõ như nhiên về vị ngọt, hiểm hoạ, và sự vượt thoát của năm thủ uẩn thì Ta không xem họ là những sa môn chân chính trong các sa môn hay những Bà la môn chân chính trong các bà la môn. Những tu sĩ này không thể  tự mình chứng ngộ và an trú cứu cánh phạm hạnh hay mục đích bà la môn hạnh trong đời hiện tại.

“Nhưng, này chư Tỳ khưu, những vị sa môn và Bà la môn nào  hiểu rõ như nhiên về vị ngọt, hiểm hoạ, và sự vượt thoát của năm thủ uẩn thì Ta  xem họ là những sa môn chân chính trong các sa môn hay những Bà la môn chân chính trong các bà la môn. Những tu sĩ này có thể  tự mình chứng ngộ và an trú cứu cánh phạm hạnh hay mục đích bà la môn hạnh trong đời hiện tại.”

Sa Môn (2)

Tại Sāvatthī, Đức Phật dạy: “Này chư Tỳ khưu, có năm thủ uẩn. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn”.

“Này chư Tỳ khưu, những vị sa môn và Bà la môn nào không hiểu rõ như nhiên về sự tập khởi, sự hoại diệt vị ngọt, hiểm hoạ, và sự vượt thoát của năm thủ uẩn thì Ta không xem họ là những sa môn chân chính trong các sa môn hay những Bà la môn chân chính trong các bà la môn. Những tu sĩ này không thể  tự mình chứng ngộ và an trú cứu cánh phạm hạnh hay mục đích bà la môn hạnh trong đời hiện tại.

“Nhưng, này chư Tỳ khưu, những vị sa môn và Bà la môn nào  hiểu rõ như nhiên về sự tập khởi, sự hoại diệt, vị ngọt, hiểm hoạ, và sự vượt thoát của năm thủ uẩn thì Ta  xem họ là những sa môn chân chính trong các sa môn hay những Bà la môn chân chính trong các bà la môn. Những tu sĩ này có thể  tự mình chứng ngộ và an trú cứu cánh phạm hạnh hay mục đích bà la môn hạnh trong đời hiện tại.”

Chú thích

Kinh Sa Môn I nói về tâm điểm của sự tu tập là nhận rõ vị ngọt, sự nguy hiểm, và sự vượt thoát đối với năm thủ uẩn.

Kinh Sa Môn II cũng tương tự như kinh Sa Môn I nhưng thêm hai điểm là sự tập khởi và sự hoại diệt.

Tỳ khưu Giác Đẳng dịch và biên soạn giáo trình