BÀI HỌC HẰNG NGÀY

Thứ Sáu, ngày 01, tháng 08, 2025

MÔN HỌC THẮNG PHÁP PHỔ THÔNG
THẮNG PHÁP TẬP YẾU (ABHIDHAMMA SANGAHA)

Bài 138. Đạo Duyên (Maggapaccaya) 

http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Thang-Phap-138.jpg

Từ “magga” nghĩa là con đường, lối đi; “paccaya” nghĩa là duyên. Đạo duyên chỉ cho nhân tố hỗ trợ hướng dẫn, định hướng. Những pháp định hướng nầy thuờng được gọi là đạo chi (hay chi đạo) (maggaṅga) bao gồm cả chánh đạo và tà đạo.

Ngài Tịnh Sự dịch là đồ đạo duyên. Chữ “đồ” cũng là con đường như trong các cụm từ “tiền đồ”, bản đồ, hay “bán đồ nhi phế”. Ngài dịch là “đồ đạo duyên” để tránh chữ “đạo duyên” vì có thể lầm lẫn với “trộm duyên” (như đạo văn). Tuy vậy hai từ “đồ đạo” không phải là từ ghép được dùng trong Hán ngữ và có thể hiểu thành cụm từ mang ý nghĩa “đường tẻ của kẻ lạc lối”.

Những chi đạo thuộc chánh đạo bao gồm chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định. 8 đạo chi nầy nếu được huân tu viên mãn dẫn đến đoạn trừ kiết sử, chứng ngộ niết bàn. Tám chi đạo nầy chính là đạo đế được Đức Phật chứng ngộ và truyền dạy trong tứ đế. Sự đồng sanh và kết hợp nhuần nhuyễn 8 đạo chi thuộc chánh đạo chỉ xảy ra khi đắc chứng sơ đạo, nhị đạo, tam đạo, và tứ đạo. Đây là điều không thể có trong bất cứ trường hợp nào khác. Như chánh ngữ, chánh nghệp, chánh mạng không thể sanh khởi đồng thời trong một sát na tâm trong cuộc sống bình thường mà chỉ có thể cùng sanh khởi trong lúc đắc đạo. Một điểm cần lưu ý là khổ đế được tạo ra bởi tập đế nhưng diệt đế không tạo ra bởi đạo đế. Đạo đế là con đường đưa đến diệt đế như con đường dẩn tới hòn núi nhưng không thể nói hòn núi tạo ra bời con đường.

Tám tà đạo gồm có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định. Pháp bản thể và điểm đến của tám tà đạo mang tính cách hoàn toàn khác với tám chi đạo thuộc chánh đạo. Tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng không có pháp bản thể riêng. Trong lúc  chánh niệm là thuộc tánh niệm thì  tà niệm không có thuộc tánh bất thiện làm bản thể. Có thể nói nhưng chi đạo theo chánh đạo thuộc cả hai phạm trù vi mô và vĩ mô. Trong lúc tà đạo thì chỉ nói theo vĩ mô. Một người nói ác khẩu không thể chỉ bắt nguồn từ một sát na mà là sự tập hợp của dòng tâm thức bất thiện.

Nên lưu ý mặc dù có tám đạo chi thuộc chánh và tám đạo chi thuộc tà cộng lại là 16 nhưng về bản thể pháp chỉ có 9:

Chánh kiến có pháp bản thể là thuộc tánh trí tuệ.

Tà kiến là thuộc tánh tà kiến.

Chánh tư duy và tà tư duy là thuộc tánh tầm.

Chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng là 3 thuộc tánh ngăn trừ (chánh ngữ, chánh nghiệp), chánh mạng)

Tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng không có phảp bản thể riêng biệt.

Chánh tinh tấn và tà tinh tấn là thuộc tánh cần.

Chánh niệm là thuộc tánh niệm.

Tà niệm không có thuộc tánh riêng.

Chánh định và tà định là thuộc tánh nhất hành.

Đạo chi mang tính cách rất khác với thiền chi. Đạo chi giải theo Thắng Pháp, đặc biệt trong phần duyên hệ, soi sáng rất nhiều những khác biệt giữa hai phạm trù vi mô và vĩ mô cũng như sự cần thiết của Thắng Pháp Tạng với những điểm không tìm thấy ở Kinh Tạng.

Năng duyên gồm 9 đạo chi.

Sở duyên gồm 103 tâm hữu nhân cộng 52 thuộc tánh, 17 sắc tâm, 20 sắc nghiệp tái tục hữu nhân.
Dưới đây là trích đoạn trong quyển “Toát Yếu A Tỳ Đàm” của Hoà thượng Tuệ Siêu chương “Toát yếu duyên trợ”

18.    Đồ đạo duyên (Maggapaccayo)

Những pháp như cần (viriya), nhất hành (ekaggata), tầm (vitakka), niệm (sati), chánh ngữ (sammāvācā), chánh nghiệp (sammākammanta), chánh mạng (sammā ājīvo), trí tuệ (paññā), và tà kiến (diṭṭhigata), những pháp này có đặc tính dẫn lối đưa đường, gọi là đồ đạo (magga) hay chi đạo (maggaṅga).

Chánh tạng giải thích:

Maggapaccayo’ti - Maggaṅgāni maggasampayuttakānaṃ dhammānaṃ          taṃsamuṭṭhānānañca rūpānaṃ maggapaccayena paccayo.

Gọi là đồ đạo duyên, tức là những chi đạo trợ các pháp tương ưng đạo và các sắc tâm bằng đồ đạo duyên.

Chú giải:

Chín chi đạo đây thuộc pháp hỗn hợp (missakasaṅgaha) phối hợp cả tâm thiện, tâm bất thiện và tâm vô ký nên đồ đạo duyên có cả chi đạo thiện trợ tâm thiện với tâm sở tươngưng, và sắc tâm thiện; Chi đạo bất thiện trợ tâm bất thiện với tâm sở tương ưng, và sắc tâm bất thiện; Chi đạo vô ký trợ tâm vô ký với tâm sở tương ưng, và sắc tâm vô ký, sắc nghiệp tái tục.

Tâm sở nhất hành trong tâm vô nhân không thành chi đạo và không có mãnh lực trợ pháp đồng sanh bằng đồ đạo duyên. Tâm sở tầm và tâm sở cần trong tâm ý giới và ý thức giới vô nhân cũng không thành chi đạo và không có mãnh lực đồ đạo duyên.

Tỳ khưu Giác Đẳng dịch và biên soạn giáo trình

@@@@@
I.
Giới thiệu về tính năng mới của Room Level DELUXE

-   Hi-Fi Audio & Multichannel (Up to 3 Speakers at once)

-      Hi-Fi là từ viết tắt của “high fidelity”, có nghĩa là độ chân thực cao. Khi nói “âm thanh Hi-Fi” tức là âm thanh có độ chân thực cao, sống động, không bị méo âm hoặc bị lẫn tạp âm và gần như không có gì khác so với âm thanh gốc.

-      Multichannel (cho phép người dùng có thể kết nối nhiều kênh âm thanh cùng lúc ‘Room Level DELUXE cho phép sử dụng 3 kênh âm thanh cùng lúc’

     Minh hoạ về Multichannel

http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Multichannel.png

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

II.Quy tắc chung khi sử dụng Multichannel:

-   TT Giác Đẳng với vai trò điều hợp sẽ bật micro để điều hợp thảo luận và TT Tuệ Siêu – TT Tuệ Quyền – TT Pháp Tân – TT Pháp Đăng – Sư Nguyên Thông sẽ đảm trách vai trò là người trả lời và chư vị khi được thỉnh mời thì trực tiếp bật micro để người điều hợp biết là mình có thể tham gia mà không cần phải gửi text trên Room. Khi câu thảo luận được nêu ra hoàn tất thì chư vị có thể bắt đầu trả lời luôn mà không cần phải chờ đợi như trước. (Những ngày qua TT Tuệ Siêu đã sử dụng rất quen thuộc tính năng nầy).

-   Các MC có thể cầm micro liên tục khi dẫn chương trình cho đến khi đọc nội dung bài học mà không cần phải tắt micro.

-   Ví dụ: TT Tuệ Siêu là vị dẫn nhập cho chương trình mỗi ngày và với Multichannel thì khi nghe lời thỉnh mời TT Tuệ Siêu sẽ chủ động bật micro mà không cần chờ MC ‘hỏi Ngài có nghe âm thanh rõ không or phải cho biết tín hiệu’.

-   Các MC là “admin @ (A)” hoan hỷ lưu ý vì có thể cầm 3 micro cùng lúc nên phải để ý những người tham gia nếu thấy có tín hiệu cầm micro thì dùng chức năng (hạn chế or bỏ qua thành viên).