BÀI HỌC HẰNG NGÀY
Thứ Tư, ngày 15 tháng 12, 2021
MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYACHƯƠNG III. TƯƠNG ƯNG KOSALA, PHẨM THỨ NHẤT (S.i,75)
@@@
Bài 9. Kinh Tế Đàn (Yaññasuttaṃ) -Khi Tín Ngưỡng Thành Tà Mị
Kinh bổn sanh số 314 và Tích
Chuyện
Kinh Pháp Cú II, 1-12 kể là duyên sự bài kinh nầy với nhiều
chi tiết. Bấy giờ vua Pasenadi với sự ham muốn bất chính
định giết một thường dân nhưng bất thành. Liên tiếp theo đó
nhà vua nằm mộng thấy và nghe những âm thanh kỳ lạ khiến tâm
thần hoảng hốt. Vua đem giấc mộng thuật lại cho những giáo
sĩ bà la môn trong triều. Những bà la môn khuyên nên tổ chức
đàn tràng chẩn tế theo cách đại tế đàn. Với cách tế tự đặc
biệt nầy nhiều sinh vật bị giết để hiến cúng. Trong thời
gian chuẩn bị tế tự có rất nhiều sự ta thán từ dân chúng bị
bắt làm tạp dịch. Sau nầy nhờ nghe lời khuyên của hoàng hậu
Mallikā nhà vua tìm đến thỉnh ý Đức Phật và không tổ chức tế
đàn nữa.
Đức Phật không phủ nhận giá trị của tế tự miễn là
trong đó không có sát sanh và là sự cúng tế mang tánh cách
truyền thống gia đình. Tế tự là nét văn hoá đẹp mà còn mang
giá trị tinh thần. Nhưng phải biết suy xét để tránh những
tính ngưỡng dân gian mang với những cỗ hủ sát sanh hại vật.
Sāvatthinidānaṃ.
Tại
Sāvatthī.
Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño
paccupaṭṭhito hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca
vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca
ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti
yaññatthāya.
Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala tổ chức một đại tế
đàn. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò con đực, năm trăm
con bò con cái, năm trăm con dê, và năm trăm con cừu
(urabbha) được dắt đến trụ tế lễ để làm lễ tế đàn.
Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi
daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni
karonti.
Và có những người nô tỳ, hay những người phục dịch, hay
những người lao động, bị hình phạt thúc đẩy, bị sợ hãi thúc
đẩy,với nước mắt đầy mặt, than khóc và làm các công việc
chuẩn bị cho lễ tế đàn.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ
piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena
bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ
abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho te
bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
Rồi rất nhiều Tỷ-kheo, vào buổi sáng đắp y, cầm bát đi vào
Sàvatthi để khất thực; khất thực xong, sau bữa ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các
Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
‘‘idha, bhante, rañño pasenadissa kosalassa
mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca
vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca
ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti
yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā
kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā
rudamānā parikammāni karontī’’ti.
-- Ở đây, bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala tổ chức một
đại lễ tế đàn. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò con đực,
năm trăm con bò con cái, năm trăm con dê, năm trăm con cừu
được dắt đến trụ tế lễ để làm lễ tế đàn. Và có những người
nô tỳ, hay những người phục dịch, hay những người lao công,
bị hình phạt thúc đẩy, bị sợ hãi thúc đẩy, với nước mắt đầy
mặt và than khóc, làm các công việc chuẩn bị cho lễ tế đàn.
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo
abhāsi –
Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy,
nói lên bài kệ:
‘‘Assamedhaṃ purisamedhaṃ, sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷhaṃ;
Mahāyaññā mahārambhā [vājapeyyuṃ; niraggaḷaṃ mahārambhā (ka.)],
na te honti mahapphalā.
Lễ cúng ngựa, cúng người,
Quăng cọc, rượu chiến thắng,
Không chốt cửa, đại lễ,
Chúng không phải quả lớn.
Bản hiệu đính
Lễ hiến cúng thần linh,
Giết ngựa, giết mạng người,
Lễ Sammāpāsaṃ,
Lễ Vājapeyyaṃ,
Lễ Niraggaḷhaṃ,
Với bao sự giết hại,
Không có quả phước lớn.
‘‘Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare;
Na taṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.
Chỗ nào có giết hại,
Dê, cừu và trâu bò,
Lễ tế đàn như vậy,
Bậc Ðại Thánh không đi.
Bản hiệu đính
Bậc thánh với chánh hạnh,
Không tham dự tế đàn,
Với bao sự giết chóc,
Dê, cừu và trâu bò.
‘‘Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṃ sadā;
Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare;
Etaṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.
Tế đàn không rộn ràng,
Cúng dường được thường hằng,
Không có sự giết hại,
Dê, cừu và trâu bò,
Lễ tế đàn như vậy,
Bậc Ðại Thánh sẽ đi.
Bản hiệu đính
Tế tự không sát hại,
Những dê, cừu, trâu bò,
Và những sinh vật khác,
Lễ truyền thống gia tộc,
Với tế tự như vậy,
Bậc thánh luôn tham dự.
‘‘Etaṃ yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo;
Etañhi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo;
Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā’’ti.
Bậc trí tế như vậy,
Tế đàn vậy, quả lớn.
Ai tế lễ như vậy,
Chỉ tốt hơn, không xấu,
Là tế đàn vĩ đại,
Ðược chư Thiên hoan hỷ.
Bản hiệu đính
Bậc trí luôn tế tự,
Mang lại kết quả lớn,
Ai cúng tế như vậy,
Chỉ tốt chứ không xấu,
Là phước sự lớn lao,
Chư thiên cũng hoan hỷ.
“Assamedhaṃ purisamedhaṃ
= hiến tế bằng ngựa, bằng người
sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷhaṃ
= tế đàn sammāpāsaṃ, tế đàn vājapeyyaṃ, tế đàn niraggaḷhaṃ
Mahāyaññā mahārambhā
= đại tế đàn mahārambhā
na te honti mahapphalā
= không có quả lớn
“Ajeḷakā ca gāvo ca
= bậc thánh với chánh hạnh
vividhā yattha haññare aa taṃ sammaggatā yaññaṃ upayanti mahesino
= không tham dự sự cúng tế mà ở đó dê, cừu, trâu bò và các sinh vật bị sát hại.
“Ye ca yaññā nirārambhā
=Tế đàn nào không có sát hại
yajanti anukulaṃ sadā
= được luôn duy trì bởi truyền thống gia đình
Ajeḷakā ca gāvo ca vividhā nettha haññare
= tế tự không có sự sát hại dê, cừu, trâu bò và các sinh vật khác
Etaṃ sammaggatā yaññaṃ upayanti mahesino
= Bậc thánh với chánh hạnh tham dự tế đàn đó
‘‘Etaṃ yajetha medhāvī = Bậc trí cúng tế như vầy
eso yañño mahapphalo = tế tự mang lại quả lớn
Etañhi yajamānassa = sự cúng tế như vậy
seyyo hoti na pāpiyo = chỉ có tốt chứ không xấu
Yañño ca vipulo hoti = là tế tự vĩ đại
pasīdanti ca devatā’’ti = được chư thiên hoan hỷ
Theo sớ giải thì các tế đàn sammāpāsaṃ, tế đàn
vājapeyyaṃ, tế đàn niraggaḷhaṃ, đại tế đàn mahārambhā bắt
nguồn từ sự sai lạc của các bà la môn thuở xưa khi giải
thích về tứ nhiếp pháp (bố thí, ái ngữ, lợi hành, bình đẳng)
@@@
Dịch giả: Hoà Thượng Thích Minh Châu
Hiệu đính và biên soạn giáo trình: Tỳ Kheo Giác Đẳng
-ooOoo-