|
BÀI HỌC HẰNG NGÀY Thứ Bảy, ngày 24 tháng 12, 2022 MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYACHƯƠNG XI. TƯƠNG ƯNG SAKKA. PHẨM THỨ BA (S. i, 237)
Bài
1. Kinh Sát Trừ (Chetvāsuttaṃ)
-KẺ THÙ THẬT SỰ.
Đối với những gì chúng ta vô cùng căm ghét thì muốn tiêu
diệt. Đức Phật dạy rõ chính sự phẫn nộ căm ghét là cái nên
sát trừ. Bởi nộ khí bừng cháy khiến chúng sanh ăn không
ngon, ngủ không yên và làm những cái mà về sau phải hối
tiếc. Người ta cũng lầm tưởng sự hả hê do căm phẫn gây ra là
cái gì ngọt ngào thí dụ như giết được kẻ thù. Thế nhưng
trong cái nhìn của bậc đại giác thì đó là một thứ ngọt ngào
đầu ngọn nhưng tận gốc rễ là cay đắng độc hại.
Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena
bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo
bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
Tại Jetavana (Kỳ Viên), Sāvatthi (Xá Vệ).
Bấy giờ Thiên chủ Sakka đi đến Đức Thế Tôn, đảnh lễ và
đứng một bên.
Thiên chủ Sakka bạch hỏi Đức Thế Tôn bằng kệ ngôn: Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. Sát trừ gì an lạc? Sát trừ gì vô sầu? Nếu có một pháp nào Ngài tán đồng sát trừ? Bạch Đức Gotama (Đức Thế Tôn): ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti. Phẫn nộ ngọn thì ngọt Nhưng cội rễ độc hại Sát phẫn nộ ngủ ngon, Sát phẫn nộ không sầu. Thánh nhân khen sát ấy Hỡi này Vāsava ![]() Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti = sát trừ gì được an lạc kiṃsu chetvā na socati = sát trừ gì không sầu muộn Kissassu ekadhammassa = có một pháp nào vadhaṃ rocesi gotamā’’ti = Ngài tán đồng sát trừ, thưa Đức Gotama ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti = sát trừ phẫn nộ ngủ ngon kodhaṃ chetvā na socati = sát trừ phẫn nộ không sầu Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava = phẫn nộ ngọn thì ngọt mà gốc thì độc Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti = các bậc thánh ca ngợi sự sát trừ nầy tañhi chetvā na socatī’’ti = vì sau khi sát trừ không mang lại sầu muộn
Sát
hại hay tận diệt thường là phản ứng tâm lý mạnh đối với
những gì rất căm ghét. Giống như một vị vua nổi giận ra lệnh
tru di tam tộc đối với một người nào đó. Ở đây Đức Phật trả
lời chính nộ khí căm ghét là tâm thái cần tiêu diệt. Chữ
chetvā trong ngữ cảnh nầy mang ý nghĩa mạnh hơn là động từ
“sát” thông thường. Có thể hiểu là dập tắt, tàn phá, đoạn
diệt.
Phiền não nói chung khi đoạn diệt đều mang lại an lạc. Đức
Phật đã trả lời một cách đơn cử là diệt được sự giận dữ
khiến người ngủ ngon theo cách nói trên phương diện tâm lý
hơn là dùng chữ an lạc (sukha). Hiểu ngược lại là người sống
với tâm trạng giận dữ thì ăn không ngon, ngủ không yên. Cụm
từ visamūlassa madhuraggassa - gốc thì độc mà ngọ thì ngọt
như mật – là thành ngữ chỉ cho cái gì đó bề ngoài rất tốt
lành kỳ thật sâu kín bên trong là độc tố. Câu nói “phẫn nộ
ngọn thì ngọt, gốc thì độc (kodhassa visamūlassa
madhuraggassa) ” hàm ý khi giận dữ phát tiết mạnh mẽ có vẻ
như mang lại sự hả hê hay biểu hiện sức mạnh nhưng thực ra
rất độc hại tạo nên bao thứ hệ luỵ khiến sau nầy hối tiếc.
Chuyển dịch và biên soạn Giáo trình: Tỳ kheo Giác Đẳng
-ooOoo- |