BÀI HỌC HẰNG NGÀY

Chủ Nhật, 12 tháng 01, 2025

MÔN HỌC PĀLI PHÁP CÚ

XXVI. Phẩm Bà La Môn (Brahmaṇavagga)

Gồm 41 bài kệ với 40 duyên sự.

_ Kệ số 13. (dhp 395)

Chánh văn:

(dhp 395)

13. Paṃsukūladharaṃ jantuṃ
kisaṃ dhamanisanthataṃ
ekaṃ vanasmiṃ jhāyantaṃ
tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Thích văn:

Paṃsukūladharaṃ [đối cách, số ít, nam tính, tính từ hợp thể paṃsukūladhara (paṃsukūla + dhara)] mang y phán tảo, mặc y phấn tảo.
Jantuṃ [đối cách, số ít, nam tính, danh từ jantu] người, con người.
Kisaṃ [đối cách, số ít, nam tính, tính từ kisa] ốm yếu, gầy ốm.
Dhamannisanthataṃ [đối cách, số ít, nam tính, tính từ hợp thể dhamanisanthata (dhamani + santhata)] nổi gân xanh, lộ mạch máu.
Ekaṃ [đối cách, số ít, nam tính, tính từ eka] một mình, đơn độc.
Vanasmiṃ [định sở cách, số ít, trung tính, danh từ vana] trong rừng, nơi rừng sâu.
Jhāyantaṃ [đối cách, số ít, nam tính, tính, từ jhāyanta (hiện tại phân từ của động từ jhāyati)] tham thiền, hành thiền.

Việt văn:

(pc 395)

13. Người mang y phấn tảo
gầy ốm, lộ gân xanh
đơn độc, thiền trong rừng,
ta gọi ấy phạm chí

Chuyển văn:

13. Paṃsukūladharaṃ kisaṃ dhamanisanthataṃ vanasmiṃ ekaṃ jhāyantaṃ jantuṃ ahaṃ brāhmaṇaṃ taṃ brūmi.

Người mang y phấn tảo, gầy ốm, nổi gân xanh, một mình hành thiền trong rừng, ta gọi người ấy là bà la môn.

Duyên sự:

Kệ ngôn nầy được đức Phật thuyết khi Ngài trú tại núi Gijjhakūṭa xứ Magadha, do chuyện trưởng lão ni Kisāgotamī.

Khi ấy, Thiên chủ Đế Thích (Sakka) cùng thiên chúng đi đến đảnh lễ đức Phật và đang ngồi nghe pháp Phật thuyết.

Ngay lúc đó trưởng lão ni Kisāgotamī từ khu rừng thiền, sau khi đắc chứng quả vị A la hán, có ý nghĩ “ta sẽ bái kiến bậc Đạo sư” nên theo đường hư không đi đến Gijjhakūṭa.

Sau khi đến nơi, thánh ni thấy thiên chủ Đề Thích và thiên chúng đang ngồi hầu pháp Thế Tôn, bèn quay trở về.

Thiên chủ Đế Thích trông thấy vị thánh ni quay về, bèn đảnh lễ bà. Rồi đức Đế Thích hỏi bậc Đạo sư: “vị tỳ kheo ni đó tên gì, bạch Thế Tôn? Sao vừa đến thấy Ngài lại quay về ?”.

Đức Thế Tôn bảo: “Thưa đại vương, đó là con gái ta, tên là Kisāgotamī, tối thắng trong hàng tỳ kheo ni về hạnh mang y phấn tảo”.

Sau khi nói xong, đức Phật đã thuyết lên bài kệ nầy: Paṃsukūladharaṃ jantuṃ…v.v…tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ’ ti.

Dứt pháp thoại, có nhiều người đã chứng đắc thánh quả.

Lý giải:

Trong kệ ngôn nầy đức Phật đang nói về vị trường lão ni Kisāgotamī, một vị thánh ni tối thắng hạnh đầu đà mặc y phấn tảo (paṃsukūladhutaṅga), thân hình nàng gầy guộc, nỗi gân xanh, sống độc hành thiền định trong rừng sâu, đã chứng đắc quả vị A la hán, nên Ngài nói với thiên chủ Đế Thích rằng: Ta gọi người ấy là vị Bà la môn phạm chí.

Chứ không phải Ngài gọi người mặc bằng vãi quăng bỏ hay người gầy ốm nổi gân xanh lá bậc Phạm chí đâu! Cũng không phải Ngài gọi người sống một mình trong rừng ngồi thiền, là bậc Phạm Chí. Nếu người ấy không thành tựu giới và tri kiến,  không chứng đắc quả vị A la hán tối thượng, thì ngoại hình mặc y phấn tảo, thân thể gầy guộc nổi gân xanh có gì đáng ngưỡng mộ?

Biên soạn giáo trình: Tỳ kheo Tuệ Siêu.