Một người khoẻ mạnh bình thường đi lại khó cảm nhận hấp lực của trái đất tạo nên trọng lượng thân thể nếu không có kiến thức về vật lý. Chúng sanh sống trong đời do vô minh khó thấy được gánh nặng của nội xứ và ngoại xứ. Phải có tu tập và lắng tâm suy nghiệm mới thấy được sự khinh an hay nhẹ nhàng nếu không có chấp thủ. Tương tự như gánh nặng của danh lợi, quyến thuộc, tài, tình mấy người nhận ra mặt trái là những hệ luỵ đeo mang..

Một thuở Đức Thế Tôn ngự ở Vương Xá, tại Trúc Viên, trong khu vực bảo vệ sóc.  Tại đó, Đức Thế Tôn đã thuyết pháp cho các tỳ-kheo như sau:

“Này chư Tỳ khưu , tất cả đang trĩu nặng. Và này chư Tỳ khưu, cái gì là tất cả đang trĩu nặng? Mắt đang trĩu nặng, sắc đang trĩu nặng, nhãn thức đang trĩu nặng, nhãn xúc đang trĩu nặng, và bất cứ cảm thọ nào khởi lên do nhãn xúc làm duyên—dù là lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ—cũng đang trĩu nặng. Trĩu nặng với gì? Trĩu nặng với lửa tham, với lửa sân, với lửa si; trĩu nặng với sanh, lão, và tử; với sầu, bi, khổ, ưu, ai. Ta nói vậy.

Tai đang trĩu nặng … Mũi đang trĩu nặng… Lưỡi đang trĩu nặng… Thân đang trĩu nặng … Ý đang trĩu nặng … và bất cứ cảm thọ nào khởi lên do ý xúc làm duyên—dù là lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ—cũng đang trĩu nặng. Trĩu nặng với gì? Trĩu nặng với lửa tham, với lửa sân, với lửa si; trĩu nặng với sanh, lão, và tử; với sầu, bi, khổ, ưu, và ai. Ta nói vậy.

Thấy rõ như vậy, này các tỳ-kheo, vị Thánh đệ tử có học sanh khởi sự nhàm chán đối với mắt, đối với sắc, đối với nhãn thức, đối với nhãn xúc, đối với bất cứ cảm thọ nào khởi lên do nhãn xúc làm duyên—dù là lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; sanh khởi sự nhàm chán đối với tai … đối với ý … đối với bất cứ cảm thọ nào khởi lên do ý xúc làm duyên…. Khi sanh khởi sự nhàm chán, vị ấy trở nên ly tham. Nhờ ly tham, tâm được giải thoát. Khi tâm được giải thoát, có sự hiểu biết rằng: ‘Tâm đã được giải thoát.’ Vị ấy hiểu rằng: ‘Sanh đã bị đoạn diệt, phạm hạnh đã được sống, những gì cần làm đã được làm, không còn tái sanh ở trạng thái hiện hữu này nữa.’”

Chú Thích

 Sớ giải chú thích từ ngữ addhabhūtaṃ là  “addhabhūtanti adhibhūtaṃ ajjhotthaṭaṃ, upaddutanti attho - bị đè nặng, quá tải, mang ý nghĩa bị áp bức. Bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu là “mù loà” (?)

Sớ Giải

29. sattame addhabhūtanti adhibhūtaṃ ajjhotthaṭaṃ, upaddutanti attho. imasmimpi sutte dukkhalakkhaṇameva kathitaṃ.

Trong bài kinh thứ bảy chữ addhabhūtanti nghĩa là 'adhibhūtaṃ' (bị chi phối, áp đảo), 'ajjhotthaṭaṃ' (bị áp bức, xâm lấn), 'upaddutaṃ' (bị quấy nhiễu). Trong bài kinh này, đặc điểm của khổ (dukkha-lakkhaṇa) cũng đã được trình bày.