Thuật ngữ vipāka thường dịch là “quả” nói rõ hơn là “dị thục quả” do thành ngữ “dị thời nhi thục (trỗ quả khác thời điểm)” mang ý nghĩa thuần tuý là quả của hành động trong nghiệp báo. Trên phương diện thuật ngữ thì có sự khác biệt giữa vipāka và phala mặc dù trong danh từ Hán Việt đều dịch là “quả”.

Thắng Pháp nêu đích thị quả của nghiệp là những tâm quả gồm tâm quả bất thiện và tâm quả thiện. Mặc dù Thắng Pháp có nói về sắc nghiệp tức vật chất do nghiệp quá khứ tạo thành nhưng trong liệt kê sắc pháp không phân chia sắc nghiệp tốt hay xấu như danh pháp.

Những tâm quả  khi sanh khởi tạo nên các hiệu ứng. Hiện tượng nầy gọi là quả duyên hay dị thục quả duyên.

Các ví dụ thường gặp:

• Một tâm quả nhãn thức (cakkhu-viññāṇa vipāka) sinh lên do nghiệp quá khứ, có thể làm duyên cho các tâm và tâm sở tiếp theo, như tâm kiểm tra, tâm xác định , v.v.
• Một tâm quả thiện có thể làm nền tảng cho việc tiếp nhận cảnh giới thiện, từ đó dẫn đến ý hành thiện hoặc hành động thiện mới (tạo nghiệp mới). Điều nầy được nói trong tam luân của duyên khởi với xoay vần của nghiệp, quả, phiền não và cứ thế tạo nên vòng luân chuyển.

Tuy nhiên, quả duyên không phải là nghiệp nhân mà là quả của nghiệp nhân, và hoạt động của nó chỉ nằm trong phạm vi tâm quả và pháp quả đang hiện hữu, không bao gồm nghiệp nhân vốn thuộc về quá khứ.

Tuy quả duyên là quả của nghiệp, nên không tạo nghiệp mới, nhưng nó vẫn điều kiện cho các pháp hiện tại, nhất là các pháp đồng sinh hoặc tiếp nối ngay sau đó. Ví dụ: Tâm quả nhận thức một cảnh trung tính có thể làm duyên cho các tâm tiếp theo suy nghĩ hoặc phản ứng với cảnh ấy (tốt hoặc xấu).

Quả duyên không mang tính chủ động như ý chí (cetanā) trong tâm tạo nghiệp, nhưng vì là các tâm quả đang hiện hành, nó tạo bối cảnh, cung cấp điều kiện tâm lý cho tiến trình hiện tại. Ví dụ:

Một người sinh ra trong gia đình giàu có (quả của nghiệp bố thí trong quá khứ) sẽ dễ có điều kiện học tập, phát triển – đó là ảnh hưởng của quả duyên ở mức độ xã hội hoặc tâm lý.

Hay một người tục sinh bằng tâm nhị nhân không thể chứng thiền và đạo quả.

Kinh Tạng nêu nhiều trường hợp về một người sanh ra với tâm quả chiêu cảm bởi nghiệp thiện hay bất thiện trong quá khứ như một vị a la hán trong kiếp chót hay một người có quả nghiệp nghèo khó thì bối cảnh sống trong hiện tại có những chi phối nhất định do tâm quả tục sinh.

Một điểm cần lưu ý là theo Thắng Pháp trong lúc quả thiện bao gồm cả quả thiện hữu nhân và quả thiện vô nhân thì quả bất thiện chỉ có quả vô nhân như cách nói “thiếu phước là khổ’ như cái khổ do nghèo trong hình thái xã hội. Dù tâm quả bất thiện rất ít (chỉ 7 tâm quả bất thiện vô nhân) so với tâm quả thiện (45 tâm) như thực tế thì đau thương trong cuộc sống được mô tả là “khổ ải trùng trùng”.

Năng duyên : 52 tâm quả + 38 thuộc tánh.
Sở duyên : 52 tâm quả + 38 thuộc tánh, 15 sắc tâm, 20 sắc nghiệp tái tục.

Dưới đây là trích đoạn trong quyển “Toát Yếu A Tỳ Đàm” của Hoà thượng Tuệ Siêu chương “Toát yếu duyên trợ”

14. Quả duyên (Vipākapaccayo)

Quả duyên là sự trợ giúp bằng vai trò dị thục của nghiệp. Nghiệp tạo ra tâm quả, bốn danh uẩn quả lại tương trợ lẫn nhau. Cũng ví như bốn người đi lạc trong rừng, họ đồng cảnh ngộ giúp nhau, nương tựa nhau vậy.

Chánh tạng giải thích:

Vipākapaccayo’ti vipākā cattāro khandhā arūpino aññamaññaṃ vipākapaccayena paccayo.

Gọi là quả duyên, tức bốn danh uẩn quả trợ giúp lẫn nhau bằng quả duyên.

Chú giải:

Bốn danh uẩn quả ở đây là 52 tâm quả và 38 tâm sở tương ưng.

Trợ giúp lẫn nhau nghĩa là một uẩn trợ ba uẩn, ba uẩn trợ một uẩn, hai uẩn trợ hai uẩn.

Đó là quả duyên phần chính, còn phần phụ là bốn uẩn quả trợ sắc tâm đồng sanh bằng quả duyên – Trong sát-na tục sinh cõi ngũ uẩn, uẩn quả tái tục trợ sắc nghiệp tái tục cũng bằng quả duyên.