“Sabbo jano hiṃsito piṅgalena,
Tasmiṃ mate paccayaṃ vedayanti.
Piyo nu te āsi akaṇhanetto,
Kasmā nu tvaṃ rodasi dvārapāla?”

“Toàn dân bị áp bức,
Piṅgala chết rồi
Ai nấy đều mừng vui.
Sao người lại ưu phiền?”

 “Na me piyo āsi akaṇhanetto,
Bhāyāmi paccāgamanāya tassa.
Ito gato hiṃseyya maccurājaṃ,
So hiṃsito āneyya puna idha.”

Piṅgala bất nhân
Chết đi, tôi chẳng buồn
Chẳng qua vì lo sợ
Cõi chết người ấy đến
Diêm chúa cũng ngán ngẫm
Gởi trả về nhân gian

“Daḍḍho vāhasahassehi,
Sitto ghaṭasatehi so.
Parikkhatā ca sā bhūmi,
Mā bhāyi nāgamissatī.”

Ngàn xe củi thiêu xác
Trăm vò nước sạch tro
Nơi hoả táng dọn sạch
Chẳng sống lại, đừng lo.”

Câu chuyện thời Phật

Tỳ khưu Đề-bà-đạt-đa (Devadatta) vì ganh tị và chấp ngã đã làm nhiều đại nghịch chống lại Đức Phật - Đấng Đại Bi vô thượng trong đời. Mặc dù những giờ phút cuối đời Đề Bà Đạt Đa đã hối lỗi tìm về với Phật nhưng vì quả nghiệp quá nặng nên có cái chết bi thảm. Sự kết thúc nầy khiến cho một số lớn những người hữu tâm thấy như trút đi gánh nặng vì chấm dứt một chuỗi dày phiền luỵ vì một tu sĩ nhiều cuồng vọng.

Nhân một lần, chư tỳ khưu vân tập tại giảng đường đề cập đến cái chết của Devadatta và phản ứng của công luận, Đức Phật nhân đó nói về câu chuyện quá khứ khi một vị vua bạo ác băng hà. Phản ứng của thần dân trong xứ là điều đáng cho hậu thế suy gẫm.

Câu Chuyện Tiền Thân

Ngày xửa ngày xưa, tại  vương quốc Baranasi, có  vị vua mang đôi mắt hung dữ  — người ta gọi ông là vua Piṅgala, nghĩa là “Vua Mắt Lửa”. Nhưng không phải chỉ có ánh nhìn gây ác cảm mà hành động của  ông bị thần dân trong vương quốc chán ghét vì  bạo ác, tham lam vô độ và tánh khí bất thường,.

Dân chúng không dám nói ra, nhưng trong lòng ai cũng sợ và oán giận. Họ bị ông vắt kiệt sức để góp công sức cho những công trình xây dựng nguy nga, ép thu thuế nặng nề, phạt vạ vô cớ, chẳng khác nào nước mía bị vắt khô với máy ép bằng gỗ. Ngay cả trẻ em nghe đến tên ông cũng im bặt không dám khóc!

Thế rồi, như mọi chuyện đều có hồi kết, ngày kia bạo chúa qua đời. Dân thành Baranasi lòng như mở hội! Người người treo cờ giăng đèn, ca hát nhảy múa, kêu lên vui sướng reo hò “Bạo chúa đã chết! Cuối cùng chúng ta có thể thở!”

Họ mang thi hài ông lên giàn thiêu và mang đến thật nhiều củi để “thiêu rụi con người hung ác”. Chẳng những vậy khi mà nơi hoả thiêu đã nguội, dân chúng mang tới rất nhiều nước để “làm trôi hết những tàn dư của một con người đáng ghét”. Rồi họ bảo nhau rằng: “Với cách nầy, hôn quân không thể phục sinh.”

Lịch sử của vương quốc bước sang một trang mới khi thần dân vào rừng sâu tìm một đạo sĩ ẩn cư vốn là một hoàng tử để thỉnh cầu về lên ngôi trị vì thiên hạ. Đó là một con người hiền trí, nhân hậu, sống với trái tim đầy tình thương. Vì bá tánh lê dân khẩn khoản nên nhận lời về lại kinh đô thừa tiếp ngai vàng.

Ngày lễ đăng quang, cả kinh thành hân hoan như trẩy hội lớn. Nhà nhà trang hoàng, phố phường treo đầy cờ lọng. Sau nghi lễ quán đãnh, vị tân quân tìm cách rời đám đông để đi chung quanh kinh thành.

Một hình ảnh khá lạ lùng đập vào mắt của nhà vua. Giữa không khí từng bừng với đám đông hớn hở khắp nơi, có một lính gác cung điện đang đúng với nét mặt lo âu sầu muộn.

Nhà vua liền đến nhẹ nhàng hỏi:

“Này ngươi kia, ai ai cũng vui mừng khi vị vua cũ mất đi, vì ông ấy từng hành hạ dân chúng. Vậy sao chỉ có ngươi lại sầu muộn? Có phải vị vua đã băng hà từng là người thân thiết với ngươi chăng?”

Người lính gác liền đáp:

“Tâu bệ hạ, hạ thần không sầu muộn vì thương tiếc đâu. Mà vì sợ… Sợ ông ấy quay về!”

Vua ngạc nhiên:

“Quay về ư? Thi thể  đã bị thiêu những đống gỗ, dập tắt cuốn trôi sạch bằng nghìn vò nước, đất xung quanh cũng bị đào xới cả rồi. Bạo chúa làm sao trở lại được?”

Người lính gác thưa rằng:

“Con người bạo ác ấy khi ở cõi nhân gian đi đâu cũng gieo rắc kinh hoàng, người người oán ghét, ai ai cũng mong hôn quân vô đạo chết đi. Bây giờ bên kia thế giới biết đâu chẳng ai chấp nhận được rồi đuổi về lại nhân gian thì bá tánh lại thêm một phen khốn khổ?!”

Nghe xong, nhà vua bật cười từ tốn dỗ dành:

“Người hãy yên tâm. Người như vậy đã bị đốt sạch, chẳng còn lý do gì để quay lại nữa. Đừng sợ! Kể từ giờ, chỉ có sự công bằng và từ bi ngự trị nơi đây.”

Từ hôm ấy, người lính gác ấy mới dám ngủ yên. Còn vị vua mới thì được dân chúng yêu mến với lời ca tụng truyền lại nhiều đời.

Tỳ khưu Giác Đẳng phóng tác từ Kinh Bổn Sanh