Kinh Văn

Kinh Người Thân Thương (Mitta Sutta)

“Này các Tỳ khưu, đối với những ai mà các Thầy có lòng thương tưởng và những ai nghĩ rằng nên lắng nghe các Thầy — cho dù là bạn bè hay đồng nghiệp, bà con hay thân thích — các Thầy nên khích lệ, hướng dẫn và an trú họ vào việc liễu ngộ Bốn Thánh Đế Như Thật.

Bốn sự thật ấy là gì? Đó là Thánh đế về sự Khổ, Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ, Thánh đế về sự Diệt Khổ, và Thánh đế về Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ.

Với những ai mà các Thầy có lòng thương tưởng... các Thầy nên khích lệ, hướng dẫn và an trú họ vào việc liễu ngộ Bốn Thánh Đế Như Thật này.

Do vậy, này các Tỳ khưu, một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Khổ’... Một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ’.”

Kinh Chân Lý (Tatha Sutta)

“Này các Tỳ khưu, có Bốn Thánh Đế này. Bốn sự thật ấy là gì? Thánh đế về sự Khổ, Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ, Thánh đế về sự Diệt Khổ, và Thánh đế về Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ. Này các Tỳ khưu, Bốn Thánh Đế này là chân thật, không hề sai chạy, không thể khác đi được. Chính vì thế, chúng được gọi là các Thánh đế.

Do vậy, này các Tỳ khưu, một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Khổ’... Một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ’.”

Kinh Thế Gian (Loka Sutta)

“Này các Tỳ khưu, có Bốn Thánh Đế này. Bốn sự thật ấy là gì? Thánh đế về sự Khổ, Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ, Thánh đế về sự Diệt Khổ, và Thánh đế về Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ. Trong thế gian này, cùng với các hàng Chư thiên, Ma vương và Phạm thiên; trong thế hệ này, cùng với các vị sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, Như Lai (Tathāgata) chính là bậc Thánh giả. Chính vì thế, chúng được gọi là các Thánh đế.

Do vậy, này các Tỳ khưu, một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Khổ’... Một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ’.”

Kinh Cần Được Liễu Tri (Pariññeyya Sutta)

“Này các Tỳ khưu, có Bốn Thánh Đế này. Bốn sự thật ấy là gì? Thánh đế về sự Khổ, Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ, Thánh đế về sự Diệt Khổ, và Thánh đế về Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ. Đó chính là Bốn Thánh Đế.

Trong Bốn Thánh Đế này, này các Tỳ khưu, có một Thánh đế cần phải được thấu triệt trọn vẹn (liễu tri); có một Thánh đế cần phải được từ bỏ (đoạn trừ); có một Thánh đế cần phải được chứng ngộ (tác chứng); và có một Thánh đế cần phải được phát triển (tu tập).

Và này các Tỳ khưu, Thánh đế nào cần phải được thấu triệt trọn vẹn? Thánh đế về sự Khổ cần phải được thấu triệt trọn vẹn; Thánh đế về Nguồn gốc của Khổ cần phải được từ bỏ; Thánh đế về sự Diệt Khổ cần phải được chứng ngộ; và Thánh đế về Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ cần phải được phát triển.

Do vậy, này các Tỳ khưu, một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Khổ’... Một sự nỗ lực cần phải được thực hiện để thấu suốt rằng: ‘Đây là Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ’.”

Kinh Tôn giả Gavampati (Gavampati Sutta)

Vào một thời nọ, có một số vị Tỳ khưu Trưởng lão đang trú ngụ tại Sahajātia, giữa những người dân xứ Cetiya. Lúc bấy giờ, sau khi các vị Tỳ khưu Trưởng lão đi khất thực về và dùng xong bữa ăn, họ tập hợp lại tại giảng đường và cùng ngồi đàm luận. Câu chuyện sau đây khởi lên: "Này hiền giả, liệu một người khi đã thấy được sự Khổ thì có đồng thời thấy được Nguồn gốc của Khổ, thấy được sự Diệt Khổ, và thấy được Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ hay không?"

Khi câu hỏi này được nêu lên, Tôn giả Gavampati liền nói với các vị Tỳ khưu Trưởng lão: "Này các hiền giả, chính tự thân tôi đã được nghe và tiếp thu điều này từ nơi Đức Thế Tôn:

'Này các Tỳ khưu, người nào thấy được sự Khổ thì cũng thấy được Nguồn gốc của Khổ, cũng thấy được sự Diệt Khổ, và cũng thấy được Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ.

Người nào thấy được Nguồn gốc của Khổ thì cũng thấy được sự Khổ, cũng thấy được sự Diệt Khổ, và cũng thấy được Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ.

Người nào thấy được sự Diệt Khổ thì cũng thấy được sự Khổ, cũng thấy được Nguồn gốc của Khổ, và cũng thấy được Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ.

Người nào thấy được Con đường dẫn đến sự Diệt Khổ thì cũng thấy được sự Khổ, cũng thấy được Nguồn gốc của Khổ, và cũng thấy được sự Diệt Khổ.'"

Chú Thích
Kinh Người Thân Thương (Mitta Sutta) "Đỉnh cao của tình thân là cùng nhau tỉnh thức"

Đức Phật dạy nếu thực sự thương tưởng đến ai (bạn bè, người thân, đồng nghiệp), món quà tối thượng nhất không phải là tiền bạc hay những lời an ủi xã giao, mà là khích lệ và an trú họ vào Bốn Thánh Đế.  Giúp một người nhận diện được khổ đau và cách tự chữa lành mới là tình thương trách nhiệm và bền vững nhất.

Kinh Chân Lý (Tatha Sutta) "Sự thật thì luôn trần trụi và không hoạt ngôn"

Bốn Thánh Đế là những sự thật "chân thật, không hề sai chạy, không thể khác đi được" (Tatha). Dù  có chấp nhận hay trốn tránh, quy luật vận hành của cuộc đời vẫn giữ nguyên như thế. Ngừng ảo tưởng, nhìn thẳng vào thực tế (vô thường, áp lực, sinh lão bệnh tử) là bước đầu tiên để làm chủ cuộc sống.

Kinh Thế Gian (Loka Sutta)  "Định vị tối thượng của Bậc Giác Ngộ"

Giữa thế gian đầy rẫy các thế lực, các tầng trời hay các triết gia, Như Lai (Tathāgata)là bậc tối thượng. Quyền năng lớn nhất của Ngài không phải là thần thông, mà là người duy nhất tìm ra bản đồ thoát khổ. Ai thấu suốt được Tứ Diệu Đế, người đó nắm giữ chiếc chìa khóa tự tại, không còn bị hoàn cảnh hay các nỗi sợ mơ hồ thao túng.

Kinh Cần Được Liễu Tri (Pariññeyya Sutta) — "Bản kế hoạch hành động "

Đức Phật không lý thuyết suông, Ngài chia Tứ Diệu Đế thành 4 nhiệm vụ cực kỳ rõ ràng để thực hành mỗi ngày:

1. Sự khổ cần thấu triệt trọn vẹn (Liễu tri). Đừng trốn tránh nỗi đau hay áp lực. Hãy đối diện, quan sát xem nó đau ở đâu và vận hành thế nào.

2. Nguồn gốc của khổ cần phải từ bỏ (Đoạn trừ). Tìm ra thủ phạm gốc rễ: Sự khao khát không bao giờ thoả mãn, sự dính mắc, mong cầu quá mức... và dũng cảm buông bỏ.

3. Sự diệt khổ cần phải chứng ngộ (Tác chứng). Trải nghiệm và duy trì trạng thái bình an, nhẹ nhõm khi tâm không còn bị dao động.

4. Con đường diệt khổ cần phải phát triển (Tu tập). Rèn luyện lối sống lành mạnh, tư duy tích cực, tỉnh thức (Bát Chánh Đạo) thành thói quen mỗi ngày.

Kinh Tôn giả Gavampati (Gavampati Sutta) "Hiệu ứng Domino của trí tuệ"

Bốn Thánh Đế là một khối tổng thể, không thể tách rời. Tôn giả Gavampati khẳng định: Ai thấy được một sự thật thì đồng thời thấy được cả ba sự thật còn lại. Giống như một vị bác sĩ giỏi: Khoảnh khắc ông ấy thực sự nhận diện đúng căn bệnh (Thấy Khổ) thì ngay lập tức ông cũng biết rõ nguyên nhân vi-rút từ đâu (Thấy Nguồn gốc), hình dung được trạng thái khỏe mạnh sau khi khỏi (Thấy Diệt Khổ) và nắm chắc phác đồ điều trị trong tay (Thấy Con đường).Muốn chấm dứt những bất an và vòng lặp đau khổ trong đời, không có đường tắt. Đúng như lời Đức Phật nhấn mạnh ở cuối mỗi bài kinh: "Một sự nỗ lực cần phải được thực hiện" — Phải hành động để thấu suốt ngay hôm nay!

Sớ Giải

Những ý nghĩa của bản sớ giải riêng cho các bài kinh nầy đã được lồng ghép trong phần chú thích.

Tỳ khưu Giác Đẳng dịch và biên soạn giáo trình