BÀI HỌC HẰNG NGÀY

  Thứ Tư, ngày 15 tháng 06, 2022

MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA

CHƯƠNG VII. TƯƠNG ƯNG BÀ LA MÔN ,(S.i,160)- PHẨM THỨ NHẤT.

Bài 1. Kinh Dhanañjānī (Dhanañjānīsuttaṃ) -CHUYỂN HOÁ CƠN GIẬN DỮ.

 

 

 

Nộ khí là điều khó kềm chế. Một người đàn ông bị mất mặt với bạn bè thật khó giữ bình tĩnh. Trong lúc thịnh nộ lập tâm bài kích Đức Phật. Đấng Vô Thượng Điền Ngự đã trả lời đúng “tim đen” của vị nầy. Chánh pháp như giọt cam lồ mang lại sự thanh lương cho nội tâm. Cõi lòng thay đổi cuộc sống cũng đổi thay. Con người phẫn nộ nhưng hữu duyên hữu phúc ấy được khai thị để rồi chuyển hoá toàn bộ bản thân. Chữ duyên đôi lúc khó thể nghĩ bàn.

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanañjānī [dhānañjānī (pī. sī. aṭṭha.)] nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –

‘‘Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti.

Tôi được nghe như vầy

Thuở ấy Đức Thế Tôn ở tại Rājagaha (Vương Xá), chùa Veluvana (Trúc Lâm), tại Kalandakanivāpa (khu vực sóc ăn trong chùa).

Bấy giờ nữ Bà la môn Dhanañjānī, vợ một  bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, đtặ trọn niềm tin đối với Phật, Pháp và Tăng.

Rồi nữ Bà-la-môn Dhanañjānī, trong khi bưng cơm cho Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bị vấp chân bất chợt thốt lên câu: "Ðảnh lễ Thế Tôn, bậc Ứng Cúng, Chánh biến tri; đảnh lễ Thế Tôn, bậc Ứng Cúng, Chánh biến tri !; đảnh lễ Thế Tôn, bậc Ứng Cúng, Chánh biến tri!”

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca – ‘‘evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati. Idāni tyāhaṃ, vasali, tassa satthuno vādaṃ āropessāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa. Api ca tvaṃ, brāhmaṇa, gaccha, gantvā vijānissasī’’ti [gantvāpi jānissasīti (syā. kaṃ.)].

Nghe vậy, bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với nữ bà la môn Dhanañjānī:

-         Ngay khi một sự cố nhỏ xẩy ra, kẻ hạ tiện nầy cũng thốt lời xưng tán vị sa môn đầu trọc ấy. Nầy người hạ tiện, ta sẽ đi và phủ bác giáo thuyết của đạo sư ngươi.

-         Tôi không thấy trong thế giới chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong giới tu hành hoặc ba la môn có ai có thể phủ bác Đức Thế Tôn, bậc Ứng cúng, Chánh biến tri. Nhưng cứ đi. Đi rồi sẽ hiểu.

Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Rồi bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja với tâm phẫn nộ không vui đi đến Đức Thế Tôn. Sau khi đến chào hỏi xã giao, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi, vị ấy nói với Đức Thế Tôn kệ ngôn:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;
Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.
‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;
Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa;
Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

Sát trừ gì ngủ ngon?
Sát trừ gì không sầu?
Một pháp nào sát trừ
Gotama đồng thuận?

(Thế Tôn)

Sát phẫn nộ, ngủ ngon
Sát phẫn nộ, không sầu
Phạm chí! sát phẫn nộ
Ngọn ngọt, gốc độc hại
Diệt chúng, bậc thánh khen
Diệt chúng , khiến an lạc

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

Ðược nghe vậy, bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja  bạch Đức Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Diệu Pháp được Tôn giả Gotama hiển bày như người dựng đứng những gì bị  ngã xuống, phơi bày những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc lối, hay đem đèn sáng vào chỗ tăm tối để những ai có mắt thấy được. Con xin nương tựa Đức Thế Tôn Gotama, xin nương tựa Pháp, xin nương tựa tỳ khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia với Đức Thế Tôn,  và được thọ đại giới.

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi.

Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

Bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja được xuất gia và thọ đại giới từ Đức Thế Tôn.

Thọ giới không lâu, Tôn giả Bhāradvāja sống độc cư, viễn ly, cần mẫn, không xao lãng, quyết tâm và tự thân chứng ngộ chánh trí ngay trong kiếp hiện tại. Đây chính là cứu cánh mà những thiện gia nam tử đi tu sống không gia đình hướng tới. Vị ấy chính mình biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

‘‘Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa = Đảnh lễ Đức Thế Tôn, Bậc Ứng cúng, Đấng Chánh biến tri
‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti = sát trừ gì khiến ngủ ngon
kiṃsu chetvā na socati = sát trừ gì khiến không sầu muộn
Kissassu ekadhammassa = có một pháp nào
vadhaṃ rocesi gotamā’’ti = sự đoạn trừ được Tôn giả Gotama chấp thuận?
‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti = sát trừ phẫn nộ khiến ngủ ngon
kodhaṃ chetvā na socati = sát trừ phẫn nộ khiến không sầu muộn
Kodhassa visamūlassa madhuraggassa brāhmaṇa = Phẫn nộ có ngọn thì ngọt mà gốc rễ thì độc. Hỡi bà la môn
Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti = sự giết (phẫn nộ) được bậc thánh khen ngợi
tañhi chetvā na socatī’’ti = sau khi tận diệt chúng sẽ không sầu muộn.

Theo Sớ giải thì dòng tộc Dhanañjānī của nữ bà la môn trong bài kinh nầy được xem là giòng tộc cao sang nhất trong các giòng tộc bà la môn.

Theo Sớ giải thì sở dĩ người chồng là bà la môn giòng Bhāradvāja nổi nóng gọi vợ là Vasalī (kẻ hạ cấp) - một từ khinh miệt gọi người thuộc giai cấp thủ đà la - bởi vì ông bà la môn nầy mở một đại tiệc chiêu đãi hằng trăm ba la môn khác. Biết vợ mình mỗi khi bất chợt gặp sự cố gì thường thốt lời niệm Phật nên người chồng nhắc trước là có khách đến thì đừng như vậy. Trong bữa tiệc, nữ bà la môn Dhanañjānī vấp phải khúc củi bất giác nói lên lời đảnh lễ Phật. Những khác bà la môn thấy vậy bỏ tiệc ra về. Điều nầy khiến người chồng phẫn nộ.

Theo Sớ giải thì bà la môn giòng Bhāradvāja có chủ tâm vấn nạn Đức Phật với câu hỏi của mình. Nếu Đức Phật trả lời là có chấp nhận sát trừ thì gọi Ngài là “sát nhân”; nếu Đức Phật nói không thì chỉ trích là người đi tu sao không sát trừ tham, sân, si?. Như vậy Đức Phật trả lời cách nào cũng bị chỉ trích.

Câu chuyện nầy cũng được tìm thấy trong Trung Bộ (kinh số 100) và Sớ Giải Kinh Pháp Cú (Dhp-a IV,161-63)

 

Chuyển dịch và biên soạn Giáo trình: Tỳ kheo Giác Đẳng