Kinh Ví Dụ Cái Cưa.

Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ. Kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā.

Này Chư Tỳ khưu, có năm loại lời nói mà người khác có thể nói với các Thầy: Đúng lúc hay không đúng lúc; chân thật hay không chân thật; nhẹ nhàng hay thô lỗ; có lợi hay không có lợi; với tâm từ hay với tâm sân.

Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ:
Trong tình huống ấy, này chư Tỳ khưu, các Thầy nên tu tập như sau:

‘Na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma,
“Chúng ta sẽ không để tâm dao động, cũng không thốt ra lời ác,

Hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
Chúng ta sẽ sống với lòng bi mẫn, tâm từ, không oán hận.

Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma,
Chúng ta sẽ trải tâm từ đến người ấy,

Tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
Và từ đó lan tỏa tâm từ đến khắp thế gian như mặt đất bao la, với tâm rộng lớn, vô lượng, không thù hận, không tổn hại.”

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
Này các Tỳ-kheo, đó là cách các ông nên tu tập.

Câu chuyện xưa do Đức Phật kể

Ngày xửa ngày xưa, trong một thành phố phồn hoa  Sāvatthī, có một người phụ nữ nổi tiếng khắp nơi vì tính khí hiền lành, nhẫn nhịn và dịu dàng. Người ta gọi bà là bà Vedehikā tốt bụng. Ai ai cũng tán tụng:
"Ôi bà Vedehikā ấy à? Bà ấy hiền như cỏ, nhẹ như mây, ai may mắn được bà ấy thương thì đời chắc chắn yên vui!"

Sống trong ngôi nhà của bà là cô hầu gái tên Kālī, thông minh, lanh lợi và rất khéo léo trong công việc. Nhìn thấy bà chủ lúc nào cũng nhẹ nhàng, Kālī bắt đầu nghi ngờ:
“Bà ấy hiền vì bản chất hay vì ta làm việc chu đáo? Nếu ta làm trái ý, liệu bà ấy có vẫn hiền không? Hừm, thử xem!”

Thế là, sáng hôm sau, cô cố ý ngủ nướng.

Khi bà Vedehikā thấy Kālī dậy trễ, bà gọi:
— “Này Kālī!”
— “Dạ, thưa bà?”
— “Cớ gì hôm nay cô lại dậy trễ thế?”
— “Dạ… không có gì cả.”
— “Không có gì? Đồ lười biếng! Dậy trễ mà còn nói không có gì!”

Lúc đó, mặt bà tối sầm lại như trời sắp giông, và lửa giận le lói trong đôi mắt tưởng chừng hiền hòa. Kālī nhủ thầm:
“Ồ, có lẽ ta vừa hé mở cái nắp bình sân hận!”

Không dừng lại ở đó, sáng hôm sau, Kālī dậy trễ hơn nữa.
Và lần này, bà chủ không chỉ quát mắng mà còn gắt gỏng ra mặt, lời lẽ như roi quất.

Thế là, lần thứ ba, Kālī dậy cực trễ. Và lần này thì... bọt giận trong lòng bà chủ trào ra như suối nước nóng!
— “Đồ hư hỏng! Dậy muộn đến thế là sao hả?!”

Bà chộp lấy cây cán bột, và trong cơn giận mất khôn, bà quật thẳng vào đầu Kālī!
Máu tuôn ra từ trán cô hầu gái tội nghiệp...

Kālī ôm đầu, nước mắt ngắn dài, chạy ra giữa phố:
— “Bà con xem nè! Người ta gọi bà ấy hiền hòa đó! Người ta bảo bà ấy nhu mì đó! Giờ thử hỏi: ai hiền mà lại đánh người hầu đến đổ máu chỉ vì dậy trễ?!”

Câu chuyện lan ra như gió mùa thổi qua làng chài. Và từ đó, người ta bắt đầu xì xào:
“Bà Vedehikā hiền gì? Bà ấy dữ như sư tử! Tàn nhẫn chẳng thua gì kẻ cướp!”

Sau khi kể câu chuyện ấy, Đức Phật dạy chư tỳ khưu:

“Một người trông hiền lành chỉ khi mọi việc thuận lợi thì chưa chắc là người hiền. Phải xem khi họ bị xúc phạm, bị nói lời khó nghe, họ có giữ được tâm bình thản hay không.

Người dễ dạy không phải là người nghe lời chỉ khi nhận được y áo, thức ăn hay tiện nghi, mà là người khi không được gì vẫn giữ tâm tôn kính pháp, dễ tiếp nhận lời khuyên răn.”

“Này chư Tỳ khưu, nên rèn luyện như sau:
'Chúng ta sẽ là người dễ dạy và tự làm mình dễ dạy, vì chúng ta tôn kính, kính trọng và tôn thờ Chánh Pháp.'”

Tỳ khưu Giác Đẳng phóng tác từ Kinh Ví Dụ Cái Cưa, Trung Bộ 21