Kinh Văn

Kinh Giàu Có I (Paṭhamamahaddhanasuttaṃ)

1040. “catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ariyasāvako ‘aḍḍho mahaddhano mahābhogo’ti {mahābhogo mahāyasoti (syā. pī. ka.)} vuccati.
“katamehi catūhi? idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti — itipi so bhagavā ... pe ... satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti; dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi. imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako ‘aḍḍho mahaddhano mahābhogo’ti vuccatī”ti. catutthaṃ.

“Này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu bốn pháp được gọi là người giàu có, có nhiều tài sản và của cải.362 Bốn pháp ấy là gì?

Ở đây, này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu lòng tin bất động vào Đức Phật… vào Pháp… vào Tăng.… Vị ấy thành tựu các giới đức được các bậc Thánh ái mộ, không bị phá vỡ… đưa đến định.

Một vị thánh đệ tử thành tựu bốn pháp này được gọi là người giàu có, có nhiều tài sản và của cải.”

Kinh Giàu Có II (dutiyamahaddhanasuttaṃ)

1041. “catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ariyasāvako ‘aḍḍho mahaddhano mahābhogo mahāyaso’ti vuccati.
“katamehi catūhi? idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti — itipi so bhagavā ... pe ... satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi. imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako ‘aḍḍho mahaddhano mahābhogo mahāyaso’ti vuccatī”ti. pañcamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu bốn pháp được gọi là người giàu có, có nhiều tài sản, của cải, và có đại danh tiếng. Bốn pháp ấy là gì?”

(Phần còn lại giống như kinh số 44). [403]

Kinh Phiên Bản Tóm Lược (Suddhakasuttaṃ) 

 1042. “catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
“katamehi catūhi? idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti — itipi so bhagavā ... pe ... satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi. imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. chaṭṭhaṃ.

“Này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu bốn pháp là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa vào ác đạo, định sẵn cõi thiện, quyết định hướng đến giác ngộ viên mãn. Bốn pháp ấy là gì?

Ở đây, này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu lòng tin bất động vào Đức Phật như sau: ‘Đức Thế Tôn là… bậc Thầy của chư thiên và loài người, là Phật Đà, là Thế Tôn.’ Vị ấy thành tựu lòng tin bất động vào Pháp… vào Tăng.… Vị ấy thành tựu các giới đức được các bậc Thánh ái mộ, không bị phá vỡ… đưa đến định.

Này các Tỳ khưu, một vị thánh đệ tử thành tựu bốn pháp này là bậc Dự lưu… quyết định hướng đến giác ngộ viên mãn.”

Kinh Nandiya (Nandiyasuttaṃ)

 1043. kapilavatthunidānaṃ. ekamantaṃ nisinnaṃ kho nandiyaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca — “catūhi kho, nandiya, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”.
“katamehi catūhi? idha, nandiya, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti — itipi so bhagavā ... pe ... satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi.
imehi kho, nandiya, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. sattamaṃ.

Tại Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavatthu). Đức Thế Tôn liền nói với nam cư sĩ Nandiya người dòng họ Thích khi ông đang ngồi xuống một bên:

(Phần còn lại giống như Kinh Phiên Bản Tóm Lược ).

Kinh Bhaddiya (Bhaddiyasuttaṃ)

1044. kapilavatthunidānaṃ. ekamantaṃ nisinnaṃ kho bhaddiyaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca — “catūhi kho, bhaddiya, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. “katamehi catūhi? idha, bhaddiya, ariyasāvako buddhe ... pe ... dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi. imehi kho, bhaddiya, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. aṭṭhamaṃ.

(Giống như Kinh Nandiya nhưng dạy cho lời dạy cho nam cư sĩ Bhaddiya ).

Kinh Mahānāma (Mahānāmasuttaṃ)

1045. kapilavatthunidānaṃ. ekamantaṃ nisinnaṃ kho mahānāmaṃ sakkaṃ bhagavā etadavoca — “catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti ... pe ... sambodhiparāyaṇo”. “katamehi catūhi? idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe ... pe ... dhamme ... pe ... saṅghe ... pe ... ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi ... pe ... samādhisaṃvattanikehi. imehi kho, mahānāma, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo”ti. navamaṃ.

(Giống như Kinh Nandiya nhưng dạy cho lời dạy cho hoàng thân Mahānāma).

Kinh Các Chi Phần (Các Nhân Tố) (Aṅgasuttaṃ)

1046. “cattārimāni, bhikkhave, sotāpattiyaṅgāni. katamāni cattāri? sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti — imāni kho, bhikkhave, cattāri sotāpattiyaṅgānī”ti. dasamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, có bốn nhân tố này đưa đến quả vị Dự lưu . Bốn nhân tố ấy là gì? Đó là: Thân cận bậc Chân nhân (bậc thiện trí thức), nghe diệu pháp, như lý tác ý, và hành trì đúng pháp. Đây là bốn nhân tố đưa đến quả vị Dự lưu.”

Chú Thích

1.KINH GIÀU CÓ 1 & 2

Sự hoán đổi hệ giá trị: Thông thường thế gian định danh sự giàu có bằng thước đo vật chất: vàng bạc, đất đai, gia sản hữu lậu. Đức Thế Tôn đã thực hiện một cuộc cách mạng tư duy khi tuyên bố: Bốn pháp Dự lưu (Tín bất động vào Tam Bảo và Giới) mới chính là "tài sản lớn" (Mahaddhana).

Tương tự như vậy. tiếng tăm thế gian có được do quyền lực hoặc tiền tài thường đi kèm với sự đố kỵ và cấu uế. "Đại danh tiếng" của một bậc Thánh đệ tử là hương thơm của đức hạnh và giới luật hữu lậu đã tịnh hóa, lan tỏa khắp cõi người và cõi trời, được chư thiên và các bậc đồng phạm hạnh tán dương, ái mộ.

2. KINH PHIÊN BẢN PHIÊN BẢN TÓM LƯỢC, NANDIYA, BHADDIYA, MAHĀNĀMA

Nandiya, Bhaddiya và Mahānāma đều là những nhà lãnh đạo, những cư sĩ quý tộc kiệt xuất của dòng họ Thích.Việc Đức Phật liên tục nhắc lại những chi phần của bậc dự lưu cho các vị cư sĩ quyền quý này nhằm khẳng định: Dù họ có đang nắm giữ vận mệnh của một vương quốc, bận rộn với vương quyền, thì cốt tủy của sự tu tập bảo hiểm mạng sống tâm linh vẫn không thay đổi: Giữ vững niềm tin bất động và duy trì giới hạnh nghiêm túc.

3. CHÚ THÍCH KINH CÁC CHI PHẦN (Aṅga Sutta )

Đây là bài kinh mang tính nền tảng thường được dịch là "Dự lưu chi phần" dễ gây nhầm lẫn trong Kinh tạng.

Đặc tính của bậc dự lưu (Sotāpannassa aṅgāni)  gồm 4 pháp:  tịnh tín bất động nơi Phật, Pháp, Tăng, và giới thanh tịnh.Thuật ngữ gọi là Sotāpannassa aṅgāni (Chi phần của bậc Dự lưu)

Pháp đưa đến quả dự lưu (Sotāpattiyaṅga) gồm 4 pháp  1. Thân cận bậc Chân nhân (Sappurisasaṃseva), 2. Nghe diệu pháp (Saddhammassavana), 3. Như lý tác ý (Yonisomanasikāra), 4. Hành trì đúng pháp (Dhammānudhammappaṭipatti)

• Thân cận bậc Chân nhân (Sappurisasaṃseva): Bước đi đầu tiên của tu tập là phải tìm gặp và nương tựa vào các bậc thiện trí thức, những người đã có kinh nghiệm thực chứng pháp. Không có bước này, hành giả sẽ mò mẫm trong đêm tối của kiến thức tự ngã.
• Nghe diệu pháp (Saddhammassavana): Lắng nghe giáo lý chân chánh từ bậc Chân nhân nhằm thiết lập chánh kiến (sammādiṭṭhi) trên phương diện lý thuyết (Pháp học).
• Như lý tác ý (Yonisomanasikāra): Đây là chiếc chìa khóa bản lề của tâm lý học Phật giáo. Nghĩa là suy xét, nghiền ngẫm giáo pháp tận gốc rễ, nhìn vạn vật xuyên qua lăng kính của Nhân quả và Ba đặc tính thực tính (Vô thường - Khổ - Vô ngã) chứ không nhìn theo bề nổi khái niệm của thế gian.
• Hành trì đúng pháp (Dhammānudhammappaṭipatti): Bước quyết định tối hậu. Nghĩa là đem những điều đã nghe và suy xét ứng dụng trực tiếp vào công phu thực hành Tịnh chỉ (Samatha) và Tuệ quán (Vipassanā), sống phù hợp và thuận tòng theo Chánh pháp để chứng đắc Thánh Đạo, Thánh Quả.

Sớ Giải

1040. catutthe aḍḍho mahaddhanoti sattavidhena ariyadhanena aḍḍho ceva mahaddhano ca. teneva bhogena mahābhogo. sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

Trong kinh thứ tư [Kinh Giàu Có 1], cụm từ "aḍḍho mahaddhano" (người giàu có, có nhiều của cải/tài sản) có nghĩa là: vị ấy giàu có và có nhiều của cải chính là nhờ vào Bảy thứ Tài sản của bậc Thánh (Satta-ariya-dhana). Và cũng chính nhờ vào thứ tài sản/vật dụng thọ hưởng ấy mà vị ấy trở thành người có sự thọ hưởng vĩ đại (mahābhogo). Những phần còn lại trong toàn bộ bài kinh đều đã hoàn toàn rõ ràng rồi.

1048. chaṭṭhassa dutiye ayamadhippāyo — sotāpanno bhikkhu ettakena vosānaṃ anāpajjitvā tāneva indriyabalabojjhaṅgāni samodhānetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā sakadāgāmimaggaṃ pāpuṇissati, sakadāgāmī anāgāmimaggaṃ, anāgāmī arahattamagganti imamatthaṃ sandhāya bhagavatā imasmiṃ sutte sāsane tanti paveṇī kathitāti.

Trong bài thứ hai của phẩm thứ sáu, đây là ý nghĩa cốt lõi (ý định của Đức Phật): Một vị Tỳ khưu đã chứng đắc quả vị Dự lưu (sotāpanno) không có thói quen thỏa mãn hay dừng lại (vosānaṃ anāpajjitvā) ở ngang mức độ ấy; vị ấy gom tụ, hợp nhất chính các căn (indriya), lực (bala), và các chi phần giác ngộ (bojjhaṅga) đó để tiếp tục nuôi dưỡng, phát triển Tuệ quán (vipassanaṃ vaḍḍhetvā), nhằm chứng đạt đến Nhất Lai Đạo (sakadāgāmimaggaṃ); vị Nhất Lai lại tiếp tục hướng đến Bất Lai Đạo (anāgāmimaggaṃ); và vị Bất Lai hướng đến A-la-hán Đạo (arahattamaggaṃ). Nhắm đến ý nghĩa tối hậu này, Đức Thế Tôn đã thuyết giảng trong bài kinh này về cái nhìn xuyên suốt (tanti), về mạng mạch (paveṇī) trong giáo pháp vậy.