BÀI HỌC HẰNG NGÀY
Thứ Tư, ngày 15 tháng 03, 2023
MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYATập II – Thiên Nhân Duyên Chương I. Tương Ưng Nhân Duyên (b) - Phẩm Kalāra – Vị Sát Đế Lỵ (S. ii, 60)
Bài 36. Kinh Vô
Minh Là Duyên II
(Dutiyaavijjāpaccaya suttaṃ)
Bài kinh nầy lời và ý gần giống
như bài kinh trước ngoại trừ chi tiết là không có một tý
khưu nêu lên câu hỏi mà chính Đức Phật tự nêu câu hỏi và dạy
đó là vấn đề không thích hợp để hỏi về duyên khởi.
Tập II – Thiên Nhân Duyên Chương I. Tương Ưng Nhân Duyên (b) - Phẩm Kalārakhattiya (S. ii, 64).
Bài 37. Kinh Không Phải Của Các Con (Natumhasuttaṃ)
-CHỈ LÀ GIẢ HỢP THÌ CHẤP NGÃ LÀM GÌ?.
Cổ
nhân có nói ví von cuộc đời như là cuộc chợ. Người mua kẻ
bán, bày biện, tương tác chỉ là một phiên chợ không phải là
chuyện ăn đời ở kiếp. Nếu chỉ là nhất thời tụ tán, có đến có
đi thì không nên nặng lòng “đó là của ta, là ta, là tự ngã
của ta”. Bớt chấp thủ thì khổ đau. Quá nặng lòng thì tự mình
nghiệt ngã. Người thật sự hiểu lời Phật dạy thấy cái gì vô
thường là vô thường. Khi thấy thế giới hiện tượng không
thuộc về ai cả thì mọi tranh chấp, vui buồn, thị phi đều
được an tịnh.
Sāvatthiyaṃ viharati...pe... ‘‘nāyaṃ, bhikkhave, kāyo
tumhākaṃ napi aññesaṃ. Purāṇamidaṃ,
bhikkhave, kammaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ
daṭṭhabbaṃ’’.
Ngự tại
Sāvatthī...
--
Này chư Tỳ Khưu, thân thể này không phải của các Thầy cũng
không phải của người khác. Thân
nầy nên được xem do nghiệp quá khứ, tác thành định hình bởi
tư niệm, là thứ chịu cảm thọ.
‘‘Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako
paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti – ‘iti
imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati; imasmiṃ
asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ
– avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ...pe...
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho...pe... evametassa kevalassa
dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Sattamaṃ.
-- Này chư Tỳ Khưu, ở đây vị thánh đệ tử có học hiểu khéo
chân chánh suy nghiệm định lý duyên khởi như sau:
"Khi cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này sanh khởi,
cái kia sanh khởi. Cái này không có mặt, cái kia không có
mặt. Do cái này diệt, cái kia diệt." Tức là do duyên vô minh
có các hành. Do duyên hành có thức... như vậy là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này. Do sự ly tham, đoạn diệt vô minh
một cách hoàn toàn, các hành diệt. Do các hành diệt nên thức
diệt... như vậy là sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này.
Chú Thích
Đọc thật kỹ Phật ngôn trong Tam Tạng thì vấn đề chính yếu
của người có chánh kiến hay người tu tập không phải là “cái
gì là chân ngã” mà chính là sự xa lìa và đoạn tận ngã chấp
đối với hiện tượng sanh diệt. Càng giảm thiểu ngã chấp thì
càng bớt khổ luỵ.
Phật ngôn: “Purāṇamidaṃ, bhikkhave, kammaṃ abhisaṅkhataṃ
abhisañcetayitaṃ vedaniyaṃ daṭṭhabbaṃ - thân nầy nên được
xem do nghiệp quá khứ, tác thành định hình bởi tư niệm, là
thứ chịu cảm thọ” được dịch y cứ trên lý giải từ Sớ giải và
hậu sớ giải. Thân nầy không phải là là nghiệp quá khứ mà
chính do nghiệp quá khứ (purāṇam idaṃ kammaṃ) tác thành.
Được kết cấu với nhiều duyên
(abhisaṅkhata). Định hình bởi tư niệm hay chủ tâm
tạo tác (abhisañcetayita). Là cơ sở cho cảm thọ (vedaniya).
Bản Anh ngữ của Ngài Bodhi dịch là It is old kamma, to be
seen as generated and fashioned byvolition, as something to
be felt.
Bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu: “Thân nầy phải được
xem là do hành động, do sắp đặt, do sự cố ý, do sự cảm thọ
trong quá khứ” mang ý nghĩa là do cảm thọ và tư niệm trong
quá khứ trong lúc bản Sớ giải trong bài kinh sắp tới về câu
Phật ngôn tương tự (ở phân đoạn 35:146) ghi rõ là “nghiệp
quá khứ với tư niệm định hình nên thân xác hiện tại vốn là
phần của danh sắc, trên cơ sở hiện hữu nầy của danh sắc có
lục nhập, rồi duyên cho xúc, xúc duyên cho cảm thọ. Như vậy
cảm thọ ở đây không được xem là thuộc quá khứ.
Tỳ kheo Giác Đẳng soạn dịch.
-ooOoo-