Kinh Văn

521. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sālāya brāhmaṇagāme. tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi — “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci tiracchānagatā pāṇā, sīho migarājā tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ — thāmena javena sūrena {sūriyena (sī. syā. kaṃ.)}; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ — bodhāya”.
“katame ca, bhikkhave, bodhipakkhiyā dhammā? saddhindriyaṃ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati; vīriyindriyaṃ bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati; satindriyaṃ bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati; samādhindriyaṃ bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati; paññindriyaṃ bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati.
seyyathāpi, bhikkhave, ye keci tiracchānagatā pāṇā, sīho migarājā tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ — thāmena javena sūrena; evameva kho, bhikkhave, ye keci bodhipakkhiyā dhammā, paññindriyaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ — bodhāyā”ti. paṭhamaṃ.

Tôi được nghe như vầy.

Một thời, Thế Tôn trú giữa dân Kosalā, tại làng Bà-la-môn tên là Sālā. Tại đó, Thế Tôn gọi các Tỳ-khưu:

“Này các Tỳ-khưu, cũng như trong các loài thú, sư tử – chúa tể của muôn thú – được tuyên bố là đứng đầu, tức là xét về sức mạnh, sự nhanh nhẹn và lòng dũng cảm; cũng vậy, trong các pháp dẫn đến giác ngộ, tuệ căn được tuyên bố là đứng đầu, tức là dẫn đến sự thành tựu giác ngộ.

Và này các Tỳ-khưu, những pháp nào là các pháp dẫn đến giác ngộ?

Này các Tỳ-khưu,

Tín căn, này các Tỳ-kheo, là pháp hướng đến giác ngộ; nó dẫn đến giác ngộ.

Tấn căn là pháp hướng đến giác ngộ; nó dẫn đến giác ngộ.

Niệm căn là pháp hướng đến giác ngộ; nó dẫn đến giác ngộ.

Định căn là pháp hướng đến giác ngộ; nó dẫn đến giác ngộ.

Tuệ căn là pháp hướng đến giác ngộ; nó dẫn đến giác ngộ.

Này các Tỳ-khưu, cũng như trong các loài thú, sư tử được tuyên bố là đứng đầu, thì cũng vậy, trong các pháp dẫn đến giác ngộ, tuệ căn được tuyên bố là đứng đầu đưa đến sự thành tựu giác ngộ.”

Chú Thích
Sālā (Làng Sālā) là một ngôi làng của người Bà-la-môn thuộc vương quốc Kosala. Tên gọi này cũng trùng với tên một loài cây (cây Sala) thường mọc phổ biến tại khu vực này.

Các pháp hướng đến giác ngộ - hay bồ đề phần - nguyên văn Pāli là Bodhipakkhiyā dhammā thường bao gồm 37 pháp trong bảy thể tài (tứ niệm xứ, tứ chánh cần, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất giác chi, bát chánh đạo). Tuy nhiên, trong ngữ cảnh bài kinh này, Đức Phật tập trung cụ thể vào nhóm Ngũ Căn — năm nguồn lực tâm linh nền tảng để chuyển hóa tâm thức.

Trong văn hoá Ấn Độ, sư tử là vua của muông thú nhờ sức mạnh, tốc độ và dũng cảm. Trong nghệ thuật Phật giáo thì hình ảnh sư tử cũng rất phổ biến

Sớ Giải

521. chaṭṭhavaggassa paṭhame sūrenāti sūrabhāvena. bodhāyāti bujjhanatthāya.

521. Ở bài kinh thứ nhất của phẩm thứ sáu (Chaṭṭhavagga):

“sūrena” — nghĩa là với sự dũng mãnh, anh dũng (sūrabhāvena).

“bodhāya” — nghĩa là nhằm mục đích giác ngộ, hay để đạt đến sự tỉnh thức, sự giác ngộ (bujjhanatthāya).

VI. Phẩm Thứ Sáu

51. I. Sàlà (S.v,227)

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kosala, tại một làng Bà-la-môn tên Sàlà.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, trong các loài bàng sanh, con sư tử, vua các loài thú, được xem là tối thượng, tức là về sức mạnh, về tốc lực, về dõng mãnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong các pháp thuộc phần giác ngộ, tuệ căn được xem là tối thượng, tức là về giác ngộ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp thuộc phần giác ngộ?

4) Tín căn, này các Tỷ-kheo, là pháp thuộc phần giác ngộ, vì đưa đến giác ngộ. Tấn căn là pháp thuộc phần giác ngộ, vì đưa đến giác ngộ. Niệm căn là pháp thuộc phần giác ngộ, vì đưa đến giác ngộ. Ðịnh căn là pháp thuộc phần giác ngộ, vì đưa đến giác ngộ. Tuệ căn là pháp thuộc phần giác ngộ, vì đưa đến giác ngộ.

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong các loài bàng sanh, con sư tử, vua các loài thú, được xem là tối thượng, tức là về sức mạnh, về tốc lực, về dõng mãnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong các pháp thuộc phần giác ngộ, tuệ căn được xem là tối thượng, tức là về giác ngộ.