BÀI HỌC HẰNG NGÀY

   Thứ Bảy ngày 29 tháng 05, 2021

GIÁO TRÌNH KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA -

CHƯƠNG 1. TƯƠNG ƯNG CHƯ THIÊN, PHẨM KIẾM. (S.i,8)

 

NGÀY 29/05/2021

Bài 5. Kinh Vị A-La-Hán (Arahantasuttaṃ) - Tục đế http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Chu-thich-dan-nhap.png




Có hai sự thật: chân đế và tục đế. Chân đế là bản thể của vạn pháp. Tục đế là quy định đặt để gọi thí dụ trong Nam gọi là khoai mì, ngoài Bắc gọi là sắn. Tên đặt để gọi. Không có giá trị tuyệt đối. Các bậc hoàn toàn giải thoát không còn mạn chấp nên mặc dù vẫn dùng cách nói “tôi, của tôi” nhưng trong ý nghĩa truyền đạt bình thường giống như một người bước vào phòng họp có thể nói “xin mở microphone của tôi” không có nghĩa là người đó nói microphone thuộc về mình nên sau khi họp xong sẽ tháo ra mang về. Người học Phật cần phân rõ chơn đế và tục đê.

http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Kinh-Van-1.png

Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ  ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi :

... Nhân duyên ở (Sāvatthī ), Ðứng một bên, vị Thiên ấy nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

''Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,

Vị Tỷ-kheo La-hán,
Ðã làm điều phải làm,

Khīṇāsavo antimadehadhārī.
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.

Ahaṃ  vadāmītipi so vadeyya,
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên"

Mamaṃ vadantītipi so vadeyyāti..
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".

Bản hiệu đính

Tỳ kheo a la hán

Việc nên làm đã làm

Lậu tận, thân tối hậu

Có thể chăng để bảo

“tôi nói; nói với tôi ”?

(Thế Tôn):

''Yo   hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,

Vị Tỷ-kheo La-hán,
Ðã làm điều phải làm,

Khīṇāsavo antimadehadhārī.
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên",

Mamaṃ vadantītipi so vadeyya.
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".

Loke samaññaṃ kusalo viditvā,
Vị ấy khéo biết rõ,
Danh xưng ở thế gian,

Vohāramattena so vohareyyāti..
Vì chỉ là danh xưng,
Vị ấy cũng danh xưng.

Bản hiệu đính

Tỳ kheo a la hán

Việc nên làm đã làm

Lậu tận, thân tối hậu

Vị ấy có thể bảo

“tôi nói; nói với tôi ”

Thiện xảo và biết rõ

Quy ước của thế tình

Đơn thuần để truyền đạt

(Vị Thiên):

''Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,

Vị Tỷ-kheo La-hán,
Ðã làm điều phải làm,

Khīṇāsavo antimadehadhārī.
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.

Mānaṃ nu kho so upagamma bhikkhu,
Có phải Tỷ-kheo ấy,
Ði gần đến kiêu mạn,

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya.
Khi vị ấy có nói:
"Chính tôi vừa nói lên".

Khīṇāsavo antimadehadhārī.
Khi vị ấy có nói:
"Họ nói là của tôi"?

Bản hiệu đính

Tỳ kheo a la hán

Việc nên làm đã làm

Lậu tận, thân tối hậu

Phải chăng khởi mạn chấp

Khi vị ấy thốt lời

“tôi nói; nói với tôi ”?

(Thế Tôn):

''Pahīnamānassa na santi ganthā,

Ai đoạn tận kiêu mạn,
Không còn những buộc ràng,

Vidhūpitā mānaganthassa sabbe.
Mọi hệ phược kiêu mạn,
Ðược hoàn toàn đoạn tận.

Sa vītivatto maññataṃ sumedho,
Vị có trí sáng suốt,
Vượt khỏi mọi hư tưởng,

Ahaṃ  vadāmītipi so vadeyya..
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên",

''Mamaṃ vadantītipi so vadeyya.
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".

Loke samaññaṃ kusalo viditvā.
Vị ấy khéo biết rõ,
Danh xưng ở thế gian,

Vohāramattena so vohareyyāti..
Vì chỉ là danh xưng,
Vị ấy cũng danh xưng.

Bản hiệu đính

Không cột bởi kiêu mạn

Cắt tất cả thằng thúc

Bậc trí không mạn chấp

Không còn mọi hư tưởng

Vị ấy có thể bảo

“tôi nói; nói với tôi ”

Thiện xảo và biết rõ

Quy ước của thế tình

Đơn thuần để truyền đạt

http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Thich-van.png

arahaṃ: Bậc Ứng Cúng, bậc A la hán

katāvī: Người đã làm xong những gì cần làm

Khīṇāsavo: Lậu tận, không còn lậu hoặc

antimadehadhārī.:Vị mang thân sau cùng (không còn sanh tử)

Ahaṃ: tôi

Mamaṃ: biến cách của ahaṃ (xem thích nghĩa đề iết thêm chi tiết)

Vadāmi: tôi nói

vadeyya: có thể nói (khả năng cách của vadati)
Loke: ở thế gian

samañña: thi thiết, , truyền đạt

kusalo viditvā: khéo biết rõ
vohāramattena so vohareyyā : nói chỉ đơn thuần để biểu đạt (không có chấp ngã)

http://www.lopphatphap.net/Hinhanh/Thich-nghia.png

Theo Sớ giải thì vị thiên là thọ thần sống trong rừng thấy các tỳ kheo ẩn lâm tin các vị là A la hán. Tuy vậy khi nghe đối đáp giữa các tỳ kheo vẫn dùng những chữ tôi, của tôi.. vị thiên lấy làm thắc mắc đến bạch hỏi Phật. Đức Phật dạy rằng những vì đã đoạn tận mạn kiết sử không còn chấp ngã. Tuy vậy trong ngôn ngữ truyền đạt vẫn dùng các chữ “tôi, của tôi..” là cách nói theo thường thức. Không phải vì vậy mà các vị A la hán còn chấp ngã.

Các chữ ahaṃ và mamaṃ đề là biến cách của “tôi” theo chủ cách và chỉ định các theo ngữ cản chủ từ, túc từ (chỉ định cách). Đối với chư vị lậu tận cách nói nầy không hàm ý nhân ngã bỉ thử.



Dịch giả: Hoà Thượng Thích Minh Châu
Biên soạn giáo trình: Tỳ Kheo Giác Đẳng

-ooOoo-