BÀI HỌC HẰNG NGÀY
Thứ Sáu, ngày 16, tháng 05, 2025
MÔN HỌC THẮNG PHÁP PHỔ THÔNGTHẮNG PHÁP TẬP YẾU (ABHIDHAMMA SANGAHA)
Bài 128. Y chỉ duyên (Nissayapaccayo) .
Trợ giúp bằng cách làm chỗ nương gọi là y chỉ duyên
(Nissayapaccayo); ở đây năng làm chỗ tựa cho sở. Như chiếc
phao giúp người lội trên mặt nước.
Tánh cách nương tựa của sở duyên đối với năng duyên trong
trường hợp nầy được ghi nhận có những trường hợp sau:
Bốn danh uẩn trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên nghĩa là trong
một sát na tâm sanh khởi có 4 danh uẩn (thọ, tưởng, hành,
thức) đồng sanh làm chổ nương cho nhau, một uẩn nương ba
uẩn, ba uẩn nương một uẩn, hai uẩn nương hai uẩn, đây gọi là
câu sanh y duyên (sahajātanissayapaccayo).
Bốn sắc đại chủng trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên, nghĩa là 4
nguyên tố đất, nước, lửa, gió đồng sanh trong một đơn vị vật
chất làm chổ nương cho nhau, một đại nương ba đại, ba đại
nương một đại, hai đại nương hai đại, đây gọi là câu sanh y
duyên.
Đối với các giác quan thì sáu vật tức sáu nội xứ (hay sáu
vật: nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý) làm chỗ nương cho sáu
thức và các pháp tương ưng.
Trong thời điểm tục sinh danh sắc trợ lẫn nhau bằng y chỉ
duyên, nghĩa là danh uẩn quả tái tục cõi ngũ uẩn và sắc
nghiệp ý vật tái tục đồng sanh trong thời điểm tái tục làm
chổ nương cho nhau, danh trợ sắc, sắc trợ danh, đây gọi là
câu sanh y duyên.
Các pháp tâm và tâm sở trợ các sắc tâm sanh bằng y chỉ
duyên, nghĩa là trong thời bình nhật cõi ngũ uẩn tâm sanh
tạo sắc tâm (cittajarūpa) đồng sanh, sắc tâm nương tâm mà
sanh khởi, đây gọi là câu sanh y duyên.
Năng duyên và sở duyên của y chỉ duyên sai biệt tuỳ theo
những trường hợp kể trên.
Y chỉ duyên biểu thị mối liên hệ nương nhau mà sinh hay tồn
tại, phủ nhận thuyết độc lập tuyệt đối hay cái ngã trường
tồn. Điều nầy phản ánh rõ tính duyên khởi đa tầng của các
hiện tượng. Nó khẳng định rằng sự hiện hữu của một pháp
không thể tách rời khỏi những nền tảng hỗ trợ, dù là vật lý
(như sắc thân), tâm lý (ý chí, trí tuệ), hay môi trường
(thầy lành bạn tốt, trú xứ thuận duyên).
Điều nầy cũng có thể hiểu trong đời sống hành trì,
nhấn mạnh vai trò của môi trường, hoàn cảnh, điều
kiện nương tựa để pháp lành phát sinh. Tu hành cần thân cận
thiện tri thức, trú xứ thích hợp, và thân thể khỏe mạnh –
tất cả đều là những y chỉ duyên quan trọng. Thiếu đi y chỉ,
ngay cả người có chí nguyện cao cũng khó tiến tu. Đối với
người hành đạo, hiểu rõ và vận dụng y chỉ duyên là điều cần
thiết để chọn đúng nơi, đúng bạn, đúng phương pháp mà phát
triển tâm linh. Nương tựa đúng, hành trì đúng, thì đạo lộ
giải thoát sẽ rộng mở.
Dưới đây là trích đoạn trong quyển
“Toát Yếu A Tỳ Đàm” của Hoà thượng Tuệ Siêu chương “Toát yếu
duyên trợ”
8. Y chỉ duyên
(Nissayapaccayo)
Y chỉ duyên là
mãnh lực trợ giúp bằng cách làm chỗ nương; Năng làm chỗ tựa
cho sở. Như chiếc phao giúp người lội qua sông vậy.
Có ba loại y chỉ
duyên: Câu sanh y duyên (sahajātanissayapaccayo), vật
tiền sanh y duyên (vatthupurejātanissayapaccayo), vật
cảnh tiền sanh y duyên (vatthārammaṇapurejātanissayapaccayo).
Chánh tạng giải
thích:
Nissayapaccayo’ti – Cattāro khandhā
arūpino aññamaññaṃ nissayapaccayena paccayo – Cattāro
mahābhūtā aññamaññaṃ nissayapaccayena paccayo –
Okkantikkhaṇe nāmarūpaṃ aññamaññaṃ nissayapaccayena paccayo
– Cittacetasikā dhammā cittasamuṭṭhānānaṃ rūpānaṃ
nissayapaccayena paccayo – Mahābhūtā upādārūpānaṃ
nissayapaccayena paccayo – Cakkhāyatanaṃ
cakkhuviññāṇadhātuyā taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ
nissayapaccayena paccayo – Sotāyatanaṃ sotaviññāṇadhātuyā
taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ nissayapaccayena paccayo –
Ghānāyatanaṃ ghānaviññāṇadhātuyā taṃsampayuttakānañca
dhammānaṃ nissayapaccayena paccayo – Jivhā yatanaṃ
jivhāviññāṇadhātuyā taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ
nissayapaccayena paccayo – Kāyāyatanaṃ kāyaviññāṇadhātuyā
taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ nissayapaccayena paccayo –
Yaṃ rūpaṃ nissāya manodhātu ca manoviññāṇadhātu ca vattanti
taṃ rūpaṃ manodhātuyā ca manoviññāṇadhātuyā ca
taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ nissayapaccayena paccayo.
Y chỉ duyên như là – Bốn uẩn phi sắc trợ lẫn nhau bằng y
chỉ duyên – Bốn đại hiển trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên – Vào
sát-na tục sinh danh sắc trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên – Các
pháp tâm và tâm sở trợ các sắc tâm sanh bằng y chỉ duyên –
Sắc đại hiển trợ các sắc y sinh bằng y chỉ duyên – Nhãn xứ
trợ nhãn thức giới và các pháp tương ưng bằng y chỉ duyên –
Nhĩ xứ trợ nhĩ thức giới và các pháp tương ưng bằng y chỉ
duyên – Tỷ xứ trợ tỷ thức giới và các pháp tương ưng bằng y
chỉ duyên – Thiệt xứ trợ thiệt thức giới và các pháp tương
ưng bằng y chỉ duyên – Thân xứ trợ thân thức giới và các
pháp tương ưng bằng y chỉ duyên – Ý giới và ý thức giới sanh
diễn nương sắc nào, sắc ấy trợ ý giới và ý thức giới cùng
các pháp tương ưng bằng y chỉ duyên.
Chú giải:
Bốn uẩn phi sắc trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên, nghĩa là
trong một sát-na tâm sanh khởi có 4 danh uẩn (thọ, tưởng,
hành, thức) đồng sanh làm chỗ nương cho nhau, một uẩn nương
ba uẩn, ba uẩn nương một uẩn, hai uẩn nương hai uẩn, đây gọi
là câu sanh y duyên (sahajātanissayapaccayo).
Bốn đại hiển trợ lẫn nhau bằng y chỉ duyên, nghĩa là 4
nguyên tố đất, nước, lửa, gió đồng sanh trong một đơn vị vật
chất làm chỗ nương cho nhau, một đại nương ba đại, ba đại
nương một đại, hai đại nương hai đại, đây gọi là câu sanh y
duyên.
Vào sát-na tục sinh danh sắc trợ lẫn nhau bằng y chỉ
duyên, nghĩa là danh uẩn quả tái tục cõi ngũ uẩn và sắc
nghiệp ý vật tái tục đồng sanh trong thời điểm tái tục làm
chỗ nương cho nhau, danh trợ sắc, sắc trợ danh, đây gọi là
câu sanh y duyên.
Các pháp tâm và tâm sở trợ các sắc tâm sanh bằng y chỉ
duyên, nghĩa là trong thời bình nhật cõi ngũ uẩn tâm sanh
tạo sắc tâm (cittajarūpa) đồng sanh, sắc tâm nương
tâm mà sanh khởi, đây gọi là câu sanh y duyên.
Sắc đại hiển trợ sắc y sinh bằng y chỉ duyên, nghĩa là 4
sắc đất, nước, lửa, gió trợ cho sắc y đại sinh, làm chỗ
nương cho sắc y đại sinh đồng sanh, đây gọi là câu sanh y
duyên.
Năm trường hợp kể trên, theo chú giải gọi là câu sanh y
duyên (sahajātanissayapaccayo) vì năng giúp sở bằng
cách vừa làm chỗ nương, vừa đồng sanh với sở.
Nhãn xứ trợ nhãn thức giới và các pháp tương ưng bằng y
chỉ duyên, nghĩa là sắc thần kinh nhãn hay nhãn vật làm chỗ
nương trú cho 2 tâm nhãn thức cùng 7 tâm sở tợ tha biến hành
tương ưng tâm nhãn thức, đây gọi là vật tiền sanh y duyên.
Nhĩ xứ trợ nhĩ thức giới và các pháp tương ưng bằng y chỉ
duyên, nghĩa là sắc thần kinh nhĩ hay nhĩ vật làm chỗ nương
trú cho 2 tâm nhĩ thức cùng 7 tâm sở tợ tha biến hành tương
ưng tâm nhĩ thức, đây gọi là vật tiền sanh y duyên.
Tỷ xứ trợ tỷ thức giới và các pháp tương ưng bằng y chỉ
duyên, nghĩa là sắc thần kinh tỷ hay tỷ vật làm chỗ nương
trú cho 2 tâm tỷ thức cùng 7 tâm sở tợ tha biến hành tương
ưng tâm tỷ thức, đây gọi là vật tiền sanh y duyên.
Thiệt xứ trợ thiệt thức giới và các pháp tương ưng bằng y
chỉ duyên, nghĩa là sắc thần kinh thiệt hay thiệt vật làm
chỗ nương trú cho 2 tâm thiệt thức cùng 7 tâm sở tợ tha biến
hành tương ưng tâm thiệt thức, đây gọi là vật tiền sanh y
duyên.
Thân xứ trợ thân thức giới và các pháp tương ưng bằng y
chỉ duyên, nghĩa là sắc thần kinh thân hay thân vật làm chỗ
nương trú cho 2 tâm thân thức cùng 7 tâm sở tợ tha biến hành
tương ưng tâm thân thức, đây gọi là vật tiền sanh y duyên.
Ý giới và ý thức giới sanh diễn nương sắc nào, sắc ấy trợ
ý giới và ý thức giới cùng các pháp tương ưng bằng y chỉ
duyên, nghĩa là sắc ý vật (hadayavatthu) làm chỗ
nương trú cho 3 tâm ý giới (2 tâm tiếp thâu, 1 tâm khai ngũ
môn) cùng 10 tâm sở tợ tha (trừ cần, hỷ, dục) tương ưng tâm
ý giới; Sắc ý vật làm chỗ nương trú cho 104 tâm ý thức giới
sanh trong cõi ngũ uẩn cùng 52 tâm sở tương ưng ý thức giới
ấy. Đây gọi là vật tiền sanh y duyên.
Sáu trường hợp vừa kể, theo chú giải gọi là vật tiền sanh
y duyên (vatthupurejātanissayapaccayo) vì năng duyên
trong trường hợp này là 6 sắc vật sanh trước già dặn rồi mới
làm chỗ nương cho nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức,
thân thức, ý giới và ý thức giới được.
Trường hợp vật tiền sanh y duyên thứ sáu có thêm một duyên
khác nữa, đó là vật cảnh tiền sanh y duyên (vatthārammaṇapurejātanissayapaccayo),
nghĩa là sắc ý vật thời bình nhật sanh trước trợ cho ý giới
và ý thức giới bằng vật tiền sanh y duyên, nhưng có trường
hợp lộ ý môn cận tử bắt lấy ý vật cận tử làm cảnh, do đó
trường hợp này sắc ý vật cận tử vừa là trợ cho 43 tâm lộ ý
môn cận tử và 44 tâm sở hợp bằng “vật tiền sanh y duyên”,
cũng vừa là trợ cho 43 tâm ấy bằng “cảnh duyên”, gọi chung
lại là trợ bằng “vật cảnh tiền sanh y duyên”.
Tỳ
khưu Giác Đẳng dịch và biên soạn giáo trình
I. Giới thiệu về tính năng mới của Room Level DELUXE
-
Hi-Fi Audio & Multichannel (Up to 3 Speakers at once)
-
Hi-Fi là
từ viết tắt của “high fidelity”, có nghĩa là độ chân
thực cao. Khi nói “âm thanh Hi-Fi” tức
là âm thanh có độ chân thực cao, sống động, không bị méo âm
hoặc bị lẫn tạp âm và gần như không có gì khác so với âm
thanh gốc.
-
Multichannel (cho phép người dùng có thể kết nối nhiều kênh âm thanh
cùng lúc ‘Room Level DELUXE cho phép sử dụng 3 kênh âm
thanh cùng lúc’
Minh hoạ về Multichannel
II.Quy tắc chung khi sử dụng Multichannel:
-
TT Giác Đẳng
với vai trò điều hợp sẽ bật micro để điều hợp thảo luận và TT Tuệ Siêu – TT
Tuệ Quyền – TT Pháp Tân – TT Pháp Đăng – Sư Nguyên Thông sẽ
đảm trách vai trò là người trả lời và chư vị khi được thỉnh
mời thì trực tiếp bật micro để người điều hợp biết là mình
có thể tham gia mà không cần phải gửi text trên Room. Khi
câu thảo luận được nêu ra hoàn tất thì chư vị có thể bắt đầu
trả lời luôn mà không cần phải chờ đợi như trước.
(Những ngày qua TT Tuệ Siêu đã sử dụng rất quen thuộc
tính năng nầy).
-
Các MC có
thể cầm micro liên tục khi dẫn chương trình cho đến khi đọc
nội dung bài học mà không cần phải tắt micro.
-
Ví dụ: TT
Tuệ Siêu là vị dẫn nhập cho chương trình mỗi ngày và với
Multichannel thì khi nghe lời thỉnh mời TT Tuệ Siêu sẽ chủ
động bật micro mà không cần chờ MC
‘hỏi Ngài có nghe âm thanh rõ không
or phải cho biết tín hiệu’.
-
Các MC là
“admin @ (A)” hoan hỷ lưu ý vì có thể cầm 3 micro cùng lúc
nên phải để ý những người tham gia nếu thấy có tín hiệu cầm
micro thì dùng chức năng (hạn chế
or bỏ qua thành viên).