BÀI HỌC HẰNG NGÀY
Thứ Sáu, ngày 12 tháng 11, 2021
MÔN HỌC THẮNG PHÁP ABHIDHAMMAChương IV. TOÁT YẾU SẮC PHÁP (Rūpasaṅgaha(tiếp theo). Phần V
Bài học bổ túc. CHUNG QUANH SỰ TÌM HIỂU VỀ NIẾT BÀN
Niết bàn – Nibbāna – là cứu cánh của người tu
Phật.
Có rất nhiều cái nhìn dị biệt về Niết bàn, đặc biệt là dựa
theo quan điểm tông phái. Có thể nói là thà không bàn tới
hơn là đưa ra một lập luận sai lạc rồi dẫn đến sự nhận thức
sai lạc.
Nên bắt đầu tìm hiểu Niết bàn bằng sự khiêm
tốn thành thật thừa nhận giới hạn của sự hiểu biết.
Chúng ta thường nghĩ rằng với lý luận và ngôn
ngữ thì có thể hiểu biết mọi thức nếu được diễn tả đầy đủ.
Sự thật thì có những điều không thể nói bằng ngôn từ. Trong
Kinh Subha sutta, Trung Bộ, Đức Phật có đưa ra thí dụ về một
người khiếm thị bẩm sinh. Vì chưa bao giờ thấy được màu sắc
nên nếu có ai dùng lời nói để mô tả sự khác biệt giữa các
màu xanh, vàng, đỏ, trắng … thì càng nói càng khiến hiểu
sai. Tương tự như vậy đối với phàm nhân chưa tự thân chứng
ngộ giải thoát thì sự mô tả về Niết bàn rất dễ dẫn đến ngộ
nhận.
Hiểu Niết bàn qua vị thế nhận thức.
Trong Tăng Chi Bộ, Phẩm 5 pháp, Đức Phật dạy
về sự liễu chứng Niết bàn với với từ góc nhìn như sau: “Tự
thân chứng ngộ, vượt ngoài thời gian, đến để thấy, tỏ ngộ từ
nội tại, được cảm nhận bởi các bậc trí”.
Phải hiểu rõ 5 điều
nầy mới thấy được tại sao rất khó đối với người không thực
tu, thực chứng có thể thấu đạt được Niết bàn là gì.
Hiểu Niết bàn qua trạng thái đối lập là
dukkha.
Dukkha thường được dịch là đau khổ nhưng hàm nghĩa rất rộng.
Đó là cái gì bất toàn, khó chịu, rỗng không. Bản chất của
dukkha là là lẩn quẩn (saṁsāra vaṭṭa) không lối thoát. Không
thể hiểu Niết bàn nếu không thật sự hiểu dukkha. Dukkha là
cái gì gần gũi, dễ thấy, dễ biết nhưng không có nghĩa là
phần đông có thể hiểu được. Thí dụ như bầy gà được cho ăn
thì vui mừng nhưng không hiểu được thân phận là người ta
nuôi để làm thịt.
Hiểu Niết bàn qua từ ngữ phủ định.
Một cách để nói về Niết bàn là dùng cách nói phủ định thí dụ
như ái tận, diệt khổ, vô vi, vô sanh bất tử….
Hiểu Niết bàn qua từ ngữ đồng nghĩa tương đối. Mặc dù không có từ ngữ nào tương đồng tuyệt
đối nhưng cũng có thể dùng một số ý nghĩa tương tự để mô tả
thí dụ như
santa (an tịnh), paṇīta (cao cả), suddhi (thanh tịnh), and
khema (an ổn). Tất nhiên phải dùng đúng với ngữ cảnh.
Hiểu Niết bàn qua dụ ngôn.
Một cách mà Đức Phật rất thường dùng để giải thích những
điều khó hiểu là dùng dụ ngôn. Nói về Niết bàn thì có nhiều
hình ảnh để minh hoạ. Như một vị A la hán như con bò đầu đàn
dẫn cả bầy bò qua sông an toàn.
Hay một người vượt
qua được trùng dương phong ba bão tố đến được bờ bến an ổn.
Hay sự chấm dứt sanh tử như ngọn lửa không tiếp tục
cháy vì cạn nhiên liệu Là cảnh giới an ổn. Là hòn đảo giữa
biển cả….
Một số từ ngữ mô tả về Niết bàn tìm thấy trong kinh điển
Akaṇha-asukka: bất nhị
Akata: vô vi
Akata: vô vi
Akiñcana: vô ưu
Akuto-bhaya: vô sở uý
Accuta: bất động
Acchariya: tuyệt luân
Ajara; ajajjara: không lão hoá
Ajāta: không sanh
Anata: không giao động
Ananta: không hạn cuộc
Anādāna: không chấp thủ
Anāpara: cao tột
Anālaya: vô cầu
Anāsava: vô lậu
Anidassana: vô tướng
Khi phải nói về Niết bàn Đức Phật đã nói thế
nào?
Trong kinh ghi lại có những lần Đức Phật dạy về niết bàn một
cách trực tiếp qua pháp thoại. Dưới đây là một só trích dẫn.
Trong Udāna,
Tiểu Bộ:
“Này chư tỳ
kheo, có cảnh giới không có địa đại, thuỷ đại, phong đại,
hoả đại. Không có không vô biên, thức vô biên, vô sở hữu,
phi tưởng phi phi tưởng. Không có đời nầy, không có đời sau.
Không có nhật, nguyệt. Như Lai không nói cảnh giới đó có
đến, đi, sanh, diệt. Chính là sự diệt khổ”.
“Quả thật Niết
bàn không dễ thấy biết khi còn vô minh và ái chấp sanh hữu.
Chỉ có nội tâm đoạn tận vô minh và ái mới có thể thật sự
liễu ngộ”.
Này chư tỳ
kheo, có cái không sanh(ajāta) , không trở thành(abhūta) ,
không tạo(akata), không
bị tạo(asaṅkhata). Chính là sự giải thoát cái bị sanh, bị
già, hữu vi.
Còn lệ thuộc
là còn dao động. Không lệ thuộc thì không dao động. Không
giao động thì tịch tịnh. Không thiên chấp, không đến, không
đi. Không đến, không đi thì không sanh không diệt. Không
sanh không diệt thì không đời nầy không đời sau. Đó là sự
chấm dứt hoàn toàn khổ uẩn.
Biên soạn : Tỳ kheo Giác Đẳng
@@@@@
I. Giới thiệu về tính năng mới của Room Level DELUXE
-
Hi-Fi Audio & Multichannel (Up to 3 Speakers at once)
-
Hi-Fi là
từ viết tắt của “high fidelity”, có nghĩa là độ chân
thực cao. Khi nói “âm thanh Hi-Fi” tức
là âm thanh có độ chân thực cao, sống động, không bị méo âm
hoặc bị lẫn tạp âm và gần như không có gì khác so với âm
thanh gốc.
-
Multichannel (cho phép người dùng có thể kết nối nhiều kênh âm thanh
cùng lúc ‘Room Level DELUXE cho phép sử dụng 3 kênh âm
thanh cùng lúc’
Minh hoạ về Multichannel
II.Quy tắc chung khi sử dụng Multichannel:
-
TT Giác Đẳng
với vai trò điều hợp sẽ bật micro để điều hợp thảo luận và TT Tuệ Siêu – TT
Tuệ Quyền – TT Pháp Tân – TT Pháp Đăng – Sư Nguyên Thông sẽ
đảm trách vai trò là người trả lời và chư vị khi được thỉnh
mời thì trực tiếp bật micro để người điều hợp biết là mình
có thể tham gia mà không cần phải gửi text trên Room. Khi
câu thảo luận được nêu ra hoàn tất thì chư vị có thể bắt đầu
trả lời luôn mà không cần phải chờ đợi như trước.
(Những ngày qua TT Tuệ Siêu đã sử dụng rất quen thuộc
tính năng nầy).
-
Các MC có
thể cầm micro liên tục khi dẫn chương trình cho đến khi đọc
nội dung bài học mà không cần phải tắt micro.
-
Ví dụ: TT
Tuệ Siêu là vị dẫn nhập cho chương trình mỗi ngày và với
Multichannel thì khi nghe lời thỉnh mời TT Tuệ Siêu sẽ chủ
động bật micro mà không cần chờ MC
‘hỏi Ngài có nghe âm thanh rõ không
or phải cho biết tín hiệu’.
-
Các MC là
“admin @ (A)” hoan hỷ lưu ý vì có thể cầm 3 micro cùng lúc
nên phải để ý những người tham gia nếu thấy có tín hiệu cầm
micro thì dùng chức năng (hạn chế
or bỏ qua thành viên).