|
BÀI HỌC HẰNG NGÀY Thứ Hai, 28 tháng 11, 2022
MÔN HỌC PHẬT PHÁP CƠ BẢN
PHẦN II-PHẬT PHÁP
Bài 33. NGHIỆP BÁO-Tổng Quan I.TỔNG QUAN
Tất cả Phật Pháp dù với đề tài nào, nội dung nào cũng liên kết
với nhau và là một phần của tổng thể. Tất cả đều chỉ vào
sự thật và có cùng mục đích giải thoát khổ đau. Những
pháp được đề cập trong kinh điển có thể mang nhiều tên
gọi và đề cập những điểm khác biệt nhưng do được nói từ
nhiều góc nhìn và cho những mục đích riêng. Chính vì
điểm nầy có những đề tài là một phần của chủ đề lớn hơn
hoặc giả mang tính đặc thù cần đơn cử.
Giáo lý duyên khởi (paṭiccasamuppāda)
minh hoạ toàn bộ sự hiện hữu của chúng sanh và bao phủ
nhiều lãnh vực của Phập pháp nên có Phật ngôn: Ai thấy
duyên khởi là thấy Pháp (M. I. 190-91). Phần lớn các học
giả nhận rằng giáo lý duyên khởi quá sâu xa tế nhị. Rất
khó để lãnh hội toàn bộ. Nên không có một bài kinh nào
trình bày tất cả những khía cạnh của duyên khởi.
Có lẽ trong những trình bày liên hệ tới duyên khởi thì nghiệp
báo là phần thường được giảng giải rộng rãi. Có hai lý
do: thứ nhất, nghiệp báo thường được ưa thích được lắng
nghe bởi đa số quần chúng, và thứ hai, là hiểu được
nghiệp báo là có được nhịp cầu để hiểu duyên khởi. Quả
thật nếu hiểu nghiệp báo thì sự tìm hiểu duyên khởi dễ
dàng hơn. Trong tam luân (vaṭṭa)
của duyên khởi thì nghiệp báo bao gồm hai phần:
nghiệp luân và quả luân.
Giáo lý duyên khởi tập chú vào hiện tượng tự nhiên của của
sống trong cái nhìn tổng thể chứ không đơn cử một khía
cạnh riêng lẻ. Chính vì điểm nầy giáo lý nghiệp báo mang
ý nghĩa thực dụng cho cuộc sống hằng ngày vì đề cập đến
cái gì nên làm hay không nên làm hằng ngày và trách
nhiệm của mỗi người đối với sự hiện hữu. Có thể nói về
phương diện nầy nghiệp báo là đề tài quan trọng nhất
trong duyên khởi mà những để tài khác mang tính bổ trợ.
Dựa trên những điều đề cập trên thì duyên khởi là sự trình bày
sâu rộng của nghiệp báo. Và ngược lại, nghiệp báo là sự
trình bày thực dụng của duyên khởi. Điều nầy được Đức
Phật dạy: “Bậc trí hiểu duyên khởi, thiện xảo trong
nghiệp và quả của nghiệp, nhận rõ sở hành theo sự thật”.
(M. II. 196; Sn. 123).
Bài tiếp theo: Những Hiểu Biết Căn Bản Về Nghiệp Biên soạn: Tỳ kheo Giác Đẳng |