Cuộc sống dù là thiên nhiên hay xã hội đều có những yếu tính chi phối xa gần khó biết hết. Càng hiểu nhiều về thiên văn khí tượng, con người càng nhận ra những phức tạp khó đoán. Phật pháp gọi là sự hỗn hợp giữa nghiệp, quả, phiền não. Một đoá hoa nở hay một đám mây trời có thể chỉ là một hình ảnh giản dị như trong hiểu biết sâu xa hơn thì đằng sau đó có thể là những sự hiện hữu gây kinh ngạc đến kỳ lạ.

1. Kinh Giản Lược (suddhikasuttaṃ)

550. sāvatthinidānaṃ. “valāhakakāyike vo, bhikkhave, deve desessāmi. taṃ suṇātha. katame ca, bhikkhave, valāhakakāyikā devā? santi, bhikkhave, sītavalāhakā devā; santi uṇhavalāhakā devā; santi abbhavalāhakā devā; santi vātavalāhakā devā; santi vassavalāhakā devā — ime vuccanti, bhikkhave, ‘valāhakakāyikā devā’”ti. paṭhamaṃ.

Tại Sāvatthī.

“Này chư  Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về bốn hạng chư thiên sống trên mây. Hãy lắng nghe…

“Này chư  Tỳ khưu, bốn hạng chư thiên sống trên mây gồm có gì?  Này chư  Tỳ khưu, có chư thiên sống trên mây lạnh, có chư thiên sống trên mây nóng, có chư thiên sống trên mây gió, có chư thiên sống trên mây mưa.

Đây là bốn hạng chư thiên sống trên mây.

Chú Thích

"Valāhakakāyikā" nghĩa là chư thiên thuộc nhóm Valāhaka, các vị trời đi lại trong không gian và sinh ra trong cảnh giới mang tên Valāhaka. Do duyên nghiệp một số chúng sanh thọ sanh và sống với hiện tượng thiên nhiên như càn thát bà ở nơi có mùi hương, hay chư thiên sống trên mây.

Ngày nay, loài người biết về nhiệt độ nóng lạnh của mây trời qua ba yếu tố: độ cao, mùa tiết, và vị trí. Độ cao càng nhiều mây càng lạnh. Mùa đông mây lạnh hơn mùa hè. Mây ở gần bắc cực, nam cực lạnh hơn ở gần đường xích đạo.

Mây gió là là mây thuộc hệ cuồng phong bão tố. Mây mưa là mây có nhiều hạt  nước nhỏ (water droplets).

Sự ảnh hưởng giữa “chư thiên mây” và hiện tượng thời khí là hiện tượng hai chiều cùng với những yếu tố khác sẽ được đề cập trong những bài kinh sau.

Theo Sớ giải, trời mưa có thể xảy ra vì tám nguyên nhân:
1.    Do thần lực của Nāga.
2.    Do thần lực của Supaṇṇa (chim thần).
3.    Do thần lực của chư thiên.
4.    Do sự thành tựu của lời chân thật (saccakiriyā).
5.    Do điều kiện thời tiết tự nhiên (utusamuṭṭhāna).
6.    Do năng lực khuấy động của Māra.
7.    Do sức mạnh của thần thông (iddhibala).
8.    Do những đám mây gây hủy diệt (vināsamegha).

Theo Sớ giải, hiện tượng mưa gió có thể xẩy ra theo lập tâm của chư thiên (cittaṭṭhapanaṃ).

• "Sītaṃ hoti": Khi trời lạnh vào mùa mưa hoặc mùa đông, cái lạnh này là do thời tiết tự nhiên. Tuy nhiên, cái lạnh cực độ trong mùa lạnh hoặc cái lạnh xuất hiện trong mùa nóng là do ảnh hưởng của thần lực từ chư thiên.
• "Uṇhaṃ hoti": Khi trời nóng vào mùa hè, đây là hiện tượng tự nhiên. Nhưng cái nóng cực độ trong mùa nóng hoặc cái nóng xuất hiện trong mùa đông là do thần lực của chư thiên tạo ra.
• "Abbhaṃ hoti": Khi xuất hiện mây trong mùa mưa hoặc mùa đông, đó là hiện tượng tự nhiên. Nhưng khi xuất hiện mây cực kỳ dày đặc, che phủ mặt trăng và mặt trời trong bảy tuần, hoặc khi mây xuất hiện vào tháng Citta và Vesākha, thì đó là do thần lực của chư thiên tạo ra.
• "Vāto hoti": Gió thổi trong mỗi mùa như gió bắc, gió nam, là hiện tượng tự nhiên. Nhưng khi có gió mạnh đến mức phá hủy cây cối hoặc các cơn gió bất thường không theo mùa, thì đó là do thần lực của chư thiên tạo ra.
• "Devo vassatīti": Khi trời mưa trong bốn tháng mùa mưa, đây là hiện tượng tự nhiên. Nhưng những trận mưa lớn bất thường trong mùa mưa hoặc những trận mưa trong tháng Citta và Vesākha là do thần lực của chư thiên tạo ra.