Sammukhā vā tirokkhā vā, yo sante na paribhāsati;
Yathāvādī tathākārī, sa ve kakkārumarahatī.

Dù trước mặt hay sau lưng,
Không phỉ báng người hiền,
Người nói sao làm vậy,
Xứng hoa Kakkāru.
Câu chuyện thời Phật
Thuở ấy, Đức Thế Tôn đang ngự tại Trúc Lâm (Veḷuvana) gần thành Vương Xá.
Bấy giờ, Đề-bà-đạt-đa, sau khi gây chia rẽ Tăng đoàn, bỏ đi cùng nhóm đệ tử, đã mắc bệnh nặng, máu nóng từ miệng trào ra.

Các Tỳ-khưu tụ họp tại giảng đường bàn luận:

“Này chư hiền, Đề-bà-đạt-đa đã dùng lời hư nguỵ, chia rẽ Tăng đoàn, nay đang bệnh khổ, chịu quả đau đớn dữ dội.”

Đức Phật đến hỏi:

“Này các Tỳ-khưu, các ông đang bàn chuyện gì vậy?”

Các Tỳ-khưu bạch lại toàn sự. Đức Phật dạy:

“Không phải chỉ bây giờ đâu, này các Tỳ-khưu, ngay trong quá khứ, vị ấy cũng đã từng nói dối và do đó phải chịu khổ đau lớn. Nay cũng đang thọ quả tương tự.”

Theo lời thỉnh cầu, Đức Thế Tôn đã kể lại  câu chuyện thời quá khứ.

Câu chuyện tiền thân

Ngày xưa, thật xa xưa, bồ tát sanh làm một vị thiên chủ sống ở cõi trời Đạo Lợi, dưới trần gian có một vương quốc lớn tên là Ba-la-nại. Vua của xứ ấy là một người khôn ngoan, thương dân, và mỗi năm đều mở lễ hội mùa xuân linh đình.

Trong mùa lễ ấy, bốn vị Thiên tử từ cõi trời cao cũng muốn xuống xem. Các vị khoác y phục sáng chói như sao mai, trên cổ đeo những vòng hoa trời Kakkāru – loài hoa chỉ nở trên mây trắng, hương thơm lan khắp mười hai do-tuần.

Khi các ngài xuất hiện giữa bầu trời thành Ba-la-nại, mùi hương hoa trời tỏa ra ngào ngạt, khiến dân chúng ai nấy ngẩng nhìn, trầm trồ:

“Ôi, ai mà tỏa hương kỳ diệu đến thế? Hoa gì mà thơm lạ lùng như mùi gió mùa thu trên núi tuyết?”

Vua nghe chuyện liền cùng quần thần ra quảng trường. Bốn vị Thiên tử hiện thân giữa không trung, ánh sáng nơi thân họ chiếu rực như mặt trời.

Vua chắp tay cung kính hỏi:

“Bạch chư Thiên, các ngài từ đâu đến, vì duyên gì lại ban phước cho xứ này?”

Các vị đáp:

“Chúng ta từ cõi trời Tam Thập Tam đến, để xem lễ hội của nhân gian. Và những hoa này gọi là Kakkāru, hoa trời hiếm có.”

Nhà vua say mê mùi hương ấy, bèn nói:

“Nếu được, xin chư Thiên hãy ban cho trần gian vài đoá, để chúng tôi được ngắm hương trời.”

Các vị Thiên tử mỉm cười đặt những hoa ấy xuống trên một bệ đá và nói:

“Hoa trời này không thể đeo bừa. Chỉ ai có tâm trong sạch, sống chân thật, biết chia sẻ và không phỉ báng người lành mới xứng đáng. Kẻ gian dối, tham lam, dù chạm vào, cũng sẽ bị khổ đau.”

Rồi vị Thiên chủ đọc vang giữa không trung bài kệ đầu tiên:

“Ai thân nghiệp hiền thiện,
Và khẩu nghiệp chân thật
Chẳng ham danh ham lợi
Xứng đáng đeo hoa trời.”

Vị Thiên tử thứ hai nói lên kệ ngôn:
“Ai mưu sinh chân chánh,
Không gian trá chiếm đoạt,
Giàu sang chẳng kiêu căng,
Xứng đáng đeo hoa trời.”

Vị Thiên tử thứ ba cất tiếng:

“Ai tâm không cấu uế,
Niềm tin luôn kiên định,
Của tốt không hưởng riêng,
Xứng đáng đeo hoa trời.”

Và vị thứ tư nói:

Dù trước mặt hay sau lưng,
Không phỉ báng người hiền,
Người nói sao làm vậy,
Xứng đáng đeo hoa trời.”

Nghe vậy, vị Bà-la-môn tế sư của vua – người vốn tham danh và thích khoe khoang – nảy ra ý gian: “Ta chẳng có đức hạnh nào cả, nhưng nếu nói dối, đeo hoa này, dân chúng sẽ tưởng ta là người đạo đức.”

Thế là ông ta đứng ra nói to: “Tôi có đủ các phẩm hạnh ấy!”

 Rồi lấy hoa trời đeo lên cổ; khiến ai nấy đều cúi đầu kính nể. Cả thành phố reo hò, tưởng ông là bậc thánh sống.

Sau khi bốn vị Thiên tử bay về trời, bỗng đầu Bà-la-môn nóng như lửa, nhức nhối như có nghìn mũi kim đâm.
Ông gào khóc:

“Hỡi ơi! Đầu tôi như sắt nung, xin cứu tôi với!”

Ông thú nhận trước mọi người:

“Tôi đã nói dối để được hoa. Hãy gỡ chúng khỏi đầu tôi!”

Nhưng hoa không gỡ được. Chúng dính chặt như sắt nung hàn vào da thịt.
Ông rên suốt bảy ngày, thân xác co quắp, mồ hôi chảy như mưa.

Vua thương hại, bèn làm lễ hội lần nữa, mong các Thiên tử trở lại.

Khi bốn vị hiện xuống, họ tỏa sáng giữa trời, nhìn thấy ông Bà-la-môn nằm rên rỉ, liền nói:

“Ngươi không có đức hạnh, mà dám nói dối để lấy hoa trời. Đó là quả báo của lời nói không chân thật. Hoa trời chỉ dành cho người chân thật, thanh tịnh và khiêm cung.”

Rồi họ gỡ hoa khỏi đầu ông, hương thơm tan biến, và họ khuyên dân chúng:

“Đừng để miệng nói khác lòng. Danh vọng và giả dối chỉ làm héo tâm người.”

Nói rồi, các ngài bay lên trời.

Đức Phật kể xong, Ngài dạy các Tỳ-khưu:

“Kẻ nói dối, dù ở kiếp nào, cũng tự chuốc lấy khổ đau. Người sống chân thật, trong sạch, biết chia sẻ, sẽ tỏa hương như hoa trời Kakkāru.”

Rồi Ngài nói dạy thêm: Vị Bà-la-môn gian dối khi ấy chính là Đề-bà-đạt-đa, các vị Thiên tử là Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên, Ca-diếp, Và vị Thiên chủ, nói bài kệ đầu tiên — chính là Ta.