3. Lộ nhập thiền cơ (Pādakajhānavīthi)

Lộ nhập thiền cơ, có sát na chuẩn bị và không có sát na chuẩn bị (trì căn và lợi căn)

Diễn trình như sau:

-       Có sát na chuẩn bị

·      Hữu phần rung động (1) --> Hữu phần dứt dòng (1) --> Khai ý môn (1) --> Chuẩn bị (1) --> Cận hành (1) --> Thuận thứ (1) --> Chuyển tộc (1) --> Tâm ngũ thiền sanh vô số sát na --> tái diễn Hữu phần tiềm thức.

-       Không có sát na chuẩn bị

·      Hữu phần rung động (1) --> Hữu phần dứt dòng (1) --> Khai ý môn (1) --> Cận hành (1) --> Thuận thứ (1) --> Chuyển tộc (1) --> Tâm ngũ thiền sanh vô số sát na --> tái diễn Hữu phần tiềm thức.

Nhận xét:

Thiền cơ (pādakajhāna) là thiền làm cơ sở cho tâm thông (abhiññā). Thiền cơ là tâm ngũ thiền đổng lực sắc giới. Một vị muốn hiện thông phải nhập thiền cơ (trong khoảnh khắc), dứt lộ nhập thiền cơ mới bắt đầu hiện thông.

Có hai thứ thiền cơ là ngũ thiền thiện sắc giới và ngũ thiền tố sắc giới. Hạng phàm tam nhân và thánh hữu học nhập thiền cơ là ngũ thiền thiện, vị A la hán nhập thiền cơ là ngũ thiền tố.

Lộ nhập thiền cơ diễn trình cũng giống như các lộ nhập thiền khác nhưng được trình bày nữa vì đặc biệt là nhập thiền cơ sở để hiện thông.

Lộ nhập thiền cơ ngũ thiền thiện có 2 chặng là khai môn và đổng lực (gồm đổng lực dục giới và đổng lực sắc giới ngũ thiền) _ có vô số chập tâm sanh (vì nhập thiền) _ có 3 thứ tâm là 1 tâm khai ý môn, 1 trong 2 tâm đại thiện thọ xả hợp trí và 1 tâm ngũ thiền thiện sắc giới.

Lộ nhập thiền cơ ngũ thiền tố cũng có 2 chặng _ có vô số tâm sanh _ có 3 thứ tâm là 1 tâm khai ý môn, 1 trong 2 tâm đại tố thọ xả hợp trí và 1 tâm ngũ thiền sắc giới.

4. Lộ hiện thông (Abhiññāvīthi)

Lộ hiện thông có sát na chuẩn bị và không có sát na chuẩn bị

Diễn trình như sau

-       Có sát na chuẩn bị

·      Hữu phần rung động (1) --> Hữu phần dứt dòng (1) --> Khai ý môn (1) --> Chuẩn bị (1) --> Cận hành (1) --> Thuận thứ (1) --> Chuyển tộc (1) --> Tâm thông (1) --> tái diễn Hữu phần tiềm thức.

-       Không có sát na chuẩn bị

·      Hữu phần rung động (1) --> Hữu phần dứt dòng (1) --> Khai ý môn (1) --> Cận hành (1) --> Thuận thứ (1) --> Chuyển tộc (1) --> Tâm thông (1) --> tái diễn Hữu phần tiềm thức.

Nhận xét:

Tâm thông hay diệu trí hoặc thắng trí (abhiññā) là năng lực siêu nhiên của ngũ thiền sắc giới. Có năm loại thông là biến hoá thông (iddhividhi), tha tâm thông (cetopariya), túc mạng thông (pubbenivāsānusati), thiên nhãn thông (dibbacakkhu) và thiên nhĩ thông (dibbasota).

Hành giả nhập thiền cơ ngũ thiền với một trong mười đề mục biến xứ (kasiṇa) (chỉ có chứng thiền đề mục biến xứ mới hiện thông được). Sau khi xuất thiền cơ xen vài hữu phần rồi lộ hiện thông khởi lên; Hành giả ước nguyện biến hoá, hay biết tâm người khác, hay nhớ tiền kiếp, hay thấy cảnh sắc vi tế, hay nghe được âm thanh cự nhỏ, nhờ năng lực thiền định nên vị ấy làm được tất cả điều muốn làm.

Có hai thứ tâm thông là thông thiện và thông tố. Hành giả phàm tam nhân và thánh hữu học hiện thông là thông thiện, bậc thánh A la hán hiện thông là thông tố.

Lộ hiện thông thiện có 2 chặng là chặng khai môn và chặng đổng lực (gồm đổng lực dục giới và đổng lực kiên cố) _ có 6 chập tâm là khai môn, chuẩn bị, cận hành, thuận thứ, chuyển tộc, tâm thông; hoặc 5 chập là không có sát na chuẩn bị _ có 3 thứ tâm là 1 tâm khai ý môn, 1 trong 2 tâm đại thiện thọ xả hợp trí, 1 tâm thông thiện.

Lộ hiện thông tố cũng có 2 chặng _ cũng có 6 hoặc 5 chập _ có 3 thứ là 1 tâm khai ý môn, 1 trong 2 tâm đại tố thọ xả hợp trí, 1 tâm thông tố.

Bài học tiếp theo: Bài 27. Lộ ý môn bình nhật _ đặc biệt (tiếp theo) 

    Về lộ đắc đạo, lộ nhập thiền quả và lộ nhập thiền diệt.