BÀI HỌC HẰNG NGÀY

  Thứ Bảy, ngày 22 tháng 10, 2022

MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA

CHƯƠNG X. TƯƠNG ƯNG DẠ XOA (S. i, 209).

Bài 6. Kinh Piyaṅkara (Piyaṅkarasuttaṃ) -THỨC ĂN TINH THẦN.

 

Người đói thì cần ăn. Không ăn thì lại đói. Thế nhưng có những trường hợp sự hoan hỷ trong tâm khiến thân không cảm giác đói khát. Điều nầy cho thấy sức mạnh của tâm lành. Tâm lành được nuôi bằng pháp vị. Pháp vị có được nhờ khéo lắng nghe suy nghiệm. Với người hữu duyên thì giá trị của chánh pháp được lãnh hội nhanh chóng giống như người biết thưởng thức hoa đẹp thì dù những đóa hoa dại giữa đồng cỏ hay trong núi rừng cũng tạo nên niềm hoan hỷ.

Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya dhammapadāni bhāsati. Atha kho piyaṅkaramātā yakkhinī puttakaṃ evaṃ tosesi

Một thuở Tôn giả Anuruddha trú ở Sāvatthi, Jetavana, ngôi già lam do ông Anāthapiṇḍika dâng cúng. Bấy giờ Tôn giả Anuruddha thức dậy khi đêm gần tàn và tụng đọc pháp cú. Khi ấy nữ dạ xoa, mẹ của Piyaṅkara, dỗ cho con nín bằng lời  như sau:

‘‘Mā saddaṃ kari piyaṅkara, bhikkhu dhammapadāni bhāsati;
Api ca dhammapadaṃ vijāniya, paṭipajjema hitāya no siyā.
‘‘Pāṇesu ca saṃyamāmase, sampajānamusā na bhaṇāmase;
Sikkhema susīlyamattano, api muccema pisācayoniyā’’ti.

Con yêu, đừng làm ồn
Tỳ khưu đang tụng kinh
Chúng ta hiểu lời kệ
Thực hành được lợi lạc

Không làm hại chúng sanh
Từ bỏ lời không thật
Ta tu tập giới hạnh
Để thoát kiếp yêu ma

‘‘Mā saddaṃ kari piyaṅkara = Piyaṅkara, đừng làm ồn
bhikkhu dhammapadāni bhāsati = Tỳ khưu đang tụng pháp cú
Api ca dhammapadaṃ vijāniya = Khi chúng ta hiểu kinh kệ
paṭipajjema hitāya no siyā = thực hành được lợi lạc
‘‘Pāṇesu ca saṃyamāmase = chúng ta đừng làm hại chúng sanh nào
sampajānamusā na bhaṇāmase = đừng cố ý nói dối
Sikkhema susīlyamattano = tu tập trong giới hạnh
api muccema pisācayoniyā’’ti = có thể chúng ta sẽ thoát kiếp yêu ma

Piyankara là nên của một tiểu dạ xoa. Tên của dạ xoa mẹ  là Viimāna. Trong lúc đi tìm thực phẩm gần chùa Kỳ Viên vào lúc gần sáng chợt nghe lời kinh tụng đọc của Tôn giả Anuruddha. Ý kinh khiến tâm hướng thiện, hướng thượng. Âm thanh tụng đọc trầm ấm như rót thẳng vào lòng. Lúc ấy tiểu dạ xoa khóc, nên người mẹ ru êm bằng lời kệ trong bài kinh. Theo Sớ Giải thì dạ xoa mẹ nghe pháp hoan hỷ nên không còn đói nhưng dạ xoa con vẫn đói nên kêu khóc.

Tôn giả Anurudda (A na luật hay A nậu đà la) là một trong những đại đệ tử của Đức Phật là bậc đệ nhất thiên nhãn. Trước khi xuất gia là một hoàng tử dòng Sakya.

Chữ dhammapada có nghĩa là phương ngôn, pháp cú, con đường chân lý và một số ý nghĩa khác. Ở đây có hai nghĩa: một là lời Phật dạy, hai là những huấn thị của Đức Phật trong hình thức kệ ngôn. Những bài kệ – như trong Kinh Pháp Cú - đặc biệt rất phổ biến trong văn học truyền khẩu vì dễ nhớ và cô đọng.

Việc tụng kinh chiều và sáng được ghi nhận là phổ biến từ thời Đức Phật. Lời kinh là những Phật ngôn. Tụng để nhớ, để hành trì, và để những loài phi nhân chung quanh được sanh tâm hoan hỷ, thanh tịnh. Tụng kinh là sự hành trì quen thuộc từ ngàn xưa trong nếp sống tu tập.

Chuyển dịch và biên soạn Giáo trình: Tỳ kheo Giác Đẳng