Vinh dự làm thoả mãn thị dục huyễn ngã. Tập tính muôn thuở của chúng sanh là thích ru êm trong cảm giác thấy mình quan trọng. Hệ luỵ ở chỗ là chính sự bận lòng với vinh dự cũng khiến người ta bám víu với vinh dự và khổ sở khi không có vinh dự. Dù tâm bị chi phối bởi có hoặc không có đều là ngăn ngại con đường tu tập và dẫn tới đoạ lạc. Lời khuyên của Đức Phật ở đây là phải có tầm nhìn xa: qua sự quán chiếu nhận rõ giá trị của vô sở đắc, vô thủ chấp tức niết bàn. Để rồi từ đó bước tới trên hành trình giác ngộ giải thoát trong trạng thái “nhẹ tênh gót hài”.

Sāvatthiyaṃ viharati...pe... ‘‘dāruṇo, bhikkhave, lābhasakkārasiloko...pe... adhigamāya. Idhāhaṃ, bhikkhave, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi sakkārena abhibhūtaṃ pariyādiṇṇacittaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, bhikkhave, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi asakkārena abhibhūtaṃ pariyādiṇṇacittaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, bhikkhave, ekaccaṃ puggalaṃ passāmi sakkārena ca asakkārena ca tadubhayena abhibhūtaṃ pariyādiṇṇacittaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Evaṃ dāruṇo kho, bhikkhave, lābhasakkārasiloko...pe... evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti.

... Ngự tại Sāvatthi.

-- Hỡi chư Tỳ khưu, thật đáng sợ là lợi lộc, vinh dự, danh tiếng. (Những điều ấy) thật cay đắng, độc hại, ngăn ngại sự chứng đạt vô thượng an ổn, để vượt thoát khổ đau.

Này chư Tỳ khưu, ở đây Ta thấy có những người mà tâm bị vinh dự chi phối, chiếm ngự sau khi thân hoại mạng chung sanh vào khổ cảnh, đoạ xứ, địa ngục.

Ta cũng thấy có những người mà tâm bị thiếu kém vinh dự chi phối, chiếm ngự sau khi thân hoại mạng chung sanh vào khổ cảnh, đoạ xứ, địa ngục.

Ta cũng thấy có những người mà tâm bị bởi cả hai vinh dự  và sự thiếu kém vinh dự chi phối, chiếm ngự sau khi thân hoại mạng chung sanh vào khổ cảnh, đoạ xứ, địa ngục.

Hỡi chư Tỳ Khưu, thật đáng sợ là lợi lộc, vinh dự, danh vọng. (Những điều ấy) thật cay đắng, độc hại, ngăn ngại sự chứng đạt vô thượng an ổn, để vượt thoát khổ đau.

Do vậy các Thầy cần tu tập như sau: Đối với lợi lộc, vinh dự, danh vọng đã có, chúng ta sẽ từ bỏ; đối với lợi lộc, vinh dự, danh vọng chưa có, chúng ta sẽ không để cho những thứ ấy chiếm ngự tâm ý”. Nầy chư Tỳ Khưu, hãy tu tập như vậy.

Sau khi dạy như vậy, Đấng Thiện Thệ nói thêm:

Dù có được trọng vọng
Hay không được trọng vọng
Tâm định không giao động
Trú trạng thái vô lượng
Thiền tư với kiên định
Thiền giả khéo chánh quán
Vui đoạn tận chấp thủ
Vị ấy là thượng nhân.

Chú Thích

Cả hai kệ ngôn nầy cũng được tìm thấy trong Trưởng Lão Tăng Kệ và Kinh Phật Thuyết Như Vậy (Th 1011-12 và It 74,22-75,3) với phần chú giải có đôi chút sai biệt với chú giải của bản kinh nầy.

Theo Sớ Giải thì câu “trú trạng thái vô lượng” chỉ cho sự nhập thiền quả (appamāṇena phalasamādhinā viharantassa).

Có dị bản ở câu “sukhumaṃ diṭṭhivipassakaṃ”. Chánh tạng Tích Lan viết ghép chung lại “sukhumaṃdiṭṭhivipassakaṃ” thành một cụm từ tạo nên ý nghĩa hơi khác. Trong cách viết rời, được chú thích trong Trưởng Lão Tăng Kệ và Kinh Phật Thuyết Như Vậy,  được hiểu là: “bậc thiền tư với tâm kiên định với khả năng hồi quán cái nhìn của tự thân”. Nếu viết chung thành một thì hàm nghĩa, như bản Sớ Giải của bài kinh nầy có nghĩa là “thiền giả (vipassaka) luôn nhất hướng đạo quả giải thoát nên không bận lòng lợi lộc, vinh dự”.

Theo Sớ Giải câu “vui với sự đoạn tận chấp thủ” chỉ cho tâm hướng cầu niết bàn là trạng thái không còn sở chấp.

Tỳ kheo Giác Đẳng soạn dịch.