Tất cả chúng sanh đều sống với năm uẩn và có ít nhiều đối diện với những hiện tượng liên quan tới năm uẩn. Vấn đề là nếu không nhìn đúng bản chất thì thường sanh ảo tưởng giống như nhìn một đoá hoa với màu sắc chưa đủ mà còn phải hiểu rõ những gì liên hệ sâu xa như chủng loại, điều kiện tăng trưởng, dược tính, giá trị dinh dưỡng, thậm chí những dị ứng tạo nên bởi loài hoa đó. Ba đặc tính của năm uẩn cần được hành giải lưu tâm là sự biến đổi hay vô thường, sự bất toàn hay khổ não, sự vô chủ vô quyền hay vô ngã. Có thật thấy được thực tướng mới xua tan ảo tưởng; xoá tan ảo tưởng là không chấp sai, hiểu lầm.

154. Sāvatthinidānaṃ. “kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjatī”ti? bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā ... pe ... “rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjati. vedanāya sati... micchādiṭṭhi uppajjati. saññāya sati... saṅkhāresu sati... viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa micchādiṭṭhi uppajjati. taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ ... pe ... api nu taṃ anupādāya micchādiṭṭhi uppajjeyyā”ti? “no hetaṃ, bhante”. “vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya micchādiṭṭhi uppajjeyyā”ti? “no hetaṃ, bhante”. “evaṃ passaṃ ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti.‘pañcamaṃ.

154. Tại Sāvatthī.
"Này chư Tỳ khưu, khi có điều gì, chấp thủ điều gì vào điều gì, tin tưởng tín lý gì mà người ta khởi sanh tà kiến?”
"Bạch Đức Thế Tôn, các giáo nghĩa đều y chỉ ở  Thế Tôn ..."
"Này chư Tỳ khưu, khi có sắc, dựa vào sắc, chấp trước sắc mà khởi sanh tà kiến. Khi có thọ ... cho đến ... khi có tưởng... khi có hành... khi có thức, dựa vào thức, chấp trước thức mà khởi mà khởi sanh tà kiến.
Này chư Tỳ khưu, các thầy nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?"
"Là vô thường, bạch Thế Tôn."
"Cái gì vô thường, thì là khổ hay lạc?"
"Là khổ, bạch Thế Tôn."
"Đối với cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến đổi, liệu  nếu không chấp thủ thì có  khởi sanh tà kiến?.”

"Thưa không, bạch Thế Tôn."
"Tưởng ... hành... thức là thường hay vô thường?"
"Là vô thường, bạch Thế Tôn."
"Cái gì vô thường, thì là khổ hay lạc?"
"Là khổ, bạch Thế Tôn."
"Đối với cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến đổi, liệu  nếu không chấp thủ thì có  khởi sanh tà kiến?.”

"Thưa không, bạch Thế Tôn."
"Thấy rõ như vậy ... vị ấy hiểu rằng không còn tiếp tục trạng thái nầy nữa.

___________________

Những bài kinh tiếp theo mang số 155 Kinh Thân Kiến (Sakkāyadiṭṭhisutta), 156 Kinh Ngã Kiến (Attānudiṭṭhisutta). Bài kinh số 157,  Kinh Chấp Kiến I (Ābhinivesasutta) thì thay thế bằng “kiết sử, chấp kiến, ách phược”. Bài sau cùng, kinh số 158,  Kinh Chấp Kiến II (Dutiyābhinivesasutta), thì thay thế bằng “kiết sử, chấp kiến, ách phược, thằng thúc”.

Chú thích

5 bài kinh trong bài nầy đều có nội dung nói về sự nhận thức sai lạc do không thấy được bản chất biến đổi, bất toàn, vô hộ vô chủ của năm uẩn.

Chữ tà kiến - micchādiṭṭhi – có nghĩa là cái nhìn sai lạc, đặc biệt là thường kiến và đoạn kiến.

Thân kiến - sakkāyadiṭṭhi – là cách tự nhận về bản thân “ta là ai?” như sắc uẩn là ta, ta là sắc uẩn ..

Ngã kiến là - attānudiṭṭhi – là cái nhìn với ảo tưởng về cái ta hằng hữu.

Chấp kiến – abhinivesa – theo Hậu Sớ Giải là nói về ái chấp, mạn chấp, và kiến chấp.