Sợ ma thường được xem là một thức cảm xúc bản năng hay phản ứng không lý tính. Bảo rằng “phải học để biết sợ ma” nghe như cách nói trái tai. Thực tế thì khái niệm về ma trong ngũ ma bao trùm tất cả khổ đau hệ luỵ trong đời. Chúng sanh sống vô cảm với trần ai khổ luỵ giống như câu “điếc không sợ súng”. Phải nhận ra được hiểm hoạ của ma chướng mới có thể khởi sự hành trình vượt thoát lưới ma.  Chỉ có sự nhận thức sâu sắc về sanh tử mới tỏ ngộ giá trị của giải thoát niết bàn như một câu kinh Bắc Phạn: gate gate pāragate pārasamgate Bpbodhi svāhā (Yết đế yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, bồ đề tát bà ha).

160. sāvatthinidānaṃ. atha kho āyasmā rādho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rādho bhagavantaṃ etadavoca —

“‘māro, māro’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, māro”ti? “rūpe kho, rādha, sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati. tasmātiha tvaṃ, rādha, rūpaṃ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa. ye naṃ evaṃ passanti te sammā passanti. vedanāya sati... saññāya sati... saṅkhāresu sati... viññāṇe sati māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati. tasmātiha tvaṃ, rādha, viññāṇaṃ māroti passa, māretāti passa, mīyatīti passa, rogoti passa, gaṇḍoti passa, sallanti passa, aghanti passa, aghabhūtanti passa. ye naṃ evaṃ passanti, te sammā passantī”ti.

“sammādassanaṃ pana, bhante, kimatthiyan”ti? “sammādassanaṃ kho, rādha, nibbidatthaṃ”. “nibbidā pana, bhante, kimatthiyā”ti? “nibbidā kho, rādha, virāgatthā”. “virāgo pana, bhante, kimatthiyo”ti? “virāgo kho, rādha, vimuttattho”. “vimutti pana, bhante, kimatthiyā”ti? “vimutti kho, rādha, nibbānatthā”. “nibbānaṃ pana, bhante, kimatthiyan”ti? “accayāsi {accasarā (sī. syā. kaṃ.), assa (pī.), accayā (ka.)}, rādha, pañhaṃ, nāsakkhi pañhassa pariyantaṃ gahetuṃ. nibbānogadhañhi, rādha, brahmacariyaṃ vussati, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānan”ti. paṭhamaṃ.

Nhân duyên ở Sàvatthi.

Bấy giờ Tôn giả Rādha đi đến Đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, ngồi xuống một bên và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, khi nói 'māra, māra'. Vậy, bạch Thế Tôn, māra là gì?"

"Này Rādha, khi có sắc, có thể có māra – là sát thủ hay kẻ bị sát hại.  Vì vậy, Rādha, hãy xem sắc như là māra, xem nó là sát thủ hay kẻ bị sát hại. Hãy xem nó như là một căn bệnh, một khối u, một mũi tên, là khổ đau, là sự khổ đau thật sự. Những ai thấy nó như vậy là thấy chân xác.

"Khi có thọ... khi có tưởng... khi có hành... khi có thức, này Rādha, có thể có māra – là sát thủ hay kẻ bị sát hại.  Vì vậy, Rādha, hãy xem sắc như là Māra, xem nó là sát thủ hay kẻ bị sát hại. Hãy xem nó như là một căn bệnh, một khối u, một mũi tên, là khổ đau, là sự khổ đau thật sự. Những ai thấy nó như vậy là thấy chân xác.

 "Này Rādha, Thầy đã đi vượt khỏi phạm vi của vấn đề rồi. Thầy không  nắm bắt được giới hạn của vấn đề. Này Rādha, vì phạm hạnh được sống với Niết Bàn là nền tảng, Niết Bàn là đích đến, Niết Bàn là mục tiêu cuối cùng."

Chú thích

Rādha là một bà la môn ở Rājagaha, người đã xuất gia khi tuổi đã cao. Đức Phật tuyên bố ông là vị đứng đầu trong số những người có thể truyền cảm hứng sáng tạo cho người khác (etadaggam patibhānakeyyānam; AN I 25,15). Vị nầy có hai bài kệ trong Trưởng Lão Tăng Kệ Th 133-34 (= Dhp 13-14). Theo Sớ Giải của Tương Ưng Bộ thì  bất cứ khi nào Đức Như Lai nhìn thấy vị trưởng lão này, một đề tài vi tế xuất hiện trong tâm Ngài. Vì vậy, Đức Thế Tôn đã giảng dạy Pháp cho Tôn giả Rādha theo nhiều cách khác nhau. Trong Samyutta này, hai vagga đầu được truyền lại qua hình thức câu hỏi, vagga thứ ba qua yêu cầu, vagga thứ tư qua hình thức đối thoại thân mật (upanisinnakakathā, nghĩa là "cuộc trò chuyện khi ngồi gần").

Chữ “ma” trong tiếng Việt có gốc từ chữ Hán. Chữ “ma” trong Hán tự có gốc từ Phạm ngữ. Nguyên nghĩa chữ “ma” trong Phật học, và trong văn hoá Thiên Trúc, có nghĩa là cái gì mang lại đau khổ, phiền luỵ, cám dỗ tội lỗi.  Māra trong Phật Pháp bao gồm ngũ ma (pañcamāra）：1．Thiên ma（devaputtamāra），2．Phiền não ma （kilesamāra），3．Ngũ uẩn ma （khandhamāra），4．Pháp hành ma hay nghiệp lực ma（abhisankhāramāra).5．Tử thần ma （maccumāra）

(Chữ “ma” trong cách dùng quen thuộc trong ngôn ngữ dân gian Việt Nam thường được hiểu là những oan hồn. Và người ta thường nghĩ ma ít đáng sợ hơn quỷ, và quỷ ít đáng sợ hơn yêu tinh. Chữ ma trong Phật học chỉ cho cái gì rộng hơn tất cả những từ yêu tinh, quỷ, ma.. thường được nói)

Theo Sớ Giải chữ  "Māra" trong bài kinh nầy là ẩn dụ cho tử thần ma và ngũ uẩn ma (maranamāra và khandhamāra).

Māro vā assa māretā vā yo vā pana mīyati. Spk chú giải từ māretā là māretabbo, nhưng từ này rõ ràng là một danh từ chia theo chủ cách.

Vimutti kho Rādha nibbānathā. Spk: "Sự giải thoát của quả chứng" này nhằm mục đích đạt đến Niết Bàn không còn chấp thủ (phalavimutti nām’ esā anupādānibbānatthā).

Đoạn này cũng xuất hiện tại 48:42 (V 218,19-21) và MN I 304,20-22. Bản Miến Điện thường xuyên đọc động từ là accayāsi (quá khứ của atiyāti), còn bản Tích Lan là accasarā (quá khứ của atisarati). Theo ngài Bodhi chữ ass ở đây và phần jhaparam trong Bản Anh ngữ  bên dưới có thể xuất phát từ các bản thảo bị lỗi.

Câu cuối cùng là: Nibbānogadham hi Rādha brahmacariyam vussati nibbānaparāyanam nibbānapariyosānam. Nhiều dịch giả hiểu nibbānogadha là "nhảy vào Niết Bàn" hoặc "thể nhập Niết Bàn," điều này được các chú giải khuyến khích bằng cách liên kết ogadha với ogāha, nghĩa là một cú nhảy (từ động từ ogāhati, nhảy vào). Tuy nhiên, ogadha thực ra là một biến thể của ogādha, từ động từ ogādhati, mà các chú giải coi là đồng nghĩa với patitthahati, nghĩa là "được thiết lập." Họ xác nhận điều này bằng cách nhất quán chú giải ogadha là patitthā, nghĩa là "nền tảng." Để tham khảo, xem CPD, mục từ ogadha, ogādhati, ogāha, và cách sử dụng từ gādha, cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, trong I, v. 263. MW định nghĩa gādha (từ gốc gādh, đứng vững) là một nền tảng để đứng trên nước, một chỗ cạn, một bến đỗ.