Ngồi một bên, Tôn giả Rādha thưa với Đức Thế Tôn: "Bạch Đức Thế Tôn, người ta thường nói ‘một hữu tình, một hữu tình.’ Bạch Đức Thế Tôn, như thế nào thì được gọi là một hữu tình?"

"Này Rādha, một chúng sanh bị vướng mắc, bị trói chặt vào ham, muốn, yêu thích, đam mê và khao khát đối với sắc; do vậy gọi là một hữu tình. Một chúng sanh bị vướng mắc, bị trói chặt vào ham, muốn, yêu thích, đam mê và khao khát đối với thọ ... đối với tưởng ... đối với hành ... đối với thức; do vậy, người ấy được gọi là một hữu tình.

Này Rādha, ví như có những bé trai hoặc bé gái đang chơi xây lâu đài bằng cát. Chừng nào mà chúng còn chưa dứt bỏ ham, muốn, yêu thích, đam mê và khao khát đối với những lâu đài cát đó thì chúng còn thích thú chúng, vui chơi với chúng, xem trọng chúng, và coi chúng như tài sản của mình. Nhưng khi những bé trai hoặc bé gái đó không còn ham, muốn, yêu thích, đam mê và khao khát đối với những lâu đài cát đó, chúng sẽ dùng tay chân phá bỏ những lâu đài đó, đập tan chúng, phá vỡ chúng, và không còn chơi với chúng nữa.

Cũng như vậy, này Rādha, hãy phá bỏ, đập vỡ, dẹp tan, không ham vui với sắc nữa; hãy tu tập đoạn diệt ái chấp. Phá tan .. thọ.  Phá tan …tưởng ... Phá tan …hành ... Phá tan …thức, hãy tu tập đoạn diệt ái chấp.

Này Rādha, ái tận chính là Niết Bàn."

Chú thích

Trên phương diện dịch thuật thì những dịch giả từ xưa tới nay dịch chữ “satta” mang tính cách chơi chữ. Cách thứ nhất là dịch theo giải thích tương đương giữa Sankrit và Pāli. Theo cách nầy thuật ngữ satta đồng nghĩa với satva (tát đoả) dịch là chúng sanh hay loài có thức tánh. Cách thứ hai là giải thích theo văn phạm. theo cách nầy thì satta là quá khứ phân từ của sajjati nghĩa là vướng mắc nên dịch là loài hữu tình.

Bản dịch nầy chọn chữ “hữu tình” y cứ theo lời Phật định nghĩa trong bài kinh. (Bản Anh ngữ của ngài Bodhi chọn chữ “being – chúng sanh” thay vì “sentient being - hữu tình” như một số học giả khác)

Chúng sanh hay chúng hữu tình đều là số nhiều nhưng thường dùng trong tiếng Việt cả hai số ít và số nhiều. (Cũng như trường hợp chữ “chư thiên”)

Chữ dhanāyanti theo bản chú giải là "dhanam viya maññanti" được hiểu là "chúng nghĩ về nó như tài sản của mình."

 

Tỳ khưu Giác Đẳng dịch và biên soạn giáo trình