Bherivādakajātakaṃ (jataka 59)

Dhame dhame nātidhame,
Atidhantañhi pāpakaṃ.
Dhantena hi sataṃ laddhaṃ,
Atidhantena nāsitanti"

Cứ đánh trống, và đánh
mất những gì kiếm được
Chớ có làm quá mức,
nên biết chỗ điểm dừng.

Câu chuyện xa xưa

Ngày xưa tại Baranasi có một người chuyên sống bằng nghề đánh trống. Ông có một người con trai tuổi đã trưởng thành cũng học kỹ năng đánh trống của cha và cùng nhau đi đó đây biểu diễn mưu sinh.

Một hôm trong thành có lễ hội lớn. Hai cha con người đánh trống nhân đó vào thành biểu diễn tại nhiều đám đông giúp thiên hạ mua vui. Cả hai nhận được khá nhiều tiền tặng thưởng từ những người bao quanh thưởng thức tài đánh trống. Ngày vui qua nhanh và kéo dài tới khuya đến khi lễ hội kết thúc thì đã quá khuya. Hai cha con rời hoàng thành về nhà phải đi ngang một đoạn đường trống vắng vốn được biết là nhiều tệ nạn cướp bóc.

Đang đi người con nảy sanh ý nghĩ là nên gióng lên tiếng tróng như một đoàn quân ra trận như vậy sẽ khiến thổ phỉ nghĩ rằng có quân lính đang di hành, như vậy bọn cướp sẽ né tránh. Người cha nghe con nói liền ngăn cản bảo rằng làm vậy chỉ bọn trộm cướp chú ý theo dõi thêm. Người con vẫn khư khư quan điểm của mình đánh trống liên hồi với ý nghĩa tiếng trống sẽ khiến thổ phỉ không dám ra mặt cướp bóc.

Quả đúng như tiên liệu của người cha, sau vài hồi trống giục vang lên, bọn cưóp nhận ra rằng đây chẳng phải là khí thế của một đội quân di hành mà chỉ là trò biểu diễn của một tay trống “Sơn Đông Mãi Võ”. Thế là bọn cướp xuất hiện trấn lột tất cả tiền bạc của hai cha con.

Khi bọn cướp đi rồi thì người cha mới lên bài kệ:

Cứ đánh trống, và đánh
mất những gì kiếm được
Chớ có làm quá mức,
nên biết chỗ điểm dừng.

Câu chuyện trong thời của Đức Phật

Một thuở, Đức Phật ngự ở chùa Kỳ Viên, Sāvatthi. Trong một buổi chiều chư tỳ khưu vâng tập để nghe huấn thị của Đức Phật. Bấy giờ chư Tăng nêu lên trường hợp một tỳ khưu cứng đầu khó dạy thường làm những chuyện quá đáng. Khi được nhắc nhở thì lại làm tới một cách quá mức.

Đức Phật gọi vị tỳ khưu tánh không phục thiện đó tới trước mặt để nghiêm huấn và sau đó bậc Đạo Sư đã dạy thêm rằng: Không phải chỉ có trong kiếp nầy vị tỳ khưu có tánh ý khó dạy mà ngay kiếp quá khứ đã từng như thế. Rồi Đấng Thế Gian Giải kể câu chuyện hai cha con người đánh trống và cho biết người cha chính là tiền kiếp của Ngài. Người con không ai khác hơn là vị tỳ khưu ngang ngạnh.