Trong sự nhận thức, cũng như chấp thủ, phàm tâm thường có cái nhìn khác biệt giữa chủ thể và khác thể. Cái mình bám chấp có thể vô thường biến đổi nhưng tự thân thì muôn đời vẫn thế. Thực tế thì dù là chủ thể hay khách thể đều hằng chuyển. Cảnh vô thường và các căn cũng vô thường. Nếu nghĩ rằng chỉ có thế giới ngoại tại là biến dịch còn tự thân là bất biến thì giống như câu chuyện người đi trên sông đánh rơi thanh kiếm báu rồi đánh dấu mạn thuyền để biết chỗ dò tìm. Thực tế thì nước chảy, thuyền trôi. Mọi thứ dịch chuyển. Sự vô thường biến đổi có thể lãnh hội được bởi cả hai niềm tin và trí tuệ. Ai thấy được trạng huống sanh diệt người ấy bước vào cảnh giới giải thoát.

Đọc lại Kinh Mắt dưới đây để làm khuôn mẫu cho những bài kinh tiếp theo từ SN. 25.2 tới SN. 25.10 .

Kinh Mắt

Nhân duyên tại Sàvatthi...

Này chư Tỳ khưu, mắt là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác. Tai là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác. Mũi là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác.  Lưỡi là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác. Thân là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác. Ý là vô thường, biến đổi, trở thành sai khác.

Này chư Tỳ khưu, ai có lòng tin, có tín giải đối với những pháp này; vị ấy được gọi là bậc tùy tín hành, đã thể nhập chánh tánh, đã thể nhập chân nhân địa, đã vượt khỏi cảnh giới phàm phu. Vị ấy không có thể làm những hành động gì mà vì lý do ấy phải sanh vào địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ; vị ấy không thể mệnh chung mà không chứng quả nhập lưu.

Này chư Tỳ khưu, ai chấp nhận giáo pháp này sau khi đã suy xét thấu đáo với trí tuệ được gọi là  vị ấy được gọi là tùy pháp hành, đã thể nhập chánh tánh, đã thể nhập chân nhân địa, đã vượt khỏi cảnh giới phàm phu. Vị ấy không có thể làm những hành động gì mà vì lý do ấy phải sanh vào địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ; vị ấy không thể mệnh chung mà không chứng quả nhập lưu.

Này chư Tỳ khưu, đối với những pháp này, biết rõ như vậy, thấy như vậy, vị ấy được gọi là đã chứng quả nhập lưu, không còn bị thối đọa, hành trình đã định hướng, và giác ngộ là điểm đến.

Những bài kinh tiếp theo trong Phẩm Thể Nhập - SN. 25.2 tới SN. 25.10 có nội dung giống như Kinh Mắt chỉ với thay đổi như sau:

Kinh Sắc chỉ thế "mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý" bằng "sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp"

Kinh Thức thế vào với "nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức".

Kinh Xúc thế vào với "nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc"

Kinh Thọ thế vào với  "thọ do nhãn xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do ý xúc sanh"

Kinh Tưởng thế vào với "sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng"

Kinh Tư thế vào với "sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư"

Kinh Ái thế vào với "sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái"

Kinh Giới  thế vào với "địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới"

Kinh Uẩn thế vào với "sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn"

Chú Thích

Những ý nghĩa trong các bài kinh nầy năm trong căn bản tương đồng giữa Kinh Tạng và Thắng Pháp Tạng. Người có học Thắng Pháp Abhidhamma sẽ dễ dàng nhận ra những ý nghĩa tinh tế vốn nằm trong “pháp bản thể” và thường được đề cập theo phương diện vĩ mô. Ở đây, cái gọi là chúng sanh không còn nằm trong khái niệm thi thiết như giàu nghèo, đẹp xấu, chức nầy địa kia mà chỉ là những hiện tượng của uẩn, xứ, giới…