Câu chuyện thời Đức Phật

Câu chuyện xảy ra tại Kỳ Viên Tịnh Xá (Jetavana), liên quan đến Trưởng lão Xá-lợi-phất (Sāriputta).

Lúc bấy giờ, tại Tịnh xá có vài Tỳ-kheo đang bệnh. Các vị ấy được cho uống thuốc xổ (sneha-virecana) nên cần dùng món canh rasa (một món có nhiều đạm) để hồi sức. Các vị tỳ khưu chăm sóc bệnh đi vào thành khất thực, định xin món canh thịt, nhưng đi khắp phố mà chẳng ai cúng món ấy nên họ quay về tay không.

Khi ấy, Trưởng lão Xá-lợi-phất, vào buổi trưa chuẩn bị đi khất thực, gặp họ trở về liền hỏi:

“Này chư hiền giả, sao về sớm vậy?”

Họ kể lại sự việc. Ngài nói:

“Thế thì hãy đi cùng tôi.”

Ngài dẫn họ trở lại chính con đường ấy. Khi dân chúng thấy Tôn giả Xá-lợi-phất và được Ngài cho biết là đang tìm thực phẩm thích hợp cho những tỳ khưu bệnh. Nghe Ngài nói rất nhiều người phát tâm mang canh rasa cúng dường .

Các Tỳ khưu chăm sóc bệnh mang canh ấy về cho bệnh tăng, và các vị ấy dùng xong liền khỏe mạnh. Về sau, trong pháp xá, chư Tỳ-kheo bàn luận:

“Này các pháp hữu, hôm nọ nhờ Tôn giả Xá-lợi-phất dẫn nhóm chăm sóc bệnh đi khất thực trong phố Odānika và được rất nhiều canh rasa!”

Thế Tôn đến và hỏi:

“Này các Tỳ-kheo, hôm nay các ông đang bàn chuyện gì vậy?”

Khi họ thưa lại, Ngài dạy:

“Thuở xưa, những người biết nói lời dịu dàng, khả ái, khéo léo, cũng từng được như vậy.”

Rồi Thế Tôn kể lại câu chuyện quá khứ.

Chuyện trong quá khứ

Thuở xưa, tại Ba-la-nại (Bārāṇasī), Bồ-tát sinh ra làm con một vị đại trưởng giả trong gia đình có bốn anh em trai.

Một hôm, cả bốn con trai của các vị trưởng giả ra khỏi thành, cùng ngồi bên đường bàn chuyện. Bấy giờ có thợ săn đi rừng, bắt được rất nhiều thú, rồi chất đầy một xe thịt mang vào thành bán.”

Khi ấy,  một người trong họ thấy chiếc xe thịt liền nói:

“Ta muốn xin người thợ săn kia một miếng thịt.”
Người ấy đến gần thợ săn, nói với giọng trịch thượng:

“Này thợ săn kia, cho ta một miếng thịt!”

Thợ săn đáp:

“Này cậu, người đi xin người khác thì phải dùng lời nói dịu dàng. Với giọng nói như thế, thứ thịt tương xứng với lời ấy chỉ có đây thôi.”
Rồi thợ săn ném cho anh ta một mảnh da khô dính máu.

Người thứ hai hỏi:

“Cậu nói với hắn thế nào mà bị cho chỉ miếng da vậy?”
 “Ta bảo ‘Ê, đồ thợ săn!’ thôi.”
“Vậy để ta thử nói khác xem.”

Anh ta đến gần, nói:

“Này đại ca, cho tôi một miếng thịt nhé.”

Thợ săn nói:

“Tùy theo cách nói của ngươi, ngươi sẽ nhận thứ thịt tương xứng.”
Rồi thợ săng cho anh ta một miếng thịt nhỏ.

Người thứ ba hỏi:

“Anh nói sao mà được thịt nhỏ vậy?”
“Tôi gọi hắn là anh cả.”
“Để tôi thử cách khác.”

Anh ta đến gần nói:

“Này cha ơi, cho con xin một miếng thịt.”

Thợ săn nói:

“Lời ngươi khiến ta thương mến, nên ta cho ngươi miếng thịt tim.”
Rồi hắn lấy thịt tim, có cả phần nạc ngon, đưa cho anh ta.

Người thứ tư, tức em út,  hỏi:

“Anh nói sao mà được thịt tim?”
Người kia đáp.
Bồ-tát nói:
“Để tôi thử.”
Rồi đi đến thợ săn, nói:
“Này bạn hiền, cho tôi xin một miếng thịt nhé.”

Thợ săn hoan hỷ nói:

“Tốt lắm, ngươi sẽ nhận được thứ tương xứng với lời ngươi.”
Rồi nói lên kệ ngôn:

“Ai sống không tri kỷ,
Như rừng hoang ít cây;
Lời nói thật đẹp thay,
Ta tặng người tất cả.”

Rồi thợ săn nói:

“Này bạn, hãy đi trước, ta sẽ mang cả xe thịt đến nhà ngươi.”

Người em út (chính là Bồ-tát) dẫn người thợ săn về nhà tiếp đãi với thịnh tình. Chằng những vậy còn  khuyên người thợ săn từ bỏ nghề giết hại. Từ đó họ dọn nhà ở gần nhau, trở thành tri kỷ, sống thân thiết đến trọn đời.

Khi kể xong, Thế Tôn dạy: “Không chỉ nay Xá-lợi-phất được canh rasa nhờ ngôn ngữ từ ái, mà thuở xưa, người khéo nói lời thân thiện cũng đã được biếu tặng cả xe.” Rồi Ngài kết luận: “Khi ấy, người thợ săn là Xá-lợi-phất, còn người em út — chính là Ta.”