MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA
Tập V–Chương 45, Tương Ưng Đạo. Phẩm Cần Lao. SN 45.152 đến 160
Bài 534. HƯỚNG ĐI NHẤT QUÁN- Tám Bài Kinh Về Hiệu Ứng Của Thực Hành Bát Chánh Đạo .
... .
Bát Chánh Đạo là con đường duy nhất hướng đến Niết-bàn. Như cây nghiêng, bình úp, bông lúa nhọn, mây tan, dây mục, thuyền phơi, tất cả đều chỉ ra rằng: Khi tâm được hướng đúng – chánh hướng – vào Đạo, thì mọi phiền não, kiết sử, vô minh đều tan rã; và tâm ấy, tự nhiên xuôi về Niết-bàn, như sông Hằng chảy về Đông, không thể quay ngược dòng.

Kinh Văn

152. Kinh Cây (Rukkhasutta)

“Này các Tỳ khưu, ví như một cái cây nghiêng về phía Đông, đổ dốc về phía Đông, hướng về phía Đông; nếu người ta chặt cây ấy ở gốc, nó sẽ ngã về hướng nào?”

“Bạch Thế Tôn, cây ấy sẽ ngã về hướng mà nó nghiêng về, đổ về, và hướng về.”

“Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo thì tâm sẽ nghiêng về, đổ về, và hướng về đến Niết-bàn.

Và thế nào là vị ấy làm được như vậy? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, nương trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu  giải thoát. Như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo để tâm nghiêng về, đổ về, và hướng về Niết-bàn.”

153. Kinh Cái Bình (Kumbhasutta )

“Này các Tỳ khưu, cũng như một cái bình úp ngược xuống thì nước trong bình chảy ra và không còn trở lại, cũng vậy, vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo thì từ bỏ các pháp bất thiện, và không còn lấy lại chúng nữa.

Và thế nào là vị ấy làm được như vậy? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu giải thoát. Như vậy, này các Tỳ khưu, vị ấy tu tập Bát Chánh Đạo để từ bỏ các pháp bất thiện và không còn thọ nhận lại chúng.”

154. Kinh Bông Lúa (Sūkasutta )

“Này các Tỳ khưu, ví như một bông lúa hay bông lúa mạch được hướng đúng chiều, và nếu người ta dẫm lên bằng tay hay chân, nó có thể đâm thủng da và làm chảy máu. Vì sao vậy? Vì bông lúa ấy được hướng đúng chiều.

Cũng vậy, vị Tỳ khưu có chánh kiến được hướng đúng, có tu tập đạo lộ đúng hướng, thì có thể xuyên thủng vô minh, phát khởi chánh trí, và chứng đạt Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì chánh kiến của vị ấy được hướng đúng đắn.

Và thế nào là vị ấy làm được như vậy? Ở đây, vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu giải thoát.

Như vậy, này các Tỳ khưu, vị có chánh kiến đúng hướng, tu tập đạo lộ đúng hướng, sẽ xuyên phá vô minh, phát sinh chánh trí, và chứng đạt Niết-bàn.”

155. Kinh Bầu Trời (Ākāsasutta)

“Này các Tỳ khưu, cũng như các ngọn gió thổi trong bầu trời —
gió Đông, gió Tây, gió Bắc, gió Nam; gió bụi và gió trong; gió lạnh và gió nóng;
gió nhẹ và gió mạnh —cũng vậy, khi một Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, thì bốn niệm xứ được viên mãn, bốn chánh cần được viên mãn, bốn như ý túc được viên mãn, năm căn, năm lực, và bảy giác chi đều được viên mãn nhờ sự phát triển ấy.

Ở đây, vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu  giải thoát. Như vậy, này các Tỳ khưu, khi một vị phát triển Bát Chánh Đạo, thì bảy nhóm pháp giác ngộ đều được thành tựu viên mãn.”

156. Kinh Mây và Mưa I (Meghasutta 1 )

“Này các Tỳ khưu, ví như vào cuối mùa nắng nóng, khi bụi bặm cuộn đầy không trung, một đám mây lớn bất chợt kéo đến, mưa xuống dập tắt và rửa sạch bụi ngay tại chỗ; cũng vậy, khi Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, mỗi khi các pháp bất thiện khởi lên, vị ấy dập tắt và tiêu diệt chúng ngay tại chỗ.

Và thế nào là vị ấy làm được như vậy? Ở đây, vị Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu  giải thoát. Như vậy, mỗi khi pháp bất thiện khởi, vị ấy dập tắt chúng ngay nơi tâm.”

157. Kinh Mây và Mưa II (Meghasutta 2 )

“Này các Tỳ khưu, cũng như khi một đám mây lớn kéo đến, thì một luồng gió mạnh thổi qua, làm cho đám mây tan rã, tan biến; cũng vậy, khi vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, mỗi khi các pháp bất thiện đã sinh khởi, vị ấy dùng chánh niệm và chánh tinh tấn để dập tắt và diệt trừ chúng.”

158. Kinh Con Thuyền (Nāvāsutta)

“Này các Tỳ khưu, ví như một con thuyền đi biển, các sợi dây buộc và lạt thừng đã bị ngâm nước sáu tháng, khi được kéo lên phơi dưới nắng và gió, rồi lại bị mưa thấm ướt, thì dây ấy mục nát và gãy rời một cách dễ dàng. Cũng vậy, khi vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, các kiết sử trói buộc của vị ấy dễ dàng mục rã và tan biến.

Vì sao vậy? Vì vị ấy tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu giải thoát.”

159. Kinh Nhà Trọ (Āvāṭasutta)

“Này các Tỳ khưu, ví như một ngôi nhà trọ, người từ Đông, Tây, Nam, Bắc đều đến nghỉ; các vua, Bà-la-môn, thương nhân, thợ thuyền đều vào ở. Cũng vậy, khi vị Tỳ khưu tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, vị ấy thấu hiểu những gì cần được hiểu, từ bỏ những gì cần được từ bỏ, chứng đạt những gì cần được chứng đạt, và tu tập những gì cần được tu tập, tất cả đều bằng tuệ giác trực nhận (abhinnā ñāṇa).

Những gì cần được hiểu biết bằng tuệ giác trực nhận là gì? Đó là năm uẩn chấp thủ – sắc, thọ, tưởng, hành, thức.

Những gì cần được từ bỏ bằng tuệ giác trực nhận là vô minh và ái dục hữu lậu.

Những gì cần được chứng đạt bằng tuệ giác trực nhận là chánh trí và giải thoát.

Những gì cần được tu tập bằng tuệ giác trực nhận là định (samatha) và tuệ (vipassanā).

Và bằng cách nào vị Tỳ khưu thực hành như thế?  Ở đây, vị ấy tu tập chánh kiến … chánh định, nương trên viễn ly, ly tham, tịch tịch,và thành tựu trong giải thoát. Như vậy, vị Tỳ khưu ấy thấu hiểu, từ bỏ, chứng đạt và tu tập trọn vẹn mọi pháp đáng thực hành.”

160. Kinh Dòng Sông (Nadīsutta)

“Này các Tỳ khưu, ví như sông Hằng chảy nghiêng về hướng Đông,
có một nhóm người đông mang xẻng và thúng, nói rằng: ‘Chúng ta sẽ làm cho sông Hằng nghiêng về hướng Tây.’ Các Thầy nghĩ sao, nhóm người ấy có thể làm được không?”

“Bạch Thế Tôn, không thể được. Vì sông Hằng vốn nghiêng về, đổ về, và hướng về hướng Đông; không thể khiến nó chảy về hướng Tây. Người làm thế chỉ chuốc lấy mệt mỏi và phiền não.”

“Cũng vậy, này các Tỳ khưu, khi một vị Tỳ khưu đang tu tập và phát triển Bát Chánh Đạo, nếu vua, quan, thân quyến hay bạn bè đến mời rằng: ‘Này hiền giả, hãy bỏ y vàng, trở lại đời sống thế tục, hưởng thụ và làm việc phước,’ thì điều ấy là không thể. Vì tâm vị ấy đã lâu nay nghiêng về viễn ly, nên không thể quay lại đời sống thấp hèn.

Vì sao? Vì vị ấy đã tu tập chánh kiến … chánh định, dựa trên viễn ly, ly tham, tịch tịnh, và thành tựu trong giải thoát. Do vậy, tâm vị ấy đã nghiêng, đổ, và hướng về Niết-bàn.”

Chú Thích

Tất cả bài kinh được dịch trong phần nầy đều nói về hiệu ứng rõ ràng của sự tu tập bát chánh đạo.

Hầu hết ý nghĩa rất dễ hiểu không cần chú thích.

Xem thêm bản dịch Sớ giải để tham khảo những điểm cần.

Hai bài kinh 152, 154 không có Sớ giải riêng.

Sớ Giải

153. kumbhoti udakaghaṭo. no paccāvamatīti na patiāvamati, na anto pavesetīti attho.

“Kumbho nghĩa là bình nước. ‘Không hứng trở lại’ nghĩa là không nhận vào bên trong; ý là: nước đã đổ ra thì không còn trở lại nữa.”

155. puratthimāti puratthimadisato āgatavātā. pacchimadisādīsupi eseva nayo. cattāropi satipaṭṭhānāti yatheva hi etesaṃ puratthimādibhedānaṃ vātānaṃ sannipāto ākāse ijjhati, evaṃ idhāpi “cattāro satipaṭṭhānā”tiādinā nayena vuttā bodhipakkhiyadhammā sahavipassanassa ariyamaggassa bhāvanāya ijjhanti, tenetaṃ vuttaṃ.

“Từ ‘phương Đông’ (puratthimā) có nghĩa là những luồng gió đến từ hướng Đông.
Các hướng khác như Tây, Bắc, Nam cũng được hiểu theo cách tương tự. Cũng như tất cả các ngọn gió từ bốn phương tụ hội lại trong bầu trời và thành tựu ở đó, thì cũng vậy, các pháp trợ đạo (bodhipakkhiyadhammā) — tức là bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi và Bát Chánh Đạo —đều thành tựu trong sự tu tập của Thánh đạo cùng với minh sát tuệ. Do vậy, câu kinh ví các luồng gió trong bầu trời chính là để chỉ sự thành tựu đồng thời của tất cả các pháp giác ngộ trong hành trì Bát Chánh Đạo.”

156-157. gimhānaṃ pacchime māseti āsāḷhamāse. ūhatanti dvipadacatuppadānaṃ pādappahārena pathavītale uṭṭhahitvā uddhaṃ gataṃ vaṭṭivaṭṭi hutvā ākāse pakkhantaṃ. rajojallanti paṃsurajojallaṃ.

“Tháng cuối cùng của mùa nóng là tháng Āsāḷha. Khi ấy, do người và thú đi lại, dẫm đạp trên mặt đất, bụi và đất bị khuấy lên, cuộn tròn thành từng xoáy, bay lên không trung. Những lớp bụi đất và cát mịn ấy được gọi là rajojalla (bụi bặm).”

158. sāmuddikāya nāvāyātiādi heṭṭhā vāṇijakopame vitthāritameva.

“Phần ví dụ nói về con thuyền đi biển trong kinh này (Nāvāsutta) đã được giải thích chi tiết ở đoạn trước, trong ví dụ về  thương nhân (Vāṇijakopama).”

159-160. āgantukāgāranti puññatthikehi nagaramajjhe kataṃ āgantukagharaṃ, yattha rājarājamahāmattehipi sakkā hoti nivāsaṃ upagantuṃ. abhiññā pariññeyyāti yatheva hi tesaṃ puratthimadisādīhi āgatānaṃ khattiyādīnaṃ vāso āgantukāgāre ijjhati, evaṃ imesaṃ abhiññāpariññeyyātiādīnaṃ dhammānaṃ abhiññāparijānanādīhi sahavipassanassa ariyamaggassa bhāvanāya ijjhanti, tenetaṃ vuttaṃ. nadīsuttaṃ heṭṭhā vuttanayamevāti.

“Ngôi nhà trọ được nói đến trong kinh là một nhà khách được dựng giữa thành phố bởi những người mong cầu phước, nơi mà ngay cả các vua và quan lớn cũng có thể đến nghỉ lại. Cũng như vậy, ngôi nhà trọ dung nạp và an ổn cho mọi hạng người đến từ bốn phương, thì Thánh đạo cùng với minh sát tuệ cũng là nơi quy tụ và thành tựu của mọi pháp cần được hiểu, được từ bỏ, được chứng đạt, và được tu tập. Tất cả các pháp ấy — được hiểu biết bằng tuệ giác trực nhận (abhiññā), liễu tri (pariññā), và trí tu (bhāvanā-ñāṇa) —  đều thành tựu viên mãn trong sự phát triển của Thánh đạo. Do vậy, Đức Phật đã nói ví dụ “ngôi nhà trọ”.

Còn Kinh Dòng Sông (Nadīsutta) kế tiếp thì được hiểu theo cùng cách lý giải này.”

 Bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu

VI. Phẩm Việc Làm Cần Sức Mạnh

152.IV. Cây (S.v,47)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có cây thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông, khi bị chặt từ gốc, cây ấy sẽ rơi về hướng nào?

-- Bạch Thế Tôn, về phía nó thiên về, về phía nó hướng về, về phía nó xuôi về.

3) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.

153.V. Cái Ghè (S.v,48)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái ghè, nếu bị nghiêng đổ, nước đã bị đổ ra không thể đổ vào lại được. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các bất thiện pháp đã được đổ ra, không thể đổ vào lại được. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp đã được đổ ra, không thể đổ vào lại được?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly,... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các bất thiện pháp đã được đổ ra, không có thể đổ vào lại được.

154.VI. Râu Lúa Mì (Sukiya) (S.v,48)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, sợi râu lúa mì, hay sợi râu lúa mạch được đặt hướng chân chánh, khi bị tay chân đè vào, có thể đâm thủng tay chân, hay có thể làm đổ máu. Sự tình này có xảy ra. Vì sao? Vì sợi râu được đặt hướng chân chánh.

3) Cũng vậy, Tỷ-kheo nhờ đặt hướng chân chánh, tu tập con đường chơn chánh, thời vô minh được cắt đoạn, minh sẽ được khởi lên, Niết-bàn sẽ được chứng đắc. Sự kiện như vậy có xảy ra. Vì sao? Vì tri kiến được đặt hướng một cách chân chánh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nhờ chân chánh đặt hướng tri kiến, nhờ chân chánh đặt hướng con đường tu tập nên đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, chứng ngộ được Niết-bàn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh đặt hướng tri kiến, chân chánh đặt hướng con đường tu tập, đâm thủng vô minh, làm minh sanh khởi, chứng ngộ được Niết-bàn.

155.VII. Hư Không (S.v,49)

1) ...

2)-- Ví như, này các Tỷ-kheo, trên không trung, có nhiều loại gió thổi, gió từ phương Ðông thổi, gió từ phương Tây thổi, gió từ phương Bắc thổi, gió từ phương Nam thổi, gió có bụi thổi, gió không bụi thổi, gió lạnh thổi, gió nóng thổi, gió nhỏ thổi, gió thật lớn thổi.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thời bốn niệm xứ được tu tập, đi đến viên mãn, bốn chánh cần... bốn như ý túc... năm căn... năm lực... bảy giác chi được tu tập đi đến viên mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, bốn niệm xứ được tu tập đi đến viên mãn... bốn chánh cần... bốn như ý túc... năm căn... năm lực... bảy giác chi được tu tập đi đến viên mãn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, bốn niệm xứ được tu tập đi đến viên mãn, bốn chánh cần... bốn như ý túc... năm căn... năm lực... bảy giác chi được tu tập đi đến sung mãn.

156.VIII. Mây Mưa (1) (S.v,50)

1) ...

2)-- Ví như, này các Tỷ-kheo, vào cuối tháng mùa hạ, bụi mù bay lên, rồi có đám mây lớn trái mùa thình lình làm chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh thình lình làm chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh lập tức làm cho chúng tiêu tan và tịnh chỉ?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh (uppannuppanne) lập tức làm cho chúng tiêu tan và tịnh chỉ.

157.IX. Mây Mưa (2) (S.v,50)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngọn gió lớn thỉnh thoảng làm cho đám mây mưa lớn khởi lên bị tiêu tan, tịnh chỉ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi, khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định... hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, đối với các ác, bất thiện pháp tiếp tục sanh khởi khiến chúng tiêu tan và tịnh chỉ.

158.X. Chiếc Thuyền (S.v,51)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển, đầy đủ cột buồm, và dây buồm (vettabandhanabandhàya), và bị mắc cạn trên bờ, trong sáu tháng bị nước làm cho hao mòn. Còn trong mùa khô, các dây buồm bị gió và mặt trời làm cho hư hại. Rồi trong mùa mưa, bị thấm ướt (abhippavutthàni) bởi cơn mưa giông, rất dễ (appakasiraneva) bị yếu, hư và mục nát. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát. Và thế nào, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly... hướng đến từ bỏ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, rất dễ làm cho các kiết sử yếu mòn và mục nát.

159.XI. Các Khách (S.v,51)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có một nhà khách, ở đấy có người từ phương Ðông tới ở, có người từ phương Tây tới ở, có người từ phương Bắc tới ở, có người từ phương Nam tới ở, có người Sát-đế-lị tới ở, có người Bà-la-môn tới ở, có người Phệ-xá tới ở, có người Thủ-đà tới ở. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí, họ nhờ thắng trí liễu tri các pháp ấy; với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; với các pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ các pháp ấy nhờ thắng trí; với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí? Cần phải được trả lời là năm thủ uẩn. Thế nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là những pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí? Vô minh, hữu và ái (bhavatanhà), những pháp này cần phải đoạn tận nhờ thắng trí.

5) Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí? Minh và giải thoát, này các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí.

6) Và này các Tỷ-kheo, những pháp nào cần phải tu tập nhờ thắng trí? Chỉ và quán, này các Tỷ-kheo, những pháp này cần phải tu tập nhờ thắng trí.

7) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri, họ liễu tri được các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với các pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, họ đoạn tận các pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, họ chứng ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, họ tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí?

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành; đối với các pháp cần phải liễu tri nhờ thắng trí, vị ấy liễu tri những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải đoạn tận nhờ thắng trí, vị ấy đoạn tận những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải chứng ngộ nhờ thắng trí, vị ấy chứng ngộ những pháp ấy nhờ thắng trí; đối với những pháp cần phải tu tập nhờ thắng trí, vị ấy tu tập những pháp ấy nhờ thắng trí.

160.XII. Con Sông (S.v,53)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông. Rồi có một quần chúng lớn đến cầm cuốc và giỏ nói rằng: "Chúng ta sẽ làm cho sông Hằng này thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây". Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, quần chúng lớn ấy có thể làm cho sông Hằng thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Vì sao? Vì rằng sông Hằng thiên về hướng Ðông, hướng về hướng Ðông, xuôi về hướng Ðông, không dễ gì có thể làm sông Hằng thiên về hướng Tây, hướng về hướng Tây, xuôi về hướng Tây. Quần chúng lớn ấy chỉ phải khổ nhọc, phiền não mà thôi.

3) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành, thời các vua, đại thần của vua, bằng hữu, đồng nghiệp, thân thích hay quyến thuộc cùng một huyết thống, đem tài sản đến mời mọc: "Hãy đến, này Bạn ! Sao để những cà-sa này làm phiền não Bạn? Sao lại bộ hành với đầu trọc và y bát? Hãy hoàn tục, hưởng các tài sản và làm các công đức". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự kiện như vậy không xảy ra. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, tâm của vị ấy đã lâu ngày thiên về viễn ly, hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, không thể nào có thể trở lại hoàn tục; sự kiện như vậy không xảy ra. Và thế nào là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

ooOoo