MÔN HỌC KINH TƯƠNG ƯNG – SAṂYUTTANIKĀYA
Tập V–Chương 45, Tương Ưng Đạo. Phẩm Tầm Cầu. SN 45.161
Bài 535. VÔ SỞ ĐẮC- Kinh Tầm Cầu (Esanāsutta) .
... .
Ba sự tìm kiếm là thoả mãn thị dục, khao khát sự hiện hữu, và chấp thủ một lối sống phạm hạnh do chấp ngã —đều xuất phát từ khát ái (taṇhā). Người tu tập Bát Thánh Đạo lấy tuệ giác làm ngọn đèn, sẽ thấy rõ gốc rễ của mọi tìm kiếm,và từ đó dừng lại hoàn toàn, như gió ngừng giữa hư không —đó là Niết-bàn, nơi mọi sự tìm kiếm đã lặng yên. Tu tập đúng nghĩa phải vượt lên trên mọi sở chấp. Điều nầy chỉ có thể nhận rõ qua tuệ quán minh sát vipassana.

Kinh Văn

161. sāvatthinidānaṃ. “tisso imā, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ ... pe ... sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. “tisso imā kho, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti ... pe ... sammāsamādhiṃ bhāveti rāgavinayapariyosānaṃ dosavinayapariyosānaṃ mohavinayapariyosānaṃ. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. “tisso imā kho, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti ... pe ... sammāsamādhiṃ bhāveti amatogadhaṃ amataparāyanaṃ amatapariyosānaṃ. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. “tisso imā kho, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti ... pe ... sammāsamādhiṃ bhāveti nibbānaninnaṃ nibbānapoṇaṃ nibbānapabbhāraṃ. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ abhiññāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. “tisso imā, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pariññāya ... pe ... ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. (yadapi abhiññā, tadapi pariññāya vitthāretabbaṃ.) “tisso imā, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ parikkhayāya ... pe ... ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. (yadapi abhiññā, tadapi parikkhayāya vitthāretabbaṃ.) “tisso imā, bhikkhave, esanā. katamā tisso? kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā — imā kho, bhikkhave, tisso esanā. imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo? idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti ... pe ... sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ ... pe ... imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ esanānaṃ pahānāya ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo”ti. (yadapi abhiññā, tadapi pahānāya vitthāretabbaṃ.) paṭhamaṃ.

Nhân duyên tại Sāvatthī).

(i. Trực nhận)

“Này các Tỳ khưu, có ba sự tầm cầu này. Gồm những gì? Tầm cầu dục lạc, tầm cầu sự hiện hữu, và tìm cẩi đời sống phạm hạnh. Đò là ba sự tầm cầu. Bát Thánh Đạo cần được tu tập để trực nhận ba sự tầm cầu ấy.

“Thế nào là Bát Thánh Đạo? Ở đây, này các Tỳ khưu, một Tỳ khưu tu tập chánh  kiến, … chánh định, dựa trên viễn ly, vô tham, và đoạn diệt, thành thục trong giải thoát. Chính Bát Thánh Đạo này cần được tu tập để trực nhận ba sự tầm cầu ấy.”

“… Thế nào là Bát Thánh Đạo? Ở đây, này các Tỳ khưu, một Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, có mục đích cuối cùng là diệt trừ tham ái, diệt trừ sân hận, diệt trừ si mê.”

“… Thế nào là Bát Thánh Đạo? Ở đây, này các Tỳ khưu, một Tỳ khưu tu tập chánh tkiến … chánh định, có Bất tử làm nền tảng, có bât tử làm đích đến, có bất tử làm mục tiêu tối hậu.”

“… Thế nào là Bát Thánh Đạo? Ở đây, này các Tỳ khưu, một Tỳ khưu tu tập chánh kiến … chánh định, nghiêng về, hướng về, và dốc về Niết-bàn. Chính Bát Thánh Đạo này cần được tu tập để trực nhận ba sự tầm cầu ấy.”

Mỗi phần tiếp theo (ii–iv) cần được triển khai theo phương pháp đã dùng trong phần “Trực Nhận”.

(ii. Liễu tri )

“Này các Tỳ khưu, có ba sự tầm cầu này. Gồm những gì? Tầm cầu dục lạc, tầm cầu sự hiện hữu, và tầm cầu đời sống phạm hạnh. Ba sự tầm cầu ấy là gì? Chính là ba sự tầm cầu này. Bát Thánh Đạo cần được tu tập để liễu tri ba sự tầm cầu ấy.”

(iii. Đoạn tận )

“Này các Tỳ khưu, có ba sự tầm cầu này. Gồm những gì? Tầm cầu dục lạc, tầm cầu sự hiện hữu, và tầm cầu đời sống phạm hạnh. Ba sự tầm cầu ấy là gì? Chính là ba sự tầm cầu này. Bát Thánh Đạo cần được tu tập để đoạn tận hoàn toàn ba sự tầm cầu ấy.”

(iv. Từ bỏ – )

“Này các Tỳ khưu, có ba sự tầm cầu này. Gồm những gì? Tầm cầu dục lạc, tầm cầu sự hiện hữu, và tầm cầu đời sống phạm hạnh. Ba sự tầm cầu ấy là gì? Chính là ba sự tầm cầu này. Bát Thánh Đạo cần được tu tập để từ bỏ ba sự tầm cầu ấy.”

Chú Thích

Thuật ngữ Kāmesanā – Tâm chạy theo thị hiếu: khi giác quan tìm khoái lạc trong sắc, thanh, hương, vị, xúc, tâm bị lôi đi như dòng nước chảy xuống vực.

Thuật ng̣ư Bhavesanā – Khát vọng hiện hữu:Là ý muốn được làm, được trở thành, được có mặt. Nó vi tế hơn dục, vì ẩn dưới mong cầu “tồn tại như một ai đó”.

Thuật ngữ Brahmacariyesanā – Tâm tu nhưng chưa lìa ngã chấp: Người tu nhưng vẫn mong “ta sẽ chứng, ta sẽ đạt”, nên phạm hạnh ấy vẫn là tìm kiếm, chưa phải xả ly tuyệt đối.

Sớ Giải

161. esanāvagge kāmesanāti kāmānaṃ esanā gavesanā magganā patthanā. bhavesanāti bhavānaṃ esanā. brahmacariyesanāti micchādiṭṭhisaṅkhātassa brahmacariyassa esanā.

“Trong phẩm Tầm Cầu, ‘sự tìm kiếm dục lạc’ (kāmesanā) nghĩa là sự ham muốn, tìm cầu, và ước vọng đối với các đối tượng của dục.
‘Sự tìm kiếm hữu’ (bhavesanā) nghĩa là sự mong muốn được sinh, được hiện hữu, được tồn tại trong các cõi sống.

‘Sự tìm kiếm phạm hạnh’ (brahmacariyesanā) ở đây chỉ về một đời sống tu hành được khởi lên từ tà kiến, tức là nỗ lực tu hành vì mục tiêu sai lạc – như cầu tái sinh lên trời, hay mong chứng đắc quyền lực, chứ không phải hướng đến Niết-bàn.”

 Bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu

VII. Phẩm Tầm Cầu (Esanavaggo)

1) Tất cả đều nhân duyên ở Sàvatthi.

161.I. Tầm Cầu (S.v,54)

I. Thắng Trí

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu về dục, tầm cầu về hữu, tầm cầu về Phạm hạnh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo tám ngành này được tu tập. Thế nào là Thánh đạo tám ngành được tu tập?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành này được tu tập.

4-5) ... Tu tập chánh định, với cứu cánh là đoạn tận tham, với cứu cánh là đoạn tận sân, với cứu cánh là đoạn tận si.

6-7) ... Tu tập chánh định, thể nhập vào bất tử, với mục đích là bất tử, với cứu cánh là bất tử.

8-9) ... Tu tập chánh định, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.

II. Liễu Tri: Parinnà

10-17) -- Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu về dục, tầm cầu về hữu, tầm cầu về Phạm hạnh. Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu. Chính vì liễu tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.

III. Ðoạn Diệt: Parikkaya.

18-25) -- Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba? Tầm cầu dục, tầm cầu hữu, tầm cầu Phạm hạnh. Chính vì mục đích đoạn tận ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.

IV. Ðoạn Tận: Pahàna

26-33) -- Này các Tỷ-kheo, có ba tầm cầu này. Thế nào là ba? Tầm cầu dục, tầm cầu hữu, tầm cầu Phạm hạnh. Chính vì mục đích đoạn tận ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành được tu tập.

ooOoo