CHƯƠNG 1. TƯƠNG ƯNG CHƯ THIÊN, PHẨM THẮNG (S.i,40).

Bài 7 & 8. Kinh Bị Treo Cột (Uḍḍitasuttaṃ), Kinh Bị Đóng Kín (Pihitasuttaṃ) -CẠM BẪY CUỘC ĐỜI

 Từ đỉnh cao giác ngộ, Bậc Thánh nhìn chúng sanh trong đời mang thân phận đáng thương như con vật sa vào bẫy. Bị treo ngược nên khổ sở mọi điều; bị vây bủa nên không đường thoát; bị giam kín nên không gian chật chội. Dù biện bạch thế nào thì già, chết và khát ái vẫn tạo nên thế giới không lối thoát. Suy ngẫm kỹ thì từ lúc cất tiếng khóc chào đời đến khi trút hơi thở sau cùng con người xây dựng cuộc sống hoàn toàn dựa trên sợ khổ, tránh khổ, buồn khổ. Không có những niềm nỗi ấy có lẽ kiếp nhân sinh đã khác hơn nhiều. Tạo lập gia đình, tích tập tiền của, xây dựng công danh sự nghiệp tất cả đều để giải quyết một vấn đề lớn của cuộc sống chính là đau khổ. Chúng sanh sợ khổ nhưng cũng thích khổ và muôn thuở vẫn trầm nịch trong khổ đau.

VII. Bị Treo Cột (S.i,40),
‘‘Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito;
Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito’’ti.

-- Vật gì treo cột đời?
Vật gì bao phủ đời?
Vật gì đóng kín đời?
Trên gì đời an trú?

‘‘Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito;
Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito’’ti .

-- Khát ái treo cột đời,
Già nua bao phủ đời,
Sự chết đóng kín đời,
Trên khổ, đời an trú.

Bản hiệu đính:

Đời bị gì treo ngược?
Đời bị gì bủa vây?
Đời bị gì giam kín?
Đời thiết lập trên gì?

Đời bị khát át treo
Đời bị già vây phủ
Sự chết giam kín đời
Trên khổ đời thiết lập

…

VIII. Bị Ðóng Kín (S.i,40)
‘‘Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito;
Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito’’ti.

-- Vật gì đóng kín đời?
Trên gì đời an trú?
Vật gì treo cột đời?
Vật gì bao phủ đời?

‘‘Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito;
Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito’’ti.

-- Sự chết đóng kín đời,
Trên khổ, đời an trú,
Khát ái treo cột đời,
Già nua bao phủ đời.

Bản hiệu đính:

Đời bị gì giam kín?
Đời thiết lập trên gì?
Đời bị gì treo ngược?
Đời bị gì bủa vây?

Sự chết giam kín đời
Trên khổ đời thiết lập
Đời bị khát át treo
Đời bị già vây phủ

uḍḍita = bị trói, bị treo
parivārita = bao vây, bủa vây
pihita = đóng kín
dukkha = khổ đau
patiṭṭhita = thiết lập, an lập

Sớ giải nêu lên hai ý nghĩa của hai kệ ngôn trên:

Ái treo ngược chúng sanh được chỉ cho khi mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi. lưỡi nếm vị, thân xúc chạm bị dính mắc nên gọi là cột trói.

Sự chết đóng kín đời vì chính nỗi khổ đau khi mệnh chung đã khiến đời sau không nhớ được đời trước ngay cả khi cách nhau chỉ khoảnh khắc ngắn ngủi.