CHƯƠNG 1. TƯƠNG ƯNG CHƯ THIÊN, PHẨM ĐOẠN (S.i, 41) .

Bài 2. Kinh Cỗ Xe (Rathasuttaṃ) -TƯỚNG VÀ TÁNH

Đa số sự nhận biết của tri giác đến từ tướng hơn là tánh.  Tánh và tướng luôn luôn có sự liên quan mật thiết. Vấn đề là biết cái gì là biểu tướng thật sự của thực tánh. Người ta nói “chiếc áo không làm nên thầy tu nhưng thầy tu cần chiếc áo tu”. Cũng phải cẩn thận vì đôi khi chuyện “xem mặt mà bắt hình dong” dễ tạo nên ngộ nhận. Dù sao thì có rất nhiều trường hợp vì khéo nhận ra biểu tướng của cái gì đó khiến chúng ta thấy được bản chất đằng sau đó như trong Trường Bộ kể về vua chuyển luân nhìn thấy sợi tóc bạc thì biết là lúc phải thay đổi cuộc sống vì già chết. Sự đọc hiểu đó được gọi là “đại nhân giác”.  

Kinh Văn:

‘‘Kiṃsu rathassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamaggino;
Kiṃsu raṭṭhassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamitthiyā’’ti.

-- Cỗ xe hiện tướng gì?
Ngọn lửa hiện tướng gì?
Vương quốc hiện tướng gì?
Phụ nữ hiện tướng gì?

‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;
Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā’’ti.

-- Cờ hiện tướng cỗ xe,
Khói hiện tướng ngọn lửa,
Vua hiện tướng vương quốc,
Chồng hiện tướng nữ nhân.

Bản hiệu đính:

Cái gì biểu trưng xe?
Cái gì biểu trưng lửa?
Gì biểu trưng quốc độ?
Gì biểu trưng nữ nhân?

Huy hiệu biểu trưng xe
Khói toả biểu trưng lửa
Vua biểu trưng quốc độ
Chồng biểu trưng nữ nhân

Thích Văn:

paññāṇa = biểu tướng, biểu trưng, biểu hiện, dấu hiệu, biểu tỏ, biểu lộ
Dhajo = cờ xí, huy hiệu
ratha = xe
dhūma = khói
paññāṇamaggi = (paññāṇa + aggi) = biểu trưng của lửa
Rāja = vua
raṭṭha = quốc độ, đất nước
bhatta = chồng, người chèo chống cho gia đình
paññāṇamitthi = (paññāṇa + itthi) = biểu trưng của phụ nữ

Thích Nghĩa:

Theo Sớ giải thì cờ xí biểu trưng xe vì khi nhìn từ xa có thể phân biệt đó là long xa hay quân xa.. nhờ vào cờ treo. Người phụ nữ thường được nhận biết qua địa vị của người chồng như hoàng hậu, đệ nhất phu nhân…

.