CHƯƠNG 1. TƯƠNG ƯNG CHƯ THIÊN, PHẨM ĐOẠN (S.i, 42) .

Bài 4. Kinh Mưa (Vuṭṭhisuttaṃ) -KHÔNG LÀ THÁNH GIẢ KHÓ NÓI THÁNH NGÔN

Những lời cao quý phát xuất từ tâm tư cao quý. Người tầm thường khó nói những ý lý cao siêu. Đức Phật xuất hiện ở đời qua sự tuyên lưu chánh pháp đã có những thông điệp cho cuộc sống khó tìm thấy ở chúng sanh khác ngoài Đức Phật hay đệ tử Phật. Nội dung của bài kinh nầy cũng nêu lên tinh thần hướng thượng khi Đức Phật dạy “tuệ minh tăng trưởng là tốt mà vô minh giảm thiểu cũng là dấu hiệu tốt” . Con người ít khi lượng định sự tiến bộ qua hiểu biết chân thật mà thường nhìn bên ngoài qua sự tăng tiến của lợi danh.

[Vị Thiên]

‘‘Kiṃsu uppatataṃ seṭṭhaṃ, kiṃsu nipatataṃ varaṃ;
Kiṃsu pavajamānānaṃ, kiṃsu pavadataṃ vara’’nti.

Vật gì được mọc lên,
Là mọc lên tối thượng?
Vật gì được rơi xuống,
Là rơi xuống tối thượng?
Vật gì thường bộ hành?
Vật gì thuyết tối thượng?

[Một Thiên nhân]

‘‘Bījaṃ uppatataṃ seṭṭhaṃ, vuṭṭhi nipatataṃ varā;
Gāvo pavajamānānaṃ, putto pavadataṃ varoti.

Hột giống được mọc lên,
Là mọc lên tối thượng.
Cơn mưa được rơi xuống,
Là rơi xuống tối thượng.
Con bò thường bộ hành,
Con trai thuyết tối thượng.

[Thế Tôn]

‘‘Vijjā uppatataṃ seṭṭhā, avijjā nipatataṃ varā;
Saṅgho pavajamānānaṃ, buddho pavadataṃ varo’’ti.

Huệ minh được mọc lên,
Là mọc lên tối thượng.
Vô minh được rơi xuống,
Là rơi xuống tối thượng.
Tăng-già thường bộ hành,
Ðức Phật thuyết tối thượng.

Bản hiệu đính:

[Vị Thiên]

Cái gì lên là tốt
Cái gì xuống là tốt
Cái gì đi là tốt
Ai người nói là tốt

[Một vị thiên khác]

Hột giống mọc là tốt
Mưa rơi xuống là tốt
Bò thả rong là tốt
Con trai nói là tốt

[Thế Tôn]

Tuệ minh tăng là tốt
Vô minh giảm là tốt
Tăng hành hoá là tốt
Phật thuyết giáo tối thượng

Bīja= hạt giống
uppatataṃ = tăng lên, mọc lên, lớn lên
seṭṭha = thù thắng
vuṭṭhi = mưa
nipatataṃ = rơi xuống
vara = cao quý
Gāvo = bò, đàn bò
pavajamānānaṃ < pavajati = đi rong, đi đó dây, vân du, hành hoá
putta = con trai
pavadataṃ = nói, phát ngôn, tranh luận
Vijjā = tuệ minh
avijjā = vô minh
Saṅgho = Tăng già, tăng chúng
buddho = Đức Phật

Theo Sớ giải thì một vị thiên hỏi Đức Phật những với bài kệ đầu tiên. Một vị thiên khác tự nghĩ là mình có câu trả lời nên “Tại sao hỏi Phật tôi cũng trả lời được”. Nghe xong vị thiên kia đã khiển trách và bạch hỏi Đức Phật lần nữa.

Cũng theo Sớ giải thì vị thiên thứ hai nghĩ rằng giống thóc mọc lên là dấu hiệu của thịnh vuợng trong cõi nhân gian trong lúc mưa rơi xuống thì khiến hoa mầu tươi tốt. Trâu bò thả ra đồng thì cũng mang lại lợi nhuận như sữa, bơ… Người con trai là nhân tuyển tốt nhất để nói về cha mẹ mình trước pháp đình hay đám đông vì luôn luôn nói từ góc nhìn tốt nhất.

Tuệ minh là hiểu biết về khổ, nhân sanh khổ, sự diệt khổ và con đường dẫn tới diệt khổ. Vô minh là sự mù quáng đối lập với tuệ minh.

Riêng trong câu kệ thứ ba thì chữ  pavajamānānaṃ được trả lời giống như cách “chơi chữ”. pavajamānānaṃ là hiện tại phân từ pavajati hoặc pabbajati. Pavajati có nghĩa là lang thang, thả rong.Pabbjati có nghĩ là từ bỏ gia đình sống không gia đình (nên pabbajjā la xuất gia). Câu thứ ba trong kệ ngôn của Đức Phật mang hai hàm ý là chư tăng vân du hành hoá mang lại lợi lạc cho nhân quần và cũng là lối sống thích hợp cho người xuất gia. Đức Phật là bậc tối thượng về thuyết giảng vì khai thị vô số chúng sanh ngộ nhập chánh kiến.