Các bài kinh: Kinh Pháp Tập Khởi II (S,ii,412), Kinh Koṭṭhita I   (S,ii,413); Kinh Koṭṭhita II (S,ii,414); Kinh Koṭṭhita III (S,ii,415) có nội dung trùng lập với Kinh Pháp Tập Khởi (Samudayadhammasuttaṃ) chỉ khác biệt là có bài Tôn giả Sāriputta hỏi và Tôn giả Mahākoṭṭhita trả lời; có bài Tôn giả  Mahākoṭṭhita hỏi và Tôn giả Sāriputta  trả lời. Có bài thêm vào vị ngọt, nguy hiểm và sự xuất ly của năm uẩn.

******

Điều nghịch lý lớn nhất của cuộc đời là chúng sanh bám víu với đau khổ nhưng không ý thức đó là khổ đau. Năm uẩn là khổ. Để thoát khổ cần buông xả không bám chấp. Buông xả hoàn toàn thì được giải thoát. Dù khổ đau rất hiển nhiên nhưng không phải dễ dàng ý thức được sự nhiệt não. Bản năng muôn thuở của nhân sinh là mê đắm vị ngọt mà không màng tới mặt trái khổ ải. Không thấy được cả hai mặt của đồng tiền thì muôn thuở sống với cái nhìn phiến diện.

Sāvatthinidānaṃ. “rūpaṃ, bhikkhave, kukkuḷaṃ, vedanā kukkuḷā, saññā kukkuḷā, saṅkhārā kukkuḷā, viññāṇaṃ kukkuḷaṃ. evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti.

Nhân duyên tại Sāvatthi.

“Này chư Tỳ khưu, sắc là than hừng, thọ là than hừng, tưởng là than hừng, hành là than hừng, và thức cũng là than hừng. Này chư Tỳ khưu, vị thánh đệ tử có học hiểu sẽ nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức. Khi nhàm chán thì ly tham; khi ly tham thì được giải thoát. Khi đã giải thoát, trí tuệ về sự giải thoát sanh khởi. Vị ấy biết rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã viên mãn, việc cần làm đã làm, không còn trạng thái nầy nữa.’”

Chú thích

Tên của bài kinh nầy được dùng để đặt tên cho Phẩm Than Hừng (Kukkuḷavagga)

Theo Sớ Giải thì than hừng ở đây chỉ cho sự đau khổ. Bản chất của năm uẩn là khổ luỵ. Chúng sanh sống trong đau khổ nhưng không ý thức sự hiện hữu của khổ đau lại còn mê chấp “đó là của ta, đó là ta, đó là tự ngã của ta”

Quán chiếu và nhận ra bản chất khổ luỵ của sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn thì hành giả khởi tâm nhàm chán. Nhờ đó mà không còn bám chấp và được giải thoát.