Kinh Văn

Evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi:

“Vipassinaṃ buddhamupasaṅkamiṃ tadā,
Vesālikā viharantaṃ vane kute;
Kokanadāhamasmi pajjunnassa dhītā,
Kokanadā pajjunnassa dhītāti me nāmaṃ.
Sutameva me pure āsi,
Dhammo cakkhumatā sacchikato;
Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi,
Munino desentassa sugatassa.
Ye keci dhammaṃ garahanti bālā,
Ariyadhammaṃ avijānantā;
Upenti te roruvaṃ ghoraṃ,
Dīgharattaṃ dukkhaṃ anubhavanti.
Ye ca kho dhamme santuṭṭhā,
Anuvattanti ariyadhammesu;
Te jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
Devakāyaṃ paripūressantī”ti.

Tôi được nghe như vầy: Một thuở Đức Thế Tôn ngự ở Vesālī, tại rừng Mahāvana (Đại Lâm), chỗ Kūṭāgārasālā (giảng đường Trùng Các). Khi đêm gần tàn, thiên nữ Kokanadā, con gái thần Pajjunna, với dung sắc tuyệt mỹ, chiếu sáng toàn thể rừng Đại Lâm, đi đến nơi Thế Tôn ngự; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Khi đứng một bên, thiên nữ Kokanadā con gái thần Pajjunna nói lên những bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

Con đảnh lễ Đức Phật,
Tối tôn giữa quần sanh,
Trú rừng Vesālī;
Con chính Kokanadā,
Là con gái Pajjunna.

Trước kia con chỉ nghe:
Pháp của Bậc Hữu Nhãn
Nay tự xác chứng pháp,
Thế Tôn Mâu-ni giảng,

Những người thiếu trí tuệ,
Đi chê bai Thánh pháp,
Đoạ vào Roruva,
Chịu khổ thời gian dài.

Những ai trong Thánh pháp,
Đầy kham nhẫn, tịch tịnh,
Sau khi bỏ thân người,
Sẽ sung mãn thiên chúng.

Chú Thích

Trọng điểm của toàn bài kinh:Ttrước đây thiên nữ Kokanadā “chỉ được nghe pháp”, nhưng nay “tự mình xác chứng”

Kệ ngôn nói lên sự tương phản của Kokanadā với thái độ của người vigarahantā — phỉ báng, chê bai Chánh pháp.

Kokanadā: Danh xưng của vị thiên nữ, nghĩa đen chỉ đóa hoa sen đỏ (red lotus). Nàng là con gái của Pajjunna.

Pajjunna: Thần mưa - một vị thiên nhiều uy lực thuộc cõi Tứ Thiên Vương.

Cakkhumā (Bậc Hữu Nhãn ): Tôn xưng chỉ Đức Thế Tôn – Đấng đầy đủ Pháp nhãn, Phật nhãn, Tuệ nhãn, Nhục nhãn và Thiên nhãn soi thấu thực tướng vạn hữu.

Sakkhi jānāmi: Trực tiếp biết như một nhân chứng tận mắt (knowing as an eyewitness), chuyển từ trạng thái suta (chỉ nghe qua truyền khẩu) sang sacchikata (tự thân chứng nghiệm).

Roruva: Địa ngục Roruva (Địa ngục Khốc Khiếu), một trong các đại địa ngục khốc liệt, nơi tội nhân chịu lửa thiêu đốt và cất tiếng gào thét hãi hùng không ngừng. Chú giải giải thích: do âm thanh gào khóc đau đớn dữ dội (ruvantā) của chúng sanh thọ hình mà có tên này.

Devakāyaṃ paripūressanti: “Làm sung mãn thiên chúng”. Người tin nhận và thực hành thiện pháp, sau khi mạng chung ở cõi người (mānusaṃ dehaṃ), sẽ hóa sanh lên thiên giới, làm rạng rỡ và gia tăng dân số cõi chư thiên.

Sớ giải

Navame pajjunnassa dhītāti pajjunnassa nāma vassavalāhakadevarañño cātumahārājikassa dhītā. abhivandeti bhagavā tumhākaṃ pāde vandāmi. cakkhumatāti pañcahi cakkhūhi cakkhumantena tathāgatena. dhammo anubuddhoti, “idaṃ mayā pubbe paresaṃ santike kevalaṃ sutaṃyeva āsī”ti vadati. sāhaṃ dānīti, sā ahaṃ idāni. sakkhi jānāmīti, paṭivedhavasena paccakkhameva jānāmi. vigarahantāti, “hīnakkharapadabyañjano”ti vā “aniyyāniko”ti vā evaṃ garahantā. roruvanti, dve roruvā — dhūmaroruvo ca jālaroruvo ca. tattha dhūmaroruvo visuṃ hoti, jālaroruvoti pana avīcimahānirayassevetaṃ nāmaṃ. tattha hi sattā aggimhi jalante jalante punappunaṃ ravaṃ ravanti, tasmā so “roruvo”ti vuccati. ghoranti dāruṇaṃ. khantiyā upasamena upetāti ruccitvā khamāpetvā gahaṇakhantiyā ca rāgādiupasamena ca upetāti. navamaṃ.

Trong bài kinh thứ chín:

Pajjunnassa dhītāti (Con gái của Pajjunna): Nàng là con gái của vị thiên vương thuộc cõi Tứ Đại Thiên Vương (Cātumahārājika), vị thần mưa có tên gọi là Pajjunna (vassavalāhakadevarājā).

Abhivandeti (Đảnh lễ/kính lạy): Ý nói: “Bạch Đức Thế Tôn, con xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân Ngài”.

Cakkhumatā (Bởi Đấng Hữu Nhãn / Bậc Toàn Tri): Được chứng ngộ bởi Đức Như Lai – Đấng đầy đủ trọn vẹn năm loại mắt (pañcahi cakkhūhi): Mānsacakkhu (Nhục nhãn – đôi mắt vật lý tinh anh thanh khiết), Dibbacakkhu (Thiên nhãn – thấy rõ sự sanh tử nghiệp báo của chúng sanh), Paññācakkhu (Tuệ nhãn – thấy rõ Tứ Thánh Đế và thực tướng vô thường, khổ, vô ngã), Buddhacakkhu (Phật nhãn – thấu rõ căn cơ, xu hướng phiền não của muôn loài), Samantacakkhu (Phổ nhãn – Nhất thiết trí soi thấu khắp pháp giới).

Dhammo anubuddho (Chánh pháp đã được thấu suốt/chứng ngộ): Thiên nữ thưa rằng: “Lời giáo pháp mầu nhiệm này trước đây con chỉ đơn thuần được nghe kể lại nơi kẻ khác (kevalaṃ sutaṃyeva)”.

Sāhaṃ dāni: Là cách ghép của sā ahaṃ idāni – nghĩa là: “Chính người ấy là con, ngay trong giờ phút hiện tại này”.

Sakkhi jānāmi (Tự mình chứng biết như một nhân chứng): Nghĩa là biết một cách tỏ tường, trực giác hiện tiền (paccakkham) thông qua năng lực liễu tri/chứng đạt (paṭivedhavasena), chứ không còn là kiến thức nghe gián tiếp.

Vigarahantā (Chê bai, chỉ trích, phỉ báng): Ám chỉ những kẻ buông lời công kích, bài xích Chánh pháp rằng: “Văn tự, từ ngữ, cú pháp trong đây thật thấp kém thô vụng” (hīnakkharapadabyañjano), hoặc phỉ báng rằng: “Giáo thuyết này không có khả năng dẫn đến giải thoát, vượt khỏi luân hồi” (aniyyāniko).

Roruvaṃ (Địa ngục Roruva). Có hai loại địa ngục Roruva:
Dhūmaroruva (Địa ngục Khói): Là một ngục thất riêng biệt, nơi tội nhân bị bao trùm và hành hạ bởi khói cay nồng thiêu đốt.
Jālaroruva (Địa ngục Lửa): Đây chính là tên gọi khác của Đại địa ngục A-tỳ (Avīcimahāniraya).

Nơi đây, khi ngọn lửa bùng cháy dữ dội không dứt, chúng sanh liên tục thét lên những tiếng kêu gào thống thiết, hãi hùng (punappunaṃ ravaṃ ravanti); do chính những tiếng gào thét khôn xiết ấy mà địa ngục này có tên gọi là Roruva (ngục Khốc Khiếu / Gào Thét).

Ghoraṃ (Khủng khiếp): Nghĩa là tàn khốc, dữ dằn, khôn lường (dāruṇaṃ).

Khantiyā upasamena upetā (Thành tựu sự an nhẫn và tịch tịnh). Nghĩa là trọn vẹn cả hai: Có tâm đồng thuận, hoan hỷ chấp nhận và gìn giữ Chánh pháp (ruccitvā khamāpetvā gahaṇakhanti); Đồng thời thành tựu trạng thái tịch tịnh, dập tắt các ngọn lửa ô nhiễm như tham, sân, si (rāgādiupasama).

(Dứt phần giải thích bài kinh thứ chín)