No. 3364 (Như Quang dịch)
CỘI NGUỒN CỦA SỰ THIẾU KHOAN DUNG VÀ ĐỊNH KIẾN TRONG PHẬT GIÁO
London, UK – Ngày 2, tháng 8, năm 2014 – Bạo lực liên quan đến Phật giáo tại Tích lan và Miến điện thường khiến người theo dõi cảm thấy hoang mang. Nhiều Phật tử đã dùng đến phương tiện bạo lực nhân danh cho điều cơ bản của một tôn giáo hòa bình. Sự mâu thuẩn này được hiểu rõ hơn khi nhìn từ 2 khía cạnh: Đông và Tây.
Đối với Phật tử Á đông, điều giảng dạy của Đức Phật có thể đưa đến sự từ bỏ lòng thù nghịch. Phật giáo được tô vẽ từ cảnh bạo lực và thay vào đó chỉ còn là sự đe dọa cho quốc gia, văn hoá và tôn giáo.
Những quan sát viên người Tây phương có khuynh hướng cho rằng những hành vi này là phi Phật giáo. Giáo lý nguyên thủy đã bị hoà trộn với văn hoá đến mức độ khó có thể nhận ra, đào xới phía dưới văn hóa tìm đến kinh văn mới thấy được lời dạy thật của Đức Phật. Với người Tây phương, Phật giáo phải cách biệt với bối cảnh văn hóa. Điều này không cần thiết vì Phật giáo không phải là một tôn giáo. Phật giáo đứng riêng lẻ, tách biệt khỏi sự hỗn loạn của đám đông.
Với Phật tử Á đông, người Tây phương không bao giờ hiểu được văn hóa Phật giáo vì người Tây phương là xa lạ, tân thời, và bại hoại. Trong khi đó đối với Phật tử Tây phương, điều này rõ ràng là làm mờ đi giáo lý chân thật. Người đông phương chơn chất và thiếu tinh tế. Cả hai, Đông và Tây đều đi tìm cái thực của Phật giáo.
Phật giáo đã tự mô tả và cũng được mô tả bởi những bình luận gia Tây phương là một tôn giáo không bị nhiễm ô bởi những giáo điều. Phật giáo là tôn giáo cho lòng bi mẫn, cho một cá thể văn minh. Nhiều người tin rằng Phật giáo có một lịch sử trong sáng trong đó các tội phạm như tàn sát, chiến tranh, và thù nghịch bị vi phạm bởi mọi người ngoại trừ Đức Phật. Đó là lý do tại sao sự bạo động gần đây tại Tích lan và Miến điện gây sốc đến như vậy.
Trong việc đi tìm nguồn gốc của những sự thù nghịch này, chúng ta không nên tìm đến kinh văn cổ điển mặc dù nhiều nhóm Phật tử liên hệ đến một số bài kinh cá biệt để bảo vệ quan điểm của họ. Trong tư tuởng căn bản của kinh văn Pali, giáo lý của Đức Phật đặt trên cơ bản khoan hòa và từ ái.
Nguồn gốc của sự thiếu khoan dung có thể tìm thấy qua phản ứng của những nhóm Phật tử đối với nhau. Thí dụ, thái độ của giáo phái này nổi lên qua sự xuất hiện của Phật giáo Đại thừa. Phật giáo Đại thừa tự cho mình là ngược lại với nhóm Phật giáo Tiểu thừa. Cho dù nhóm Đại thừa thường dùng chữ “Cổ xe lớn” và Tiểu thừa là Cổ xe nhỏ (Hinayana), thuật ngữ “hina” thực ra chỉ có nghĩa là nhỏ, thấp, nghèo khó, khốn khổ, thấp hèn, hoặc khinh khi.
Chứng cớ cho thấy một số trường phái Phật giáo có thái độ cương quyết với các trường phái khác. Sự bất khoan nhượng đó được thấy qua sự tăng trưởng của Phật giáo tại phương tây (kể cả phương Tây của châu Á) Có sự tranh cải đang xảy ra liên hệ đến nhóm nào từ bi hơn. Cuộc tranh luận cho rằng các nhóm Phật giáo tại châu Á và các nơi khác đang dùng “chiếc roi từ bi” để chống lại Phật tử Miến điện như một biện pháp xua đuổi các Phật tử còn lại trên thế giới tránh xa tình trạng của Miến điện. Từ lâu các nhóm Phật tử đã tranh giành về tính trung thực, một yếu tố của lịch sử Phật giáo có thể chính là trọng tâm của những sự thù nghịch hiện nay.
Ngoài các cuộc tranh cải giữa các nhóm Phật giáo, có một ý nghĩa rộng lớn hơn về ý nghĩa của ưu việt của tôn giáo. Khái niệm về tính ưu việt của Phật giáo thường đặt trên căn bản tương quan với khoa học và phương pháp. Phật giáo tốt hơn vì Phật giáo có cái nhìn khoa học, hợp lý. Do được xem là tốt hơn, Phật tử gây ra chiến tranh, kỳ thị lẫn nhau, đem Phật giáo ra làm bản sắc của dân tộc và làm những điều mà chúng ta có thể nhận ra là phản lại những gì Đức Phật giảng dạy.
Có một sự tự hào lịch sử trong căn bản hoàn thiện của giáo pháp, đó là điều đã gây ra sự mâu thuẩn và thù nghịch. Có đầy đủ lời dạy trong kinh văn Phật giáo lên tiếng chống lại những thái độ này nhưng cũng có nhiều thí dụ trong lịch sử Phật giáo cho thấy một ý nghĩa vững mạnh về sự tự hào về truyền thống của một người được hổ trợ. Đúng hơn là khi nào mà một thái độ qua đó sự từ bi nhất, Phật tính nhất, truyền thống nhất được đề cao thì sự bất dung hòa trong văn hóa Phật giáo trở thành trọng điểm.