No. 3409 (Như Quang Dịch)
SANH VẬT CÓ THỂ LÊN THIÊN GIỚI HAY KHÔNG?
Thượng tọa Shravasti Dhammika
Ngày 13, tháng 12, năm 2014 – Gần đây Đức Giáo hoàng Francis đã khiến nhiều người thắc mắc khi Ngài bảo rằng sanh vật có thể lên thiên đàng. Trong một buổi xuất hiện trước công chúng, khi chuyện trò với một cậu bé đang bị khủng hoảng vì con chó của cậu vừa mới chết, Đức Giáo Hoàng đã bảo cậu: “Thiên đàng mở cửa cho tất cả mọi sinh vật của Thượng đế.” Mặc dù rõ ràng là Ngài cố gắng an ủi cậu bé, những người công giáo bảo thủ đã nhanh chóng diễn giải câu nói của Ngài rằng vì sanh vật không có linh hồn nên chúng không thể lên thiên đàng. Còn những kẻ khác, những người yêu thú vật, những nhóm bảo vệ quyền lợi súc vật, lại thấy phấn khởi vì họ có khả năng gần gũi vĩnh cữu với các chú đốm, cậu mướp, cô mun của họ.
Như vậy Ki tô giáo chính thống nói cho thấy rõ sự cứu rỗi chỉ có cho những ai có lòng tin vào Đức chúa Trời (và theo một số người còn phải hành thiện sự nữa) thì thật khó mà tưởng tượng được Đức Giáo Hoàng đã đề ra một giáo lý mới mâu thuẩn với chính thống.
Nhưng dù thế nào đi nữa, ý tưởng này cũng là một ý tưởng thú vị. Phật giáo nói gì về khả năng sanh thiên của sanh vật? Rất thú vị, câu hỏi này đã được đề ra vào cuộc kết tập Tam tạng lần thứ ba. Những người tin tưởng có khả năng này đã chỉ ra Erāvana, đỉnh núi của thần Indra, là một con voi. Những người theo truyền thống Nguyên thủy lại nói điều này có nghĩa là thiên đàng cũng phải có chuồng súc vật, rơm khô, những người huấn luyện súc vật, v.v.. là những điều được xem là khôi hài. Câu vấn “Có thú vật trên thiên đàng hay không?” cho thấy những quan điểm khác nhau về thần linh không thể áp dụng vào kiến thức Phật giáo về thực tế. Theo Đức Phật, sinh vật có thể tái sanh trong nhiều cõi, một trong những cõi này là cõi trời và một cõi khác là bàng sanh. Điều để có thể phân biệt cõi này với cõi kia là kinh nghiệm của người ở nơi đó, và có thể do hình tướng trong mỗi cõi. Loài người có hình tướng riêng của loài người, sanh vật có hình tướng riêng của sanh vật, chư thiên có hình tướng riêng của chư thiên. Nếu một con vật chết và tái sanh trong thiên giới, sẽ mang thân thiên giới, không phải là thân súc vật, do đó không còn thuộc về sanh vật và câu vấn “Có thú vật trên thiên đàng hay không?” không thể áp dụng. Như vậy câu vấn này nên được đổi lại như sau: “Sanh vật có thể tái sanh lên thiên giới hay không?” Theo Đức Phật một khi tái sanh thành bàng sanh thì rất khó mà tái sanh vào cảnh giới cao hơn. Khó nhưng không phải là không thể. Các quyển sách nổi tiếng về đời sống của sanh vật hiện nay cho thấy chúng có đời sống tâm linh phong phú hơn được hiểu trước đây và những gì được biết đến vào thời Đức Phật. Điểm này khiến tôi nghĩ các sanh vật thượng đẳng ít ra có một số đạo đức cơ bản có thể đưa chúng đi tái sanh vào thiên giới. Tuy nhiên đừng quên rằng cảnh giới bàng sanh “ăn thịt lẫn nhau và kẻ mạnh ăn hiếp kẻ yếu” như lời Đức Phật đã dạy. Còn một điều quan trọng khác đáng nói ở đây là phải biết phân biệt giữa sự mong cầu và thực tế. Nhiều người yêu thú vật và sẽ rất hân hoan khi cùng có chúng trên thiên giới. Nhưng mong cầu và hy vọng là một chuyện, thực tế lại là một chuyện khác.